Ter voorkoming van onevenredige aansprakelijkstelling en onevenredige bestraffing biedt het Nederlandse strafrechtsstelsel verscheidene waarborgen. Het beginsel van ne bis in idem (art. 68 Sr) beschermt tegen meervoudige, elkaar opeenvolgende aansprakelijkstelling voor hetzelfde feit. De ne bis in idem­-regel gaat uit van situaties van ongelijktijdige berechting; wie reeds werd vrijgesproken, veroordeeld of een anderszins onherroepelijke beslissing van de rechter kreeg, behoort niet te hoeven vrezen vanwege ‘hetzelfde feit’ opnieuw in rechte te worden betrokken. Ook de samenloopregeling is bedoeld om disproportioneel optreden te voorkomen, waarbij het specifiek gaat om het voorkomen van disproportionele bestraffing; de samenloopregeling werd primair ontwikkeld voor situaties van gelijktijdige berechting. Wanneer in een dergelijke situatie sprake is van ‘hetzelfde feit’ kan ingevolge het leerstuk van de eendaadse samenloop enkel worden bestraft voor het delict met de zwaarste strafbedreiging (art. 55 Sr).