In de bestuursrechtelijke praktijk passeren besluiten van het openbaar bestuur, strekkende tot handhaving of voorkoming van een bepaalde overtreding, dagelijks de revue. Zo kan worden gedacht aan klassiekere vormen van handhaving, zoals de oplegging van de last onder dwangsom, de last onder bestuursdwang of de bestuurlijke boete, maar het bestuursrechtelijke handhavingsrecht kan ook in een bredere context worden bezien. Bijvoorbeeld met de weigering van aangevraagde beschikkingen of de intrekking van reeds verleende beschikkingen zijn bestuursorganen in staat om reeds gepleegde of toekomstige overtredingen te herstellen of te voorkomen. Handhavingsmodaliteiten in het straf- en bestuursrecht werken daarbij als communicerende vaten, ter voorkoming of bestrijding van overtredingen van wettelijke voorschriften.

Het bijzonder strafrecht heeft zich ontwikkeld van een niche naar een dynamisch en centraal onderdeel van het strafrecht. Waar vroeger vooral communale delicten de boventoon voerden, staat het bijzonder strafrecht nu in de schijnwerpers door geopolitieke, economische en technologische ontwikkelingen. De strafrechtketen kampt echter met grote capaciteitsproblemen, waardoor alternatieve routes steeds vaker worden ingezet, zoals bestuursrechtelijke en civielrechtelijke handhaving en consensualiteit via transacties, schikkingen en procesafspraken.