Ruim 40% van de Nederlandse huishoudens, meestal mensen met een middeninkomen, heeft een rechtsbijstandsverzekering. Zij kunnen daardoor een advocaat, vaak in dienst van de verzekering, inschakelen wanneer zij rechtsbijstand nodig hebben. Het Europese Hof van Justitie heeft nu een uitspraak gedaan die mogelijk meer ruimte biedt aan de vrije keuze van een advocaat bij rechtsbijstandverzekeringen. Daarmee bestaat de kans dat de verzekeringen duurder worden, want een externe advocaat is duurder dan een advocaat in dienst. De uitspraak kan op verschillende manieren worden geïnterpreteerd. In deze verkenning worden drie scenario’s onderscheiden en gekeken naar de mogelijkheden om de rechtsbijstand betaalbaar te behouden.