Het Wetboek van Strafvordering geeft invulling aan de mogelijkheid van slachtoffers om hun rechten in het strafproces effectief uit te oefenen. Zo biedt de wet de mogelijkheid dat (delen van) het strafdossier aan een slachtoffer worden verstrekt. Hoewel die verstrekking – in de regel – plaatsvindt onder de voorwaarde dat de stukken enkel voor strafvorderlijke doeleinden worden gebruikt. Daarmee wordt ook het vertrouwelijke karakter van het strafdossier geëerbiedigd, net als de rechten van de verdachte. Niettemin ontbreekt het aan effectieve middelen om schending van de voorwaarde en misbruik van processtukken voor andere dan strafvorderlijke doeleinden te voorkomen. In deze bijdrage schetsen de auteurs het juridisch kader, de knelpunten in de praktijk en doen zij een voorstel om misbruik tegen te kunnen gaan.

Onze maatschappij is in relatief korte tijd gedigitaliseerd. Dat komt in essentie door de intensivering van twee complementaire digitaliseringsprocessen, namelijk 1) een technisch proces waarbij analoge signalen (bijv. informatie, handelingen, processen, enz.) worden omgezet in digitale vormen (bijv. in een reeks discrete waarden, zoals enen en nullen) die door elektronische apparaten (zoals computers, smartphones, tablets) kunnen worden gelezen, begrepen en opgeslagen (digitisation) en 2) een breder sociaal-technologisch proces waarbij digitale technologieën en toepassingen (bijv. artificiële intelligentie, Internet of Things, blockchain) in de maatschappij worden gebruikt (ook wel digitalisation genoemd) (Legner et al., 2017).

In recente rechtspraak sluit de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State voor de vaststelling van functioneel daderschap aan bij het strafrecht. Die aansluiting betekent volgens de Afdeling dat dit daderschap wordt vastgesteld aan de hand van de IJzerdraad-criteria: het beschikkingsmachtcriterium en het aanvaardingscriterium. In de opvatting van de Afdeling volstaat voor beschikkingsmacht dat de (vermeende) functionele dader de verboden gedraging kan voorkomen. In deze bijdrage betoogt de auteur dat bij dit standpunt vraagtekens kunnen worden geplaatst.

Bewijsstukken die in een civiele procedure (al dan niet na bewijsbeslag) worden ingebracht kunnen persoonsgegevens bevatten. De memorie van toelichting van de volgend jaar van kracht wordende Wet vereenvoudiging en modernisering bewijsrecht gaat er kennelijk vanuit dat als er in het kader van een civiele procedure persoonsgegevens van derden aan de orde zijn, die altijd moeten worden zwart gemaakt in over te leggen stukken. Maar in veel gevallen is daar helemaal geen reden toe, omdat de AVG niet van toepassing is. En als die wel van toepassing is, is het onleesbaar maken van persoonsgegevens alleen nodig als er geen grondslag voor rechtmatige verwerking is of als de persoonsgegevens niet relevant zijn voor de beoordeling van de zaak.

De onlangs gepubliceerde Overheidsbrede Visie op Generatieve AI is een mooi en actueel document dat de kansen en risico’s van deze technologie uiteenzet en een gedetailleerde agenda bevat met stappen die de diverse ministeries, uitvoeringsinstanties en toezichthouders de komende jaren zullen zetten. Toch zijn er drie punten die in de volgende versie aandacht behoeven: de grotere maatschappelijke vraagstukken zouden meer moeten worden uitgewerkt, de procedurele en abstracte plannen geconcretiseerd en een juridische analyse toegevoegd.