In mei 2018 werden in Zuid-Limburg ongeveer gelijktijdig vreugdetranen vergoten en bittere tranen geplengd. In Sittard vlogen de trouwe voetbalfans elkaar dolgelukkig om de hals na de tamelijk onverwachte promotie van Fortuna Sittard naar de eredivisie. Vijftien kilometer verderop zaten ontroostbare fans van Roda JC verslagen op de tribune nadat hun club in de play-offs het onderspit had gedolven tegen Almere City en degradatie naar de Eerste Divisie – met ingang van dit seizoen getooid met de niet bepaald sprankelende aanduiding ‘Keuken Kampioen Divisie’ – niet meer kon worden afgewend.

Deze eerste bijdrage van een drieluik over export compliance (een domein binnen trade compliance), geeft een inleiding op (de achtergrond van) het onderwerp (waarom zijn er export controls), legt uit wat export controls zijn en hoe het systeem van export controls werkt. Ook wordt aandacht besteed aan de (gevolgen van) handhaving van export controls en export compliance.

In deze kroniekperiode gaat het behoorlijk vaak om geld. Geld voor rechtspraak, het afnemen van criminele opbrengsten en vergoeding van schade en kosten na een goede afloop van de strafzaak en proceseconomische afwegingen. Veel te doen was er om de schikking die het Openbaar Ministerie trof met ING Bank N.V. De bank betaalt een recordboete van € 675 miljoen en een bedrag van € 100 miljoen aan te ontnemen wederrechtelijk verkregen voordeel. Op het gebied van wetgeving is ter consultatie aangeboden o.a. de Wet herwaardering strafbaarstelling actuele delictsvormen en traden de Implementatiewet vierde anti-witwasrichtlijn en het Zestiende Protocol bij het EVRM in werking.

In de afgelopen twee jaar heeft het Openbaar Ministerie twee recordbrekend grote schikkingen gesloten met bedrijven die beschuldigd werden betrokken te zijn bij fraude in de telecomindustrie in Oezbekistan. Deze transacties geven een mooi inkijkje in de aan constante verandering onderhevige fraudebestrijding in Nederland. Het meest in het oog springende detail, de bijzonder hoge bedragen die in de schikkingen zijn vastgesteld, kan al snel doen concluderen dat er in Nederland nu sprake is van ‘Amerikaanse praktijken’. Een nadere blik op de gesloten transacties toont aan dat ook zonder te wijzen op de hoogte van de schikkingsbedragen de invloed van de Amerikaanse fraudebestrijding merkbaar is in Nederland.