Leestip: De rechtspersoon in het strafrecht

In deze studiepocket staan de rechtspersoon en zijn leidinggever in het positieve strafrecht centraal. De werking van de algemene regeling in art. 51 Sr wordt op klassieke wijze uit de doeken gedaan door aandacht te schenken aan de wetsgeschiedenis, de bestanddelen van de bepaling en de ontwikkelingen in rechtspraak en literatuur. Uitgebreid wordt stilgestaan bij het daderschap van de rechtspersoon en de vervolgbaarheid en bestraffing van de rechtspersoon en de feitelijke leidinggever of opdrachtgever voor strafbare feiten begaan door die rechtspersoon.

Bovendien wordt aandacht geschonken aan enkele strafprocessuele aspecten die verbonden zijn aan de opsporing, vervolging en berechting van strafbare feiten begaan door een rechtspersoon. Daarmee beoogt de studiepocket een toegankelijk overzicht te bieden, dat dienstbaar kan zijn aan de rechtspraktijk.

Door uitgebreid te verwijzen naar literatuur en rechtspraak biedt dit boek ook een basis voor verdere bestudering van het onderwerp van dit boek.

Praktische Informatie

Auteur: A.N. Kesteloo 178 blz.

2e druk, 2015 EAN: 9789013115420

Klik hier om het boek te bestellen.

Overzicht rechtspraak EHRM mbt dubbele vervolging

Samenloop van fiscale procedures met strafrechtelijke procedures leidt vaak tot interessante casuïstiek vanuit het EHRM perspectief. In de rubriek Fiscaal Strafrecht in de laatste editie van Delikt en Delikwent zetten auteurs W.E.C.A. Valkenburg & A.A. Feenstra recente rechtspraak uiteen die ziet op de vraag of sprake is van een dubbele vervolging. Hoewel Nederland ten aanzien van het IVBPR en het EVRM het voorbehoud heeft gemaakt geen verdere verplichtingen te aanvaarden dan welke uit artikel 68 Sr voortvloeien, zien we ook in ons rechtssysteem bepalingen die beogen – zij het via een andere weg – te voorkomen dat iemand dubbel wordt gestraft: het una via-beginsel. Dit beginsel brengt met zich dat geen bestuurlijke boete meer kan worden opgelegd indien tegen de betrokkene wegens dezelfde gedraging een strafvervolging is ingesteld en het onderzoek ter zitting is aangevangen (artikel 5:44Awb). De spiegelbepaling is artikel 243 lid 2 Sv: indien aan de betrokkene een bestuurlijke boete is opgelegd zijn de rechtsgevolgen gelijk aan die van een kennisgeving van niet verdere vervolging als het dezelfde feiten betreft. Alleen bij ‘nieuwe bezwaren’ (artikel 255 lid 1 Sv) kan betrokkene (opnieuw) in rechte worden betrokken. Oplegging van een bestuurlijke boete sluit de strafrechtelijke weg af, en omgekeerd belet de start van het onderzoek ter terechtzitting de oplegging van een bestuurlijke boete.

In de eerste set besproken arresten speelt de vraag of artikel 4 van het Zevende Protocol is geschonden. Hoewel dit protocol niet door Nederland is geratificeerd, leveren deze arresten interessante gezichtspunten op voor de benadering van de vraag wanneer sprake is van hetzelfde feit. Bovendien laten de arresten zien, welke complicaties kunnen ontstaan in rechtsstelsels zonder una via-systeem. Daarnaast heeft het EHRM zich uitgesproken over de betekenis van de onschuldpresumptie na een vrijspraak in een belastingstrafzaak voor de invordering. Vervolgens staan de auteurs nog kort stil bij een arrest van het EHRM waarbij de redelijke termijn geschonden werd geacht in een zaak waarin zowel de belastingprocedure als de strafprocedure aanhangig waren. Daarna stellen de auteurs nog een drietal nationale uitspraken aan de orde. De eerste gaat over het gebruik van strafrechtelijk onrechtmatig verkregen bewijs in een belastingprocedure, de tweede betreft de toepassing van una via door het Bossche Hof en de derde betreft de casus die tot aangifte van de President van het Hof Arnhem-Leeuwarden heeft geleid omdat belastingambtenaren in een belastingprocedure weigerden de namen van een tipgever te noemen.

Lees verder:

• Fiscaal Strafrecht, DD 2015/48

'De ondersteuning en advisering van BING bij de toepassing van de Wet Bibob'

Nederlands meest bekende externe integriteitsbureau is het Bureau Integriteit Nederlandse Gemeenten (BING). Dit commerciële bureau geniet vooral bekendheid wegens integriteitsonderzoeken die het verricht naar gedragingen van overheidsfunctionarissen in de ruimste zin des woords. Hoewel BING voornamelijk wordt beschouwd als een extern bureau ter uitvoering van integriteitsonderzoeken naar gedragingen van overheidsfunctionarissen, biedt BING eveneens ondersteuning aan gemeenten ter implementatie en uitvoering van de Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (Wet Bibob). BING geeft aan dat het kan adviseren in complexe Bibob-zaken, kennis kan aandragen van onderzoeksmethoden in het kader van het door de gemeente te verrichten eigen Bibob-onderzoek, het leveren van financiële en forensische onderzoeksexpertise en extra vertrouwelijke ‘handjes’ aanbieden wanneer er teveel werk is voor de Bibob-ambtenaar. Ook geeft dit bureau aan dat het kan adviseren en ondersteunen bij de zelfstandige intrekking van beschikkingen op grond van de Wet Bibob. Dit betekent dat een vergunning wordt ingetrokken zonder een advies van het Landelijk Bureau Bibob.

Op het eerste gezicht lijkt dit aanbod van diensten niet problematisch, maar het ‘binnenhalen’ van BING als externe deskundige ter advisering en ondersteuning van een Bibob-onderzoek kan leiden tot onduidelijkheden. Ten eerste bestaat onduidelijkheid hoe ver deze advisering en ondersteuning van BING kan gaan. Gaat deze ondersteuning zó ver dat BING ook een zelfstandig Bibob-onderzoek voor het bestuursorgaan kan uitvoeren en hiermee zou zijn aan te merken als de private tegenhanger van het Landelijk Bureau Bibob? Ten tweede is het is niet geheel duidelijk in hoeverre de regels omtrent advisering die zijn neergelegd in afdeling 3.3 Awb van toepassing zijn op adviezen van BING. Is bijvoorbeeld de vergewisplicht van artikel 3:9 Awb van toepassing, indien een bestuursorgaan een Bibob-besluit neemt dat is gegrond op een onderzoek of advies van BING? Ten derde is met de inwerkingtreding van de Evaluatie- en uitbreidingswet Bibob de mogelijkheid van het eigen Bibob-onderzoek van het bestuursorgaan verruimd en is de ondersteuning van het Regionale Informatie en Expertise Centrum (RIEC) aan het bestuursorgaan verbeterd. Hierdoor is de toegevoegde waarde van BING ten opzichte van het RIEC onduidelijker geworden. Deze drie kwesties rechtvaardigen naar mijn mening een nadere analyse van de ondersteuning en advisering van BING ten aanzien van de toepassing van de Wet Bibob door bestuursorganen.

In deze bijdrage staat de vraag centraal of BING gelegitimeerd is om te adviseren over de mate van gevaar, zoals bedoeld in artikel 3, eerste lid, van de Wet Bibob en zo ja, welke zorgvuldigheidseisen op dit advies van toepassing zijn. Om deze vraag te beantwoorden wordt allereerst de algemene werkwijze van BING besproken. Ten tweede wordt het eigen Bibob-onderzoek van het bestuursorgaan aan een analyse onderworpen. Ten derde wordt een analyse verricht naar de toepasselijkheid van de zorgvuldigheidseisen, die voortvloeien uit artikel 3:9 Awb, op het onderzoek en het advies van BING. Er wordt geëindigd met een conclusie.

Lees verder:

• De ondersteuning en advisering van BING bij de toepassing van de Wet Bibob door mr. drs. B. van der Vorm in TBS&H 1(4)

'Het wetsvoorstel Huis voor klokkenluiders: Een praktijkgerichte bespreking'

Op 9 april 2015 zonden de initiatiefnemers van het wetsvoorstel Huis voor klokkenluiders een aanpassing van een eerder dit jaar uitgebrachte novelle aan de Tweede Kamer. Met dit aangepaste wetsvoorstel komen zij tegemoet aan het advies dat de Raad van State uitbracht naar aanleiding van de novelle. Het doel van het wetsvoorstel is tweeledig: het dient de rechtsbescherming van klokkenluiders en draagt bij aan de oplossing van maatschappelijke misstanden.

Dit overzichtsartikel bespreekt op praktijkgerichte wijze de inhoud van het wetsvoorstel. In dit artikel wordt aandacht besteed aan het Huis voor klokkenluiders als instituut, haar advies- en onderzoekstaken en bevoegdheden, de informatiedeling tussen het Huis voor klokkenluiders en het OM, de inhoud van de met het wetsvoorstel verplicht gestelde klokkenluidersregeling en de rechtsbescherming van klokkenluiders.

Lees verder:

• Het wetsvoorstel Huis voor klokkenluiders: Een praktijkgerichte bespreking door mr. M. Verveld-Suijkerbuijk in TBS&H 1(4)

'De reikwijdte van government instrumentality onder de FCPA'

In de Amerikaanse Foreign Corrupt Practices Act 1977 is een verbod opgenomen om betalingen te doen aan buitenlandse ambtenaren (‘foreign officials’) teneinde zakelijke transacties te verkrijgen of te behouden. De FCPA definieert een foreign official als ‘any officer or employee of a foreign government or any department, agency, or instrumentality thereof.’ Uit de wettekst volgt dat de FCPA beperkt is tot de omkoping van buitenlandse ambtenaren – Amerikaanse ambtenaren vallen dus buiten de ‘scope’ van deze anti- corruptiebepalingen.

Recentelijk zijn Joel Esquenazi en Carlos Rodriguez in de Verenigde Staten tot hoge gevangenisstraffen veroordeeld ter zake van overtreding van de anti-corruptiebepalingen van de FCPA. In de strafzaak tegen Esquenazi en Rodriguez – U.S. v. Esquenazi – stond de vraag centraal wat moet worden verstaan onder een (government) instrumentality. Deze vraag is van belang, omdat een medewerker van een instrumentality wordt beschouwd als een buitenlandse ambtenaar en derhalve valt onder het omkopingsverbod van de FCPA.

Rechtspraak over de (reikwijdte van de) FCPA is schaars. De meeste FCPA-zaken resulteren in een out-of-court set- tlement. U.S. v. Esquenazi is de eerste zaak waarin een Amerikaanse rechter een definitie van en enkele beoordelingsfactoren voor het begrip instrumentality heeft gegeven. Deze uitspraak heeft mogelijk (ook) gevolgen voor een groot aantal Nederlandse bedrijven. In deze bijdrage lichten de auteurs dit toe.

Lees verder:

• De reikwijdte van government instrumentality onder de FCPA door mr. A. Verbruggen & mr. T. van Roomen in TBS&H 1(4)

'Het is van algemene bekendheid!'

Het is een feit van algemene bekendheid dat het bijzondere strafrecht zich kenmerkt door deels complexe, technische en van het commune strafrecht afwijkende wet- en regelgeving, en mede daardoor een zekere mate van specialistische kennis van de beoefenaar verwacht. Toch blijken in het bijzondere strafrecht met enige regelmaat feiten van algemene bekendheid voor te komen. Dit wekt nieuws- gierigheid naar wat dan wel die feiten zijn. De wet zwijgt.

Lees verder:

• Het is een feit van algemene bekendheid! door H.J.B. Sackers in TBS&H 1(4)

Nieuwe editie Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht en Handhaving

Onlangs is een nieuwe editie van het het Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht en Handhaving (TBS&H) verschenen, met in dit nummer de volgende bijdragen:

Redactioneel

• Het is van algemene bekendheid! door prof. mr. H.J.B. Sackers

Artikelen

• De ondersteuning en advisering van BING bij de toepassing van de Wet Bibob door mr. drs. van der Vorm
• Het wetsvoorstel Huis voor klokkenluiders Een praktijkgerichte bespreking door mr. M. Verveld-Suijkerbuijk
• Verhullen van de herkomst bij witwassen Een stand van zaken en handvatten voor de praktijk door mr. W.H. Hulst, mr. S. Visser
• De reikwijdte van government instrumentality onder de FCPA door mr. A. Verbruggen, mr. T. van Roomen

Jurisprudentie

• Noot bij HR 3 maart 2015, ECLI:NL:HR:2015:434 (Alcoholslotprogramma) door prof. mr. J.H. Crijns
• Noot bij HR 7 april 2015, ECLI:NL:HR:2015:899 door mr. J.L. Baar

Klik hier voor meer informatie.

Negotiated Settlements for Corruption Offences: A European perspective

EU Member States must continually review their anti-corruption policy and regulation to ensure that they provide effective, proportionate and dissuasive criminal penalties to protect the financial interests of the EU. Best practices from other countries can provide guidance. The US practice of negotiated settlements for corruption offences has proven to be of growing importance and the spread of such settlements as a mechanism for anti-corruption enforcement in other countries raises the question of how the EU should respond to this development. Do negotiated settlements align with the particular character of European criminal law enforcement systems? What socioeconomic, political or legal factors affect the use of negotiated settlements in Europe? National rapporteurs and experts considered such questions in order to evaluate the practice of negotiated settlements from a European perspective at a 2014 seminar on Negotiated Settlements for Corruption Offences: A European Perspective sponsored by the European Anti-Fraud Office and The Hague University of Applied Sciences. Their findings are presented in this volume.

Praktische informatie

• Abiola O. Makinwa
• €  50.00
• 212 blz
• 978‐94‐6236‐452‐3

Klik hier om het boek te bestellen.

'Phishing en de waarschuwingsplicht van een bank: een drieluik'

Het Hof Den Bosch heeft met zijn arrest van 18 februari 2014 uitspraak gedaan in een geschil over phishing tussen Nuijten Montage en Rabobank het Markiezaat. In deze bijdrage bespreekt de auteur dit arrest en de twee tussenarresten die het hof in deze zaak wees in 2012, waarbij met name wordt ingegaan op de waarschuwingsplicht van de bank/betaaldienstverlener wat betreft het risico van internetfraude. Lees verder:

• Phishing en de waarschuwingsplicht van een bank: een drieluik door mr. R.E. van Esch in Tijdschrift voor Financieel Recht 2015 nr. 4

'Aansprakelijkheid van toezichthouders onder het ‘oude’ en het ‘nieuwe’ recht'

Op 1 juli 2012 is de Wet aansprakelijkheidsbeperking DNB en AFM en bonusverbod staatsgesteunde ondernemingen in werking getreden, waarin onder meer art. 1:25d lid 1 Wft is opgenomen. Door middel van dit artikellid wordt de aansprakelijkheid van DNB en AFM wettelijk beperkt. Inmiddels is art. 1:25d lid 1 Wft enige tijd in werking. Lees verder:

• Aansprakelijkheid van toezichthouders onder het ‘oude’ en het ‘nieuwe’ recht door mr. A.J.A.D. van den Hurk in Tijdschrift voor Financieel Recht 2015 nr. 4