'Police investigations in Internet open sources: Procedural-law issues'

Analysing large amounts of data goes to the heart of the challenges confronting intelligence and law enforcement professionals today. Increasingly, this involves Internet data that are ‘open source’ or ‘publicly available’. Projects such as the European FP7 VIRTUOSO are developing platforms for open-source intelligence by law enforcement and public security, which open up opportunities for large-scale, automated data gathering and analysis. However, the mere fact that data are publicly available does not imply an absence of restrictions to researching them. This paper investigates one area of legal constraints, namely criminal-procedure law in relation to open-source data gathering by the police. What is the legal basis for this activity? And under what conditions can domestic and foreign open sources be investigated?

These questions are addressed from the perspectives of European and Dutch law. First, the international legal context for gathering data from openly accessible and semi-open sources is analysed, including the issue of cross-border gathering of data. In particular, article 32 of the Cybercrime Convention and some national implementations are discussed, as well as data protection requirements from European Union law. Next, the paper zooms in on the Dutch legal context for open-source investigations, to illustrate how the issues of a legal basis and other legal requirements are addressed in a specific legal framework.

The paper draws the conclusion that technology-facilitated investigations of open sources by the police often constitute an interference with the right to privacy; hence, they require a legal, statutory basis that is sufficiently clear for citizens to understand what the police are doing. Moreover, open-source investigation tools and practices used must meet general data-protection requirements and forensic reliability standards. The discussion also shows that interpreting existing legal provisions to accommodate open-source investigation tools can lead to convoluted interpretations, suggesting that legal frameworks of investigation powers with a focus on physical-space investigations may need to be revised to accommodate the particularities of open-source Internet investigations.

Lees verder:

• Police investigations in Internet open sources: Procedural-law issues door Bert-Jaap Koops in Computer Law & Security Review Volume 29, Issue 6, December 2013, Pages 654–665.

Meerdaadse samenloop in het strafrecht

Het onderzoek 'Meerdaadse samenloop in het strafrechtEen onderzoek naar doel, grondslag, karakter, strekking en functie van de wettelijke regeling van meerdaadse samenloop (artikel 57-63 Sr)' van het WODC is gericht op het beantwoorden van de volgende vraag: Is de regeling van de artikelen 57 tot en met 63 van het Wetboek van Strafrecht (de samenloopregeling) nog wel toereikend gelet op de huidige opvattingen (binnen de dogmatiek, jurisprudentie en praktijk) over de toepassing van meerdaadse samenloop bij de straftoemeting en de situatie die wordt veroorzaakt door (technologische) ontwikkelingen op het gebied van (al dan niet) forensisch bewijs? 

Aanleiding voor het onderhavige onderzoek betreft een vonnis van de rechtbank Amsterdam uit 2011 die de verdachte tot tien jaar gevangenisstraf veroordeelde wegens enkele ernstige strafbare feiten die hij in 1996 had gepleegd. Deze feiten waren in 2010 aan het licht gekomen vanwege nieuwe DNA- technieken. Het vonnis leidde tot veel discussie, omdat de opgelegde straf hoger zou zijn dan op grond van de toepasselijke wettelijke regeling van meerdaadse samenloop was toegestaan. In een reactie op dit vonnis stelde de minister van Veiligheid en Justitie dat de bestaande regeling op punten van doeltreffendheid, inzichtelijkheid en consistentie vragen oproept. Om die reden heeft hij opdracht gegeven onderzoek te laten uitvoeren naar de wettelijke regeling van meerdaadse samenloop.

In het onderzoek is niet alleen gekozen voor een beschrijving van het gevonden materiaal, maar ook voor het samenbrengen van bevindingen op een niveau dat de leerstelligheid en praktijk overstijgt. Gelet op de grote hoeveelheid aan informatie, de omvang en de diversiteit van argumenten, alsmede de verscheidenheid van actoren die aan dit onderzoek een bijdrage hebben geleverd, is ervoor gekozen met het onderzoek – voor zover mogelijk – inzicht te verschaffen in doel, grondslag, karakter, strekking en functie van de wettelijke regeling van meerdaadse samenloop.

Lees verder:

• Meerdaadse samenloop in het strafrecht | Een onderzoek naar doel, grondslag, karakter, strekking en functie van de wettelijke regeling van meerdaadse samenloop (artikel 57-63 Sr)
• Samenvatting

'Bestrijding van faillissementsfraude insolvent?'

Op 26 november 2012 heeft de staatssecretaris van Veiligheid en Justitie het wetgevingsprogramma 'Herrijking Faillissementsrecht' aangekondigd. Binnen dit ambitieuze programma is (en wordt nog steeds) gewerkt aan zes wetsvoorstellen. een van deze wetsvoorstellen betreft het wetsvoorstel 'herziening strafbaarstelling faillissementsfraude'. Dit wetsvoorstel is op 24 juli 2013 in consultatie gebracht en bevat bepalingen tot verbetering van de strafbaarstelling van overtreding van de administratieplicht, herziening van de bankbreukbepalingen en uitbreiding van de strafbaarstelling van laakbaar handelen.

• Bestrijding van faillissementsfraude insolvent? door A.A. Feenstra en G.M. Boezelman in Tijdschrift voor Formeel Belastingrecht nr. 6/7 - oktober 2013

'De Staat onfeilbaar? De toekomst onpeilbaar'

Op 11 juni 2013 heeft de Tweede Kamer ingestemd met het initiatiefvoorstel tot het opheffen van de strafrechtelijke immuniteit van publiekrechtelijke rechtspersonen en hun leidinggevers. Aan de goedkeuring van dit voorstel is een uitvoerig debat voorafgegaan omtrent de vraag of de Staat al dan niet strafrechtelijk vervolgd moet kunnen worden. In onderhavig artikel wordt een overzicht gegeven van de verschillende argumenten die in dit debat zijn aangevoerd. Vervolgens wordt de vraag opgeworpen of de indieners van het voorstel voldoende rekening hebben gehouden met enkele praktische (on)mogelijkheden die de uitvoering van de wet met zich mee kan brengen.

• De Staat onfeilbaar? De toekomst onpeilbaar Door M.M. Kuyp in Onderneming en Strafrecht in Praktijk

De kroongetuige in het Nederlandse strafproces

Sander Janssen komt tot de conclusie in zijn promotieonderzoek dat de wet- en regelgeving op het gebied van kroongetuigen en getuigenbescherming niet goed op elkaar aansluiten waardoor er grote problemen in de strafpraktijk ontstaan.

Het fenomeen kroongetuige mag zich de laatste jaren in grote belangstelling verheugen, niet alleen bij de opsporing en vervolging van grote strafzaken maar ook in de media en in de maatschappij. De berichtgeving is meestal niet positief van toon. Doordat kroongetuigen met enige regelmaat overhoop liggen met het Openbaar Ministerie, wordt getwijfeld aan de betrouwbaarheid van die kroongetuigen én aan de rechtmatigheid van de al dan niet door het Openbaar Ministerie beloofde tegenprestaties. De gemoederen liepen de afgelopen jaren hoog op en recent heeft Minister Opstelten dan ook aangekondigd de wettelijke regeling te willen wijzigen.

Problemen

Is er iets mis met de wijze waarop justitie overeenkomsten met getuigen aangaat? Ligt dat aan het type getuige, nu het geharde criminelen zou betreffen waar geen goede afspraken mee gemaakt kunnen worden? Heeft het openbaar ministerie heel veel pech gehad met zijn kroongetuigen? Zijn er structurele problemen bij de Dienst Getuigenbescherming of de met getuigenbescherming belaste functionarissen van het Openbaar Ministerie? Hoe verhoudt de overeenkomst om een verklaring af te leggen in ruil voor strafvermindering zich eigenlijk tot de getuigenbeschermingsovereenkomst? Of is er meer aan de hand en is sprake van een systeemfout, van tekortkomingen op wettelijk of rechtstheoretisch niveau die zich vertalen naar de praktijk? Samengevat: Biedt het geheel aan wet-en regelgeving dat ziet op kroongetuigen en getuigenbescherming een werkbaar juridisch kader voor de strafpraktijk?

Op die vragen hoopt het proefschrift van Sander Janssen, advocaat in Amsterdam, antwoord te geven door de beide overeenkomsten die met een kroongetuige worden gesloten aan een kritisch rechtstheoretisch én praktisch onderzoek te onderwerpen. Naar aanleiding daarvan wordt bekeken hoe de problemen die zich in de praktijk voordoen kunnen worden voorkomen en een slagvaardige én rechtsstatelijk verantwoorde kroongetuigenregeling haar plaats binnen het Nederlandse strafproces kan krijgen.

Promotor: Prof.mr. C.P.M. Cleiren

Meer informatie

Dhr. Janssen verdedigt zijn proefschrift "De kroongetuige in het Nederlandse strafproces" op maandag 11 november 2013 om 16.15 uur in het Academiegebouw Rapenburg 73, te Leiden.

Convergentie en divergentie tussen strafrecht en civiel recht

Als we minister Opstelten en staatssecretaris Teeven mogen geloven, hebben de verdachte en de dader al veel te lang centraal gestaan in het strafproces en is het nu de beurt aan het slachtoffer. Dat lijkt op het eerste gezicht in de pas te lopen met de voorstellen van een aantal schrijvers die al jaren – en niet zonder succes – pleiten voor een sterkere positie van het slachtoffer in het strafproces, maar gaat bij nader inzien een stuk verder. 

De kernvraag bij deze ontwikkeling is: hoeveel veerkracht heeft een publiekrechtelijk rechtsgebied als het straf(proces)recht om al die ideeën, voornemens, wetsvoorstellen en wetswijzigingen met het oog op de versterking van de positie van het slachtoffer nog aan te kunnen? Hoelang duurt het nog voordat het strafrecht daarmee zozeer verzadigd raakt dat we moeten vaststellen dat de kernfuncties van het strafrecht er langzaam maar zeker aan worden opgeofferd? Of hoeven we daarvoor niet te vrezen en moeten we niet al te bang zijn om de publieke functie van het strafrecht (en de ‘verticale’ rechtsstrijd die in dat verband wordt uitgevochten tussen overheid en verdachte) ondergeschikt te maken aan de ‘horizontale’ (civielrechtelijke) rechtsbetrekking tussen de verdachte/dader en het slachtoffer? Is er, met andere woorden, iets voor te zeggen het strafproces ‘terug te geven aan het slachtoffer’ en het leed en de schade die het slachtoffer heeft geleden, voorop te stellen?

• Convergentie en divergentie tussen strafrecht en civiel recht door Nico Kwakman

'Verzwaring van de inkeerregeling (na 1 juli 2015) houdbaar?'

Het wetsvoorstel ‘Wet vereenvoudiging formeel verkeer Belastingdienst’ is onlangs bij de Tweede Kamer ingediend. In dit wetsvoorstel wordt de navorderingstermijn voor belastingplichtigen die te kwader trouw zijn verlengd van vijf naar twaalf jaren. De beoorde verlenging van deze termijn treedt direct nadat dit wetsvoorstel tot wet verheven wordt in werking. Als tegengewicht hiervoor is de inkeerregeling versoepeld. De gedachte is dat belastingplichtigen aan een vergrijpboete bij de navordering kunnen ontkomen door nog tijdig in te keren. Na 1 juli 2014 treedt de huidige inkeerregeling weer in werking en een jaar later gaat de boete fors omhoog.

De timing van de versoepeling van de inkeerregeling oogt ondanks de gegeven rechtvaardiging vreemd, nu steeds meer ‘spaarlanden’ hun bankgeheim blootgeven. Het lag in de lijn der verwachting dat het vermogen dat nu nog in het buitenland staat, uiteindelijk zichtbaar zou zijn geworden en wel binnen een redelijke termijn. En dat belastingplichtigen daardoor toch al ‘vrijwillig’ gedrongen zouden voelen om in te keren. Wellicht dat de vele, vaak moeizame en langdurige procedures oer verzwegen buitenlands vermogen ook een rol hebben gespeeld om tot deze beslissing te komen.

• Verzwaring van de inkeerregeling (na 1 juli 2015) houdbaar? door W.E. Nent in Nederlands Tijdschrift voor Fiscaal Recht 2013/23

'Een waardeloos zwijgrecht? Tweede Kamer opgelet!'

Naar huidig recht kunnen de ex-werknemers van een verdachte onderneming zich op het zwijgrecht van de onderneming beroepen indien zij worden ondervraagd omtrent de vermeende overtreding van hun ex-werkgever. Dat is althans een uitgemaakte zaak in de context van het mededingingsrecht, dankzij de uitleg die het College van Beroep voor het bedrijfsleven gaf aan artikel 53 lid 1 Mededingingswet. Waar wordt bepaald dat ‘aan de zijde van’ de verdachte onderneming geen verplichting bestaat een verklaring af te leggen, moet worden verstaan dat (ook) haar ex-werknemers zullen mogen zwijgen indien zij worden verhoord omtrent de vermeende overtreding van die onderneming. Met die wetsuitleg wordt recht gedaan aan de centrale betekenis van het zwijgrecht in het kader van de ‘fair procedure’ die niet alleen natuurlijke personen, maar ook rechtspersonen ten deel moet vallen. De beperking van het zwijgrecht tot degenen die (nog) bij de onderneming werkzaam zijn op het moment waarop het verhoor plaatsvindt, zou betekenen dat het zwijgrecht de onderneming in voorkomend geval geen effectieve rechtsbescherming meer biedt. Het zwijgrecht van de onderneming zou dan ‘theoretical and illusory’ worden.

Lees verder:

• Een waardeloos zwijgrecht? Tweede Kamer opgelet! NJBlog

Strafrechtelijke vervolging alternatieve behandelaren

Uit twee uitspraken van dit jaar blijkt dat in gevallen van ernstige verwijten bij alternatieve genezers deze steeds vaker door het OM voor de strafrechter worden gebracht, waar voorheen grote terughoudendheid werd betracht, en deze ook steeds vaker worden veroordeeld tot zelfs (onvoorwaardelijke) gevangenisstraffen.

Bij deze uitspraken schreef prof. Tom Schalken een kritisch commentaar over sommige praktijken. Zonder dat de auteur een oordeel velt over toelaatbare alternatieve behandelingen, is het in zijn optiek wel duidelijk dat bepaalde handelswijzen door natuurgenezers, zeker als zij ook nog basisarts zijn, absoluut ontoelaatbaar zijn en door OM en rechter zelfs op het niveau van "crimineel gedrag" worden beoordeeld. Dit ondanks de vrije wil van de patiënt, waarop de liberale gezondheidswetgeving zich beroept.

Noten:

• Gezondheidsrecht Jurisprudentie 2013 afl. 5, GJ 2013/85
• Gezondheidsrecht Jurisprudentie 2013 afl. 6, GJ 2013/102

Voor de volledige uitspraken:

• Rechtbank Noord-Nederland 21 maart 2013, ECLI:NL:RBNNE:2013:BZ5022

• Rechtbank Noord-Holland 13 juni 6 2013, ECLI:NL:RBNHO:2013:CA2958

The Problem with Eyewitness Testimony

In this article, Laura Engelhardt, underlines the importance of recognizing the fallibility of witness memories in judicial procedures:

"The process of interpretation occurs at the very formation of memory—thus introducing distortion from the beginning. Furthermore, witnesses can distort their own memories without the help of examiners, police officers or lawyers. Rarely do we tell a story or recount events without a purpose. Every act of telling and retelling is tailored to a particular listener; we would not expect someone to listen to every detail of our morning commute, so we edit out extraneous material. The act of telling a story adds another layer of distortion, which in turn affects the underlying memory of the event. This is why a fish story, which grows with each retelling, can eventually lead the teller to believe it.

Once witnesses state facts in a particular way or identify a particular person as the perpetrator, they are unwilling or even unable—due to the reconstruction of their memory—to reconsider their initial understanding. When a witness identifies a person in a line-up, he is likely to identify that same person in later line-ups, even when the person identified is not the perpetrator. Although juries and decision-makers place great reliance on eyewitness identification, they are often unaware of the danger of false memories."

Lees verder:

• The Problem with Eyewitness Testimony door Laura Engelhardt in STANFORD JOURNAL OF LEGAL STUDIES