Bestuurlijk en justitieel bestraffen in Nederland

Met de inwerkingtreding van de Vierde tranche Awb en de bijbehorende aanpassingswetgeving is er in het publiekrechtelijke sanctierecht grotere eenheid gebracht. Zo worden zowel in het strafrecht als in het bestuursrecht bij zowel bestraffende als herstelsancties dezelfde aanknopingspunten voor aansprakelijkheid gehanteerd; de pleger en de medepleger zijn aansprakelijk, of zij nu natuurlijke personen zijn of rechtspersoon, functioneel dader of leidinggevende. Deze vaststelling neemt niet weg dat het strafrecht ruimere aansprakelijkheid kent voor misdrijven dan het bestuursrecht: zo zijn ook de medeplichtige en de uitlokker onder omstandigheden aansprakelijk voor misdrijven terwijl zij in het bestuursrecht geen overtreder zijn.

Na een overzicht en korte analyse van boeteregelingen, komen aan de orde: een beschouwing over eenheid in wetgeving en eenheid in rechtspraak en jurisprudentie in het (bestuurlijke) boeterecht. In de bijlagen bij deze beschouwing is een overzicht gegeven van de boeteregelingen, waarbij is aangegeven wat de boetemaxima zijn, en welke overtredingen uitsluitend beboetbaar zijn, zowel beboetbaar als strafbaar zijn en welke beboetbare feiten economisch delict zijn.

Lees verder:

• Jansen, O.J.D.M.L., Bestuurlijk en justitieel bestraffen in Nederland - op zoek naar (nog) meer eenheid (2012). In R.C. van Houten (Eds.), Economisch strafrecht en bestuurlijke boete. Themadag KESA 2010 Oisterwijk: Wolf Legal Publishers.

Commissievoorstellen Vierde Anti-witwasrichtlijn en herziening Verordening informatie bij geldovermakingen | Onder meer nieuwe uitgangspunten cliëntenonderzoek en hogere sancties

De preventie van witwassen en financieren van terrorisme is een dynamisch proces. Criminelen verzinnen steeds nieuwe manieren om door misdaad gegenereerde inkomsten te integreren in de legale economie. Dit noodzaakt tot periodieke aanvulling en aanpassing van wet- en regelgeving, aldus de toelichting bij de wijzigingen op en aanvullingen van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme per 1 januari 2013.

Dat het een dynamisch proces is, blijkt uit twee, met elkaar samenhangende, commissievoorstellen die - de inkt van de gewijzigde Wwft was nauwelijks droog - op 5 februari 2013 verschenen. Het eerste voorstel ziet op een nieuwe (Vierde) Anti-witwasrichtlijn. Het tweede voorstel betreft een voorgenomen herziening van de Verordening (EG) nr. 1781/2006 betreffende bij geldovermakingen te voegen informatie over de betaler.

In dit artikel wordt - na een korte achtergrondschets - nader ingegaan op de voorgestelde wijzigingen ten aanzien van het cliëntenonderzoek, geldovermakingen en sancties en wordt afgerond met een aantal algemene opmerkingen over beide commissievoorstellen.

Lees verder:

• Commissievoorstellen Vierde  Anti-witwasrichtlijn en herziening Verordening informatie bij geldovermakingen | Onder meer nieuwe uitgangspunten cliëntenonderzoek en hogere sancties door mr. J.A. Voerman en mr. J. Reijmer in Tijdschrift voor Financieel Recht juni 2013

Meer weten over de Wwft en actuele ontwikkelingen op dit gebied? Kom dan op 19 september naar de cursus Wwft & Witwassen in het centrum van Den Haag.

Ga voor meer informatie naar www.bijzonderstrafrechtacademie.nl of klik hier.

Het wetsvoorstel Civielrechtelijk Bestuursverbod: de Kamer wordt beperkt ingelicht over de inlichtingenplicht

Het wetsvoorstel Civielrechtelijk bestuursverbod maakt het mogelijk om ‘frauderende bestuurders’ van failliete rechtspersonen een bestuursverbod op te leggen wanneer er niet wordt voldaan aan de in de Faillissementswet neergelegde inlichtingenplicht. Door de auteurs van het onlangs in het Tijdschrift voor Insolventierecht verschenen artikel, R-J Boswijk en N. Vreede, wordt betoogd dat dit strijdig is met het in het EVRM neergelegde verbod tot gedwongen zelfincriminatie.

• Het wetsvoorstel Civielrechtelijk Bestuursverbod: de Kamer wordt beperkt ingelicht over de inlichtingenplicht, TvI 2013/27

Meer weten over het civielrechtelijk bestuursverbod en overige ontwik- kelingen ten aanzien van (de aanpak van) faillissementsfraude? Kom dan op 3 oktober naar de cursus Faillissementsfraude in het centrum van Den Haag.

Ga voor meer informatie naar www.bijzonderstrafrechtacademie.nl of klik hier.

Geen herziening bij Hoge Raad, ondanks onrechtmatig overheidsoptreden

Sinds 1 juli 2007 is in strijd met het Internationaal Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke Rechten, 1966, de toegang tot het hoger beroep in strafzaken uit overwegingen van kostenbesparing door de Nederlandse wetgever ingeperkt en bepaalt het gerechtshof door summiere toetsing of hoger beroep wordt toegelaten of niet. Bij een vonnis van de politierechter van 510 euro wordt het hoger beroep altijd toegelaten, maar bij eenzelfde uitspraak van 220 euro stelt de politiek dat het gaat om een kleine zaak; voor de getroffen burger is het echter altijd een grote vernedering om slachtoffer te zijn van onrechtmatig overheidsoptreden.

Lees verder:

• De klok loopt bij de Hoge Raad der Nederlanden achteruit door Henk Timmer (NJBlog.nl)

Zie ook

• Hoge Raad 19 maart 2013, CLI:NL:HR:2013:BZ4669

Is de tijd rijp voor terugkeer van de sanctie niet-ontvankelijkverklaring op overschrijding redelijke termijn?

Op 17 juni 2008 oordeelde de Hoge Raad dat overschrijding van de redelijke termijn in strafzaken niet langer niet-ontvankelijkheid van het Openbaar Ministerie tot gevolg kan hebben, ook niet in uitzonderlijke gevallen. Daarbij kende de Hoge Raad veel gewicht toe aan de bescherming die de in het Wetboek van Strafrecht opgenomen verjaringsregels, die in 2006 ten voordele van de verdachte tot kortere termijnen leidden, de verdachte bieden. Op 1 april 2013 zijn de verjaringsregels aangescherpt en is voor een grotere categorie misdrijven de verjaringstermijn verlengd of zelfs in zijn geheel afgeschaft. De vraag is dan ook of de waarde die de Hoge Raad in 2008 toekende aan het beschermingsniveau van deze verjaringsregels nog actueel is. In deze bijdrage wordt betoogd dat dit niet het geval is en dat een herijking van de in de jurisprudentie geformuleerde uitgangspunten noodzakelijk is.

Lees verder:

• Is de tijd rijp voor terugkeer van de sanctie niet-ontvankelijkverklaring op overschrijding redelijke termijn? door mr. N. Vreede (NJBlog.nl)

Dit artikel verschijnt in NJB 2013/1545, afl. 26.

Strafrechtelijke forumkeuze en de kenbaarheid van rechtsmacht | Over de positie van de Unieburger in de Europese rechtsruimte

In dit artikel richt de auteur, Michiel Luchtman, zich op de vraag in hoeverre de verschuiving van bevoegdheden van het nationale naar het Europese niveau gevolgen moet hebben voor de interpretatie van fundamentele rechten. Meer in het bijzonder richt hij zich op de vraag in hoeverre die rechten ook gelden in de horizontale relaties tussen de lidstaten van de Europese Unie, die op basis van gelijkwaardigheid met elkaar samenwerken, daarbij aangestuurd door het Unierecht. Die vraag wordt vooralsnog alleen besproken in relatie tot het ne bis in idem-beginsel, dat is neergelegd in de artikelen 54-58 van de Schengen Uitvoeringsovereenkomst/SUO en in artikel 50 van het EU Grondrechtenhandvest.

Het onderwerp wordt uitgediept aan de hand van de wijze waarop momenteel in de Europese rechtsruimte door de nationale autoriteiten wordt beslist welke lidstaat of lidstaten grensoverschrijdende criminaliteit zullen opsporen, vervolgen en berechten. Bij herhaling komt bij dergelijke beslissingen de vraag op in hoeverre de onderliggende jurisdictieclaim van een staat voorzienbaar is (beter: zou moeten zijn) voor het betrokken individu, vooral als het gaat om de uitoefening van extraterritoriale rechtsmacht.

Lees verder:

• Strafrechtelijke forumkeuze en de kenbaarheid van rechtsmacht - Over de positie  van de Unieburger in de Europese rechtsruimte in: R.S.B. Kool en F. de Jong (red.), Relaties van gezag en verantwoordelijkheid: strafrechtelijke ontwikkelingen, Den Haag: Boom 2012, p. 45-75.

Aanscherping sanctiebeleid SZW-wetten

Fraude mag niet lonen. Met dit onbetwistbare uitgangspunt is het sanctie-instrumentarium in de socialezekerheidswetgeving (SZW) en de arbeidswetten herzien. Het resultaat is de Wet aanscherping handhaving en sanctiebeleid SZW-wetgeving, die op 1 januari 2013 in werking is getreden de redenering die aan de wet ten grondslag ligt: overtreding van voorschriften in socialezekerheidswetten en arbeidswetten tast de solidariteit in de verzorgingsstaat aan, met als gevolg een erosie van vertrouwen van de burgers die de regels wel naleven. Of, zoals de wetgever het stelt: ‘Werkende burgers moeten er op kunnen vertrouwen dat alleen de mensen die er recht op hebben een uitkering of kinderopvangtoeslag ontvangen. Ondernemers moeten er op kunnen vertrouwen dat de overheid oneerlijke concurrentie hard aanpakt’. De wetswijziging is gebaseerd op de veronderstelling dat hoge sancties, waarvan de overtreder zeker kan zijn dat deze worden opgelegd en geëffectueerd, zullen bijdragen aan een betere normnaleving. Het artikel 'Aanscherping sanctiebeleid SZW-wetten beoordeeld: vliegt de wetgever uit de bocht?' gaat niet over de vraag of deze redenering juist is.

Lees verder:

• Aanscherping sanctiebeleid SZW-wetten beoordeeld: vliegt de wetgever uit de bocht? door Albertjan Tollenaar

Forensisch assistenten | inzet, resultaten en ervaringen

Als onderdeel van de verbeteringen van de forensische opsporing naar aanleiding van de Schiedammer Parkmoord, besloot de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties tot de inzet van 500 extra forensisch assistenten voor de periode 2008-2011.

Het doel van dit onderzoek is het geven van een overzicht van het aantal forensisch assistenten dat aan het werk is en van de manier waarop zij worden ingezet. Verder werpt het onderzoek licht op de vraag in hoeverre de inzet van forensisch assistenten bijdraagt aan de kwaliteit en efficiency van het forensisch- technisch plaats delict-onderzoek en in het bijzonder aan het oplossen van inbraken in woningen en bedrijven. De minister heeft toegezegd dat over de realisatie van de afspraak aan het ministerie gerapporteerd zal worden. Daaraan geven wij met dit onderzoek invulling.

Taken forensisch assistenten

Forensisch assistenten doen sporenonderzoek op standaard-plaatsen delict (standaard-PD’s). Standaard-PD’s zijn voor het grootste gedeelte inbraken in woningen en bedrijven. Sporenonderzoek bestaat uit het veiligstellen van DNA- en vingerafdruksporen, en in veel gevallen ook schoen- en werktuigsporen. Door de inzet van forensisch assistenten op standaard-PD’s kan de capaciteit van de technische recherche worden ingezet voor complexere zaken. Dit noemen we taakspecialisatie.

• Forensisch assistenten | inzet, resultaten en ervaringen, WODC
• Samenvatting

'Witwassen én ontnemen, een voedingsbodem voor onbegrip?'

De methode die zeer goed gebruikt kan worden om de omvang van het wederrechtelijk verkregen vermogen te (doen) schatten, wordt door het OM (een enkele uitzondering daargelaten) al vrij snel als voldoende bewijs voor witwassen gebezigd, terwijl concrete feiten en omstandigheden hierbij niet in voldoende mate voorhanden zijn. Het daadwerkelijk rechercheren wordt hier kennelijk overgeslagen. Deze aanpak door het OM en (soms) overgenomen door de rechter in eerste aanleg is wel heel erg kort door de bocht, zo niet te kort. Daarbij wordt dikwijls onterecht het standpunt ingenomen dat het op de weg van de verdachte ligt aannemelijk te maken dat het (witwas)vermoeden ongegrond is.

Lees verder:

• Witwassen én ontnemen, een voedingsbodem voor onbegrip? door Melissa D. Nuis in het NJB nr. 22 van 31 mei 2013.

Opheffen van de strafrechtelijke immuniteit van de Staat: bijten in eigen staart?

Sinds 1976 kunnen in Nederland ook rechtspersonen voor het plegen van strafbare feiten worden vervolgd, ook al hebben zij geen ‘soul to damn or body to kick’. Daarmee kwam ook de ratio van de strafrechtelijke immuniteit van de overheid onder druk te staan en daarover gaat het preadvies van Elies van Sliedregt voor de NJV-vergadering van dit jaar. Zij concentreert zich in een rijk gedocumenteerd betoog op de vraag of de Staat (met name de centrale overheid) al dan niet strafrechtelijk vervolgbaar zou moeten zijn. In de Pikmeer-rechtspraak is uitgemaakt dat decentrale overheden vervolgd kunnen worden voor strafbare handelingen, mits het niet gaat om de uitoefening van een exclusieve bestuurstaak. Maar de Staat zelf blijft op grond van het Volkel-arrest immuun voor strafrechtelijke aansprakelijkheid.

Hieraan ligt de idee ten grondslag dat het politieke verantwoordingsmechanisme dat inherent is aan de Staat niet verenigbaar is met strafvervolging. Aan dit uitgangspunt wordt in de jurisprudentie vastgehouden. Zo oordeelde het Hof Amsterdam op 12 december 2012 in een art. 12-procedure aangespannen door Greenpeace, dat ondanks de op zichzelf strafbare betrokkenheid van VROM bij de vergunningverlening aan het asbest-schip Otapan, zowel de Staat als de betrokken ambtenaren die onder de verantwoordelijkheid van de staatssecretaris werkten, immuniteit voor strafvervolging toekwam.

Op wetgevingsgebied ligt de discussie intussen stil. In 2001 adviseerde de Commissie Roelvink om zelfstandige onderdelen van de Staat strafrechtelijk aansprakelijk te maken voor het plegen van ordeningsdelicten. In 2006 werd door Wolfsen een initiatief-wetsvoorstel ingediend waarin ook in vervolgbaarheid van de centrale overheid wordt voorzien. Beweging zit daar echter niet in, terwijl de onvrede over de immuniteit van falende centrale en decentrale overheden sinds de Enschedese vuurwerkramp, de Schipholbrand, de Otapanzaak en de Proba-Koalazaak groeit.

Lees verder:

• Opheffen van de strafrechtelijke immuniteit van de Staat: bijten in eigen staart? door Taru Spronken (NJBlog.nl)