Verzorger krijgt taakstraf voor toedienen overdosis insuline aan bejaarde

Rechtbank Oost-Brabant 8 maart 2016, ECLI:NL:RBOBR:2016:931

De rechtbank Oost-Brabant heeft een 57-jarige vrouw uit Best veroordeeld tot een taakstraf van 40 uur. De verdachte bracht een bejaarde vrouw zwaar lichamelijk letsel toe en liet het slachtoffer in een hulpeloze toestand achter.

De verdachte werkte op een verpleegafdeling voor demente bejaarden in Eindhoven. Ze constateerde bij haar avonddienst in oktober 2012 dat een bewoonster een te hoog bloedsuikergehalte had. In opdracht van de dienstdoende arts bracht de verdachte bij de vrouw insuline toe. Enkele uren na het toedienen van het middel en gedurende de nacht, had het slachtoffer een te laag bloedsuikergehalte. De volgende ochtend constateerde een arts dat het bloedsuikergehalte van het slachtoffer uitzonderlijk laag was en dat zij haar bewustzijn had verloren. De vrouw werd vervolgens comateus opgenomen in het ziekenhuis. Het slachtoffer ontwaakte 5 dagen na haar opname in het ziekenhuis uit de coma.

De verdachte verklaarde een fout te hebben gemaakt door de insuline niet op de gebruikelijke manier toe te dienen. Op basis van getuigenverklaringen gaat de rechtbank ervan uit dat de verdachte de inhoud van 1 ampul (3ml) insuline heeft toegediend aan het slachtoffer. Een dergelijke hoeveelheid komt overeen met 300 eenheden. Haar was door de dienstdoende arts opgedragen 6 eenheden toe te dienen. De verdachte heeft dus 50 keer zo veel insuline toegediend als haar was opgedragen. Hierdoor is het bloedsuikergehalte van het slachtoffer blijven dalen en dat leidde tot een coma.

Hulpeloze toestand

De rechtbank oordeelt dat de zorgplicht van de verdachte ernstig is tekortgeschoten. Deverdachte verklaarde bij de politie dat ze op de gok 3 ml heeft gebruikt omdat ze niet kon omrekenen hoeveel ze nodig had. Ze gaf dus niet op juiste wijze uitvoering aan de opdracht van de dienstdoende arts. De verdachte heeft ondoordacht en zonder stil te staan bij de mogelijke medische risico’s van haar handelen, de insuline toegediend. Volgens de rechtbank heeft de verdachte daarmee zeer onvoorzichtig en onachtzaam gehandeld. Ook staat volgens de rechtbank vast dat de verdachte het slachtoffer in een hulpeloze toestand heeft gelaten.

De rechtbank neemt het de verdachte in het bijzonder kwalijk dat zij aanvankelijk niet de waarheid heeft verteld aan de verpleegkundige of de dienstdoende arts over de hoeveelheid insuline die ze had toegediend. De verdachte liet hen in de waan dat zij volgens de opdracht van de arts had gehandeld. Hierdoor konden de arts en verpleegkundige niet tijdig adequaat medische hulp aan het slachtoffer verlenen. Deverdachte is aan het einde van haar dienst naar huis gegaan en heeft pas de volgende middag desgevraagd verteld hoe zij de insuline had toegediend. De verdachtebeschaamde hiermee in ernstige mate het vertrouwen dat de maatschappij in zorgverleners stelt.

Anderzijds weegt de rechtbank onder meer mee dat de verdachte direct na het incident is ontslagen en haar door de Inspectie voor de Gezondheidszorg verboden is nog langer als verzorgende te werken. Ook houdt de rechtbank er rekening mee dat de behandeling van deze zaak onwenselijk lang op zich heeft laten wachten en dat de redelijke termijn met bijna één jaar is overschreden. De rechtbank acht gezien de ernst van de strafbare feiten een taakstraf van 50 uur passend en geboden, maar zal wegens de overschrijding van de redelijke termijn een taakstraf van 40 uur opleggen.

Lees hier de volledige uitspraak.

Geen onrechtmatige doorzoeking na na TCI-melding

Rechtbank Amsterdam 23 februari 2016, ECLI:NL:RBAMS:2016:863

Aan verdachte is ten laste gelegd dat hij op 10 november 2015 te Amsterdam een revolver en munitie voorhanden heeft gehad en tezamen en in vereniging XTC‑pillen en jammers voorhanden heeft gehad.

De raadsman acht de aanhouding en doorzoeking onrechtmatig en heeft daartoe het volgende aangevoerd. De startinformatie van het onderzoek, te weten informatie van het Team Criminele Inlichtingen (TCI), had niet specifiek betrekking op verdachte, maar op medeverdachte. Het onderzoek is op 16 september 2015 gestart.

In de periode daarna zijn enkele onderzoeksactiviteiten verricht. Op basis van de informatie die binnenkwam, bestond er – zeker nu de melding betrekking had op de Wet Wapens en Munitie en verdachte documentatie heeft – voor het Openbaar Ministerie gelegenheid om rechtmatig binnen te treden. Dat heeft het Openbaar Ministerie echter niet gedaan. Om haar moverende redenen heeft zij de informatie niet zo serieus genomen. In plaats daarvan is meer onderzoek verricht. Er zijn bijzondere opsporingsmethoden ingezet, onder andere een bevel stelselmatige observatie, tappen en de bevoegdheid ex artikel 126nd Sv. Resultaten zijn er niet.

Het stond justitie niet vrij om twee maanden na de TCI-melding, ondanks dat uit nader onderzoek niets was gebleken, de woning binnen te treden. Gelet op de tijdspanne en het personeel dat daarvoor nodig is geweest, kan dat geen toevallige actie zijn geweest. De aanhouding en doorzoeking hebben onrechtmatig plaatsgevonden. Daarom dienen de vruchten ervan van het bewijs te worden uitgesloten. Dat leidt tot integrale vrijspraak van het ten laste gelegde.

Volgens de officier van justitie was sprake van een rechtmatige aanhouding en zijn de gebruikte dwangmiddelen rechtmatig ingezet. Er is nader onderzoek verricht naar aanleiding van de TCI‑melding. Dat was voldoende voor een verdenking. Er behoeft geen bewijs te worden uitgesloten.

De rechtbank overweegt als volgt.

Het opsporingsonderzoek dat aan deze zaak ten grondslag ligt, is gestart op basis van een TCI-melding onder meer inhoudende de naam van verdachte en medeverdachte. Blijkens de processen-verbaal van verdenking in het dossier is naar aanleiding daarvan onderzoek verricht naar de personalia en justitiële achtergrond van verdachte (en medeverdachte). Er is geen oordeel gegeven over de betrouwbaarheid van de TCI-informatie.

Vooropgesteld moet worden dat verdenking van overtreding van de Wet wapens en munitie (hierna: WWM) kan worden aangenomen op basis van anoniem aan de politie verstrekte informatie. Doorgaans is gewenst dat zo mogelijk enig nader onderzoek plaatsvindt ter (falsificatie of, red.) verificatie van die informatie. De kwaliteit van de verstrekte gegevens is beslissend voor de vraag of zij zonder meer aanleiding mochten geven tot het instellen van een onderzoek of dat zij eerst nog ondersteuning behoefden. Het oordeel over die kwaliteit is van feitelijke aard en wordt gevormd door beantwoording van de vraag of de verstrekte informatie voldoende concreet en specifiek is. Daaraan doet de omstandigheid dat geen oordeel over de betrouwbaarheid van de informatie kon worden gegeven niet af.

Naar het oordeel van de rechtbank kon in deze zaak op basis van de TCI-informatie en het daaropvolgende onderzoek naar de personalia en de justitiële achtergrond van verdachte (en medeverdachte) redelijkerwijs het vermoeden ontstaan dat wapens en munitie aanwezig waren in de woning van verdachte. De TCI-melding bevatte concrete, recente informatie over de aanwezigheid van wapens en munitie bij personen die bij naam werden genoemd, verdachte en medeverdachte. Die informatie is aangevuld door nader onderzoek. De combinatie van anonieme en geverifieerde informatie kon de verdenking ex artikel 49 WWM en ex artikel 27 Sv dragen. Op basis van die verdenkingen was een doorzoeking ter inbeslagneming ex artikel 49 WWM en ter aanhouding ex artikel 55a, eerste lid, juncto 67, eerste lid, Sv in beginsel gerechtvaardigd. De rechtbank neemt daarbij ook in aanmerking dat ontdekking van wapens in beginsel niet anders dan door huiszoekingen kan worden geverifieerd.

Voor de inzet van dwangmiddelen, waarbij (veelal) inbreuk wordt gemaakt op de persoonlijke levenssfeer van verdachte, gelden de eisen van proportionaliteit en subsidiariteit, zoals omschreven in artikel 8 EHRM. Daar waar de raadsman klaagt over het niet onmiddellijk doorzoeken van de woning en meent dat het Openbaar Ministerie daarmee haar recht op het gebruik van dat dwangmiddel heeft verspeeld, concludeert de rechtbank dat door het Openbaar Ministerie terecht is gepoogd om eerst door middel van minder ingrijpende middelen de TCI-informatie te verifiëren. In de periode tussen het ontstaan van de verdenking en de doorzoeking, is (ongeveer twee maanden lang) onderzoek gedaan via de (stelselmatige) observatie van verdachte en medeverdachte, via het aftappen van communicatiemiddelen en via bevelen tot verstrekking van historische financiële gegevens van verdachte. Dat onderzoek heeft niets opgeleverd, in de zin dat er geen informatie is bijgekomen waardoor de reeds bestaande verdenking werd geverifieerd of gefalsifieerd. Ten overvloede merkt de rechtbank op dat de uitspraak in hoger beroep door het Hof Arnhem-Leeuwarden van 30 oktober 2015, waarbij verdachte is vrijgesproken van de verdenking van wapenbezit, op 10 november 2015, de dag van de inval door de politie, nog niet onherroepelijk en dus nog niet voor de opsporingsinstantie kenbaar was.

Gelet op het voorgaande voldeed de doorzoeking, welk dwangmiddel in algemene zin een grovere inbreuk inhoudt dan de daarvoor benutte dwangmiddelen, aan de eis van subsidiariteit. Gelet op de aard van de verdenking was dat ook proportioneel.

Om genoemde redenen oordeelt de rechtbank de doorzoeking van de woning en de aanhouding van verdachte rechtmatig. Het verweer wordt verworpen. Er zal geen bewijsuitsluiting volgen.

Lees hier de volledige uitspraak.

Verdachte directeur wordt als leidinggevende van rechtspersoon vervolgd wegens niet in aangifte omzetbelasting opnemen van vastgoedtransacties

Rechtbank Amsterdam 4 maart 2016, ECLI:NL:RBAMS:2016:1137 Verdachte, directeur, wordt vervolgd in hoedanigheid van leidinggevende van een rechtspersoon, die onjuiste aangifte omzetbelasting doet door ontvangen omzetbelasting ten bedrage van ca 1,5 miljoen euro bij vastgoedtransacties niet op de aangifte te vermelden. De verboden gedragingen, het doen van onjuiste aangifte en valsheid in geschrift, kunnen redelijkerwijs aan de rechtspersoon worden toegerekend. De wetenschap bij verdachte dat de omzetbelasting was ontvangen en het achterwege laten van adequaat toezicht bij de aangifte, maakt dat verdachte voorwaardelijke opzet heeft gehad op het doen van de onjuiste aangifte omzetbelasting.Verdenking

Aan verdachte is na wijziging op de zitting ten laste gelegd dat hij zich heeft schuldig gemaakt aan:

• 1. primair: opdracht geven tot, dan wel feitelijk leidinggeven aan bedrijf 1 NV en/of Holding 1 BV en/of bedrijf 2 BV , welke rechtsperso(o)n(en) op 3 november 2008 opzettelijk een bij de belastingwet voorziene aangifte onjuist of onvolledig heeft/hebben gedaan, en/of opdracht geven tot, dan wel feitelijk leidinggeven aan bedrijf 1 NV en/of Holding 1 BV en/of bedrijf 2 BV , welke rechtsperso(o)n(en) zich op 3 november 2008 schuldig heeft/hebben gemaakt aan valsheid in geschrift;
• 1. subsidiair: opdracht geven tot, dan wel feitelijk leidinggeven aan bedrijf 1 NV en/of Holding 1 BV , welke rechtsperso(o)n(en) zich in de periode van 1 juli 2008 tot en met 3 september 2012 schuldig heeft/hebben gemaakt aan verduistering van €1.486.750, althans €1.450.548;
• 1. meer subsidiair: verduistering, al dan niet in vereniging, van €1.486.750, althans €1.450.548 in de periode van 1 juli 2008 tot en met 3 september 2012;
• 2: opdracht geven tot, dan wel feitelijk leidinggeven aan bedrijf 1 NV en/of Holding 1 BV , welke rechtsperso(o)n(en) zich in de periode van 1 juli 2008 tot en met 3 september 2012 schuldig heeft/hebben gemaakt aan het witwassen van €1.486.750, althans €1.450.548, en/of
• witwassen, al dan niet in vereniging, van €1.486.750, althans €1.450.548 in de periode van 1 juli 2008 tot en met 3 september 2012.

Achtergrond

Op 1 juli 2008 heeft Holding 1 BV (hierna: Holding 1 BV ) een tweetal registergoederen aan ontwikkelingsbedrijf BV (hierna: ontwikkelingsbedrijf BV ) verkocht. De koopsom van deze registergoederen bedroeg, blijkens de akte van koop en levering, €4.825.000. Daarnaast heeft Holding 1 BV ontwikkelingsbedrijf BV €3.000.000 aan goodwill in rekening gebracht. Over deze bedragen is in totaal

€1.486.750 aan omzetbelasting (hierna: BTW) in rekening gebracht. Na verrekening van enkele andere bedragen is als gevolg van deze transactie op 3 juli 2008 €6.419.730,27 door Holding 1 BV ontvangen. De BTW was inbegrepen. Nu BTW in rekening was gebracht, had deze BTW moeten worden opgenomen in de aangifte omzetbelasting over het derde kwartaal van 2008. Holding 1 BV heeft deze aangifte op 3 november 2008 ingediend, maar daarin de bij deze transactie in rekening gebrachte BTW niet opgenomen.

Thans ligt onder meer de vraag voor of bewezen kan worden dat Holding 1 BV deze aangifte omzetbelasting opzettelijk onjuist en/of onvolledig heeft gedaan en of verdachte ten aanzien daarvan kan worden aangemerkt als opdrachtgever of feitelijk leidinggevende, dan wel dat er sprake is geweest van verduistering door Holding 1 BV of verdachte. Daarnaast ligt de vraag voor of de ontvangen BTW door Holding 1 BV of verdachte is witgewassen.

Het standpunt van het Openbaar Ministerie

Algemeen

De officier van justitie heeft zich op het standpunt gesteld dat het onder 1 primair en 2 ten laste gelegde bewezen moet worden verklaard. Zij heeft daartoe, zakelijk weergegeven, het volgende aangevoerd.

Feit 1 primair

Bewezen kan worden dat de aangifte omzetbelasting over het derde kwartaal van 2008 opzettelijk onjuist is gedaan.

Verdachte was bekend met de BTW-regels. Hij heeft zelf de bewuste transactie met ontwikkelingsbedrijf BV gesloten, en de nota van afrekening bekeken en geparafeerd. Hij heeft verklaard dat hij ten aanzien van de verschuldigdheid van BTW afging op de notaris en de fiscalisten van ontwikkelingsbedrijf BV en ervan uitging dat de heffing van BTW correct was. Hij wist dus dat hij afgerond € 1.500.000, - aan BTW zou ontvangen van ontwikkelingsbedrijf BV en dat die BTW uiterlijk 31 oktober 2008 aangegeven en afgedragen moest worden.

Vlak nadat de akte was getekend, stuurde verdachte de stukken intern door naar zijn medewerker 1 met het verzoek een financieel overzicht te maken. Een dag later werd dat overzicht gemaakt met daarin een verrekening/uitkering aan bedrijf 1 NV /privé van afgerond € 4.600.000, - en een aantal verplichtingen. Het bedrag, dat onder de streep overblijft, werd voor betalingen Frankrijk bestemd. De BTW-schuld kwam in dit overzicht niet voor. Het zou kunnen dat medewerker 1 hier een fout maakte, maar als dit zo is, komt deze fout in strafrechtelijke zin voor rekening van verdachte. Hij wist immers van de BTW-post, terwijl deze post op het totaal te ontvangen bedrag allerminst verwaarloosbaar was.

Gelet op het absolute bedrag van de BTW die is ontvangen, was deze BTW een zeer materiële post binnen Holding 1 BV en had verdachte zich na ontvangst van het overzicht direct moeten realiseren, dat het overzicht niet kon kloppen. Hij heeft zich de onjuistheid echter laten aanleunen om privé zijn schaapjes weer op het droge te krijgen. Verdachte mocht daarnaast, wetende dat de administratie een chaos was, medewerker 1 nog maar kort in dienst was, kennelijk de meeste transacties BTW-vrij waren en dit volgens verdachte een uniek geval was, geen vertrouwen ontlenen aan de volledigheid/juistheid van het overzicht van medewerker 1, zeker niet nu hij zelf nauw bij de transactie betrokken was en wist dat er een zeer substantieel bedrag aan BTW werd ontvangen en afgedragen moest worden. Hij heeft echter niet ingegrepen. Er waren ten tijde van de onderhavige transactie en de daarbij ontvangen BTW reeds grote financiële problemen. Cash-flow had de prioriteit. Dat er dan een BTW-schuld door een medewerker ‘vergeten’ wordt, kwam verdachte goed uit.

Uit de verklaringen van de getuigen getuige 1 (hierna: getuige 1 ), getuige 2 (hierna: getuige 2 ) en getuige 3 (hierna: getuige 3 ) blijkt dat de BTW-aangiften werden afgestemd met verdachte. Ook hier had verdachte zich, als rechtstreeks betrokkene bij de transactie op 1 juli 2008 en in de wetenschap dat daarover BTW verschuldigd was en door Holding 1 BV was ontvangen, moeten realiseren dat een aangifte die sluit op € 926, - aan te betalen BTW niet juist kon zijn. Ook hier kon en mocht verdachte er niet op vertrouwen dat de aangifte juist was.

Verdachte wist dus van de hoed en de rand, maar heeft zijn personeel onvoldoende geïnstrueerd c.q. gecontroleerd. Hij moet daarom verantwoordelijk worden gehouden voor het doen van de onjuiste BTW-aangifte, want door dit nalaten heeft hij de aanmerkelijke kans aanvaard, dat er op 3 november 2008 een onjuiste aangifte werd gedaan. Het doen van aangiften omzetbelasting valt binnen de sfeer van de vennootschap. Nu verdachte de onjuiste BTW-aangifte over het derde kwartaal van 2008 aangerekend kan worden, hij directeur en eigenaar van Holding 1 BV was en de vennootschap de normadressaat was, kunnen de gedragingen van verdachte aan Holding 1 BV toegerekend worden en mitsdien ook aan verdachte als feitelijk leidinggevende.

Op grond van al het voorgaande is de BTW-aangifte over het derde kwartaal van 2008 ook valselijk opgemaakt en is dit verdachte eveneens als feitelijk leidinggever te verwijten.

Feit 2

Feitelijk zijn de ten laste gelegde geldbedragen op 2 of 3 juli 2008 ter beschikking gekomen van Holding 1 BV en kort erna aangewend voor de aankoop van effecten op 4 juli 2008 door verdachte in het kader van de bedrijfsvoering. Daar waar verdachte privé kennelijk in de loop van 2009 nog wel beschikte over financiële middelen, zijn deze middelen niet aangewend ter delging van de onderhavige BTW-schuld. Er was inmiddels zelfs helemaal geen geld meer om de BTW-schuld te betalen, omdat de geldbedragen anderszins zijn aangewend. Deze bedragen zijn dus vanaf 2 of 3 juli 2008 voorhanden geweest, overgedragen, omgezet en gebruikt, waardoor er sprake is geweest van witwassen. Als het onder 1 primair ten laste gelegde bewezen wordt, vangt de pleegperiode van dit witwassen aan op 3 november 2008. De pleegperiode is op de tenlastelegging in tijd beperkt tot 3 september 2012, maar er is nog steeds sprake van witwassen, nu de geldbedragen tot op heden niet bij de Belastingdienst terecht zijn gekomen.

Nu de geldbedragen in de onderneming en in privé door verdachte zijn aangewend, kan worden bewezen dat verdachte het witwassen zowel als feitelijk leidinggevende als rechtstreeks heeft gepleegd.

Bewijsuitsluiting

Het verweer strekkende tot bewijsuitsluiting kan niet slagen, aangezien in deze zaak niet de rechtspersoon, waaraan het zwijgrecht toekwam, wordt vervolgd.

Het standpunt van de verdediging

De verdediging heeft zich op het standpunt gesteld, dat verdachte moet worden vrijgesproken van alle ten laste gelegde feiten. Daartoe heeft de raadsman, in het bijzonder ten aanzien van het onder 1 primair en 2 ten laste gelegde, en zakelijk weergegeven, het volgende aangevoerd.

Feit 1 primair

Verdachte heeft geen fiscale opleiding genoten en uit de bewijsmiddelen blijkt niet dat hij ten tijde van het indienen van de onderhavige aangifte anderszins kennis had verworven op boekhoudkundig of fiscaal gebied. Hij heeft het wel altijd belangrijk gevonden dat de administratie van Holding 1 BV en haar deelnemingen werd verzorgd door professionals. Verdachte mocht in redelijkheid een bepaalde deskundigheid van deze medewerkers verwachten, mede gelet op hun opleiding en ervaring. Daarnaast maakte Holding 1 BV gebruik van de diensten van het gerenommeerde accountantskantoor. Dit accountantskantoor assisteerde bij het indienen van de aangiften omzetbelasting van Holding 1 BV en het opstellen en controleren van haar jaarrekening. Verdachte mocht als niet-deskundige verwachten dat eventuele tekortkomingen in de taakvervulling van zijn controllers tijdig aan het licht zouden komen bij de door accountantskantoor uitgevoerde controles van de administratie van Holding 1 BV.

Desalniettemin is de levering van de adres op 1 juli 2008 niet correct verwerkt in de geautomatiseerde administratie van Holding 1 BV. Het volledige transactieresultaat, inclusief de verschuldigde omzetbelasting van € 1.486.750, is in eerste instantie als omzet geboekt door de controllers van Holding 1 BV. Dat was een niet-onbegrijpelijke vergissing, want in artikel 11 van de Wet op de omzetbelasting 1968 is immers als uitgangspunt opgenomen, dat de levering van onroerende zaken is vrijgesteld van omzetbelasting. Doordat Holding 1 BV hoofdzakelijk bestaand vastgoed ontwikkelde en vervolgens verkocht aan particulieren, waren haar transacties in de regel belast met overdrachtsbelasting en niet met omzetbelasting. Als gevolg van deze gebruikelijke gang van zaken en het feit dat de levering van de adres gedeeltelijk een vrijgestelde prestatie voor de omzetbelasting betrof, is het transactieresultaat van de levering van de adres op 1 juli 2008 per abuis volledig als omzet geboekt. Pas ten tijde van het opstellen van de jaarrekening 2008 is geconstateerd, dat de verschuldigde omzetbelasting per abuis als omzet was geboekt. Naar aanleiding daarvan is namens Holding 1 BV op 12 maart 2009 een gecorrigeerde nota van afrekening aan ontwikkelingsbedrijf BV toegezonden. De verschuldigde omzetbelasting was door Holding 1 BV dus niet in haar geautomatiseerde administratie verwerkt op het moment dat de onderhavige aangifte omzetbelasting op 3 november 2008 werd ingediend. Die administratie vormde de basis voor de aangiften omzetbelasting van Holding 1 BV. Dit heeft erin geresulteerd dat de verschuldigde omzetbelasting per abuis niet in de aangifte van 3 november 2008 terecht is gekomen.

Van de gehoorde getuigen was alleen getuige 1 als assistent-controller werkzaam voor Holding 1 BV op het moment dat de onderhavige aangifte op 3 november 2008 werd ingediend. Zij heeft verklaard dat verdachte de controles in het tweede en derde kwartaal 2008 moet hebben verricht, omdat in die periode geen controller aanwezig was die verantwoordelijk was voor de financiële administratie, dat zij niet wist hoe de nota van afrekening inzake de levering van de adres op 1 juli 2008 moest worden geboekt, dat zij waarschijnlijk de onderhavige aangifte omzetbelasting over het derde kwartaal 2008 heeft “voorbereid en klaargezet” en dat zij denkt dat Holding 1 BV de verschuldigde omzetbelasting inzake de levering van de adres is vergeten aan te geven op 3 november 2008. Hoewel Holding 1 BV in het derde kwartaal van 2008 tijdelijk niet de beschikking had over een controller, mocht verdachte als bestuurder van Holding 1 BV aannemen dat getuige 1 de kennis en ervaring had om een correcte aangifte omzetbelasting voor te bereiden. Zij verzorgde immers al ruim twee jaar de fiscale compliance van Holding 1 BV op het moment dat zij de onderhavige aangifte omzetbelasting had klaargezet, zij heeft een hbo-opleiding genoten en haar werkzaamheden werden bovendien jaarlijks gecontroleerd door de externe accountant van Holding 1 BV. In het FIOD-dossier zijn ook geen aanwijzingen te vinden dat Holding 1 BV aan de behoorlijke taakvervulling van getuige 1 behoefde te twijfelen, dan wel dat Holding 1 BV niet voldoende zorg heeft betracht ten aanzien van de samenwerking met getuige 1. Doordat de nota van afrekening simpelweg verkeerd was geboekt, ging verdachte er op 3 november 2008 vanuit dat Holding 1 BV een correcte en volledige aangifte omzetbelasting over het derde kwartaal 2008 had ingediend. Ook ontwikkelingsbedrijf BV heeft die vergissing gemaakt. Strafrechtelijk kan die vergissing niet worden toegerekend aan Holding 1 BV. Het verzaken van afdoende controle door verdachte, voor zover daar al sprake van zou zijn, is onvoldoende om het vereiste opzet aan te nemen.

Door meerdere getuigen is verklaard dat de administratie van Holding 1 BV niet op orde was. Dit beeld is echter voornamelijk gebaseerd op de verklaringen van twee ontevreden ex-werknemers, wiens verklaringen zich bovendien beperken tot de administratie van Holding 1 BV in Frankrijk. Het beeld dat de fiscale compliance van Holding 1 BV niet op orde zou zijn wordt bovendien uitdrukkelijk genuanceerd door getuige 2 en het feit dat de externe registeraccountant de jaarrekening 2008 van Holding 1 BV heeft goedgekeurd. Er kan dus worden vastgesteld dat de administratie en fiscale compliance van Holding 1 BV in 2008 voldoende deugdelijk waren. Overigens heeft getuige 3, die als controller verantwoordelijk was voor de fiscale compliance van Holding 1 BV in de periode augustus tot en met oktober 2008, wederrechtelijk de administratie van Holding 1 BV ontvreemd, voordat de onderhavige aangifte moest worden ingediend. Als al wordt aangenomen dat de administratie en interne controle van Holding 1 BV voorafgaand aan het indienen van de onderhavige aangifte niet op orde waren, dan kan dit daarom Holding 1 BV noch verdachte strafrechtelijk worden toegerekend.

Er zijn geen gegevens waaruit de kwade intenties van verdachte kunnen worden vastgesteld. Aldus kan niet wettig en overtuigend worden bewezen, dat verdachte op 3 november 2008 willens en wetens de aanmerkelijke kans heeft aanvaard dat de aangifte omzetbelasting van Holding 1 BV over het derde kwartaal 2008 onjuist of onvolledig was.

Feit 2

Verdachte moet integraal worden vrijgesproken van het onder 1 ten laste gelegde en moet daarom ook van het onder 2 ten laste gelegde worden vrijgesproken, aangezien niet kan worden bewezen dat de geldbedragen uit misdrijf afkomstig zijn.

Bewijsuitsluiting

Indien één of meerdere feiten bewezen worden en in dat verband de afgelegde verklaringen bij de FIOD van getuige 2, medewerker 1, getuige 3 of getuige 1 van belang worden geacht, moeten die verklaringen van het bewijs worden uitgesloten, omdat sprake is van een onherstelbaar vormverzuim als bedoeld in artikel 359a Sv en bewijsuitsluiting noodzakelijk is ter verzekering van het recht van verdachte op een eerlijk proces in de zin van artikel 6 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en de Fundamentele Vrijheden. De getuigen zijn als voormalig werknemers van Holding 1 BV niet gewezen op het zwijgrecht dat Holding 1 BV als verdachte rechtspersoon toekwam. Volgens vaste rechtspraak is er in beginsel geen ruimte om een verklaring tot het bewijs te bezigen, als aan de verdachte de cautie niet is verleend. Die rechtspraak dient in deze zaak te worden toegepast, nu verdachte door het achterwege blijven van de cautie in zijn verdedigingsbelangen is geschaad. Holding 1 BV is immers niet behoed tegen ongewilde medewerking aan bewijsvergaring in het kader van strafbare feiten waarvoor verdachte als bestuurder van Holding 1 BV aansprakelijk wordt gehouden.

Het oordeel van de rechtbank

Feit 1 primair

Doen onjuiste aangifte omzetbelasting door Holding 1 BV

Uit de bewijsmiddelen in het dossier kan worden opgemaakt dat het geldbedrag dat Holding 1 BV van de notaris heeft ontvangen na de transactie met ontwikkelingsbedrijf BV op 1 juli 2008, in zijn geheel als omzet is geboekt. Reeds op 2 juli 2008 is dit kennelijk fout gegaan, nu in het door medewerker 1 aan verdachte gemailde overzicht van de financiën van Holding 1 BV, geen post ‘te betalen omzetbelasting’, of een vergelijkbare post, is opgenomen. De door Holding 1 BV ontvangen omzetbelasting zal vermoedelijk om die reden niet in de aangifte omzetbelasting over het derde kwartaal van 2008 zijn opgenomen.

Ingevolge artikel 51 van het Wetboek van Strafrecht kunnen strafbare feiten worden begaan door rechtspersonen. De strafbaarheid van een rechtspersoon wordt vastgesteld aan de hand van drie vraagpunten:

1. Is de rechtspersoon geadresseerde van de norm?
2. Kan de verboden gedraging – die door een natuurlijk persoon is verricht – aan de rechtspersoon worden toegerekend?
3. Kan het bestanddeel opzet of schuld worden bewezen?

De beantwoording van de vraag, of de verboden gedraging redelijkerwijs aan de rechtspersoon kan worden toegerekend, is afhankelijk van de concrete omstandigheden van het geval, waartoe mede behoort de aard van de (verboden) gedraging. Een belangrijk oriëntatiepunt bij de toerekening is of de gedraging heeft plaatsgevonden dan wel is verricht in de sfeer van de rechtspersoon. Van een gedraging in de sfeer van de rechtspersoon zal sprake kunnen zijn indien zich een of meer van de navolgende omstandigheden voordoen:

• het gaat om een handelen of nalaten van iemand die hetzij uit hoofde van een dienstbetrekking hetzij uit anderen hoofde werkzaam is ten behoeve van de rechtspersoon;
• de gedraging past in de normale bedrijfsvoering van de rechtspersoon;
• de gedraging is de rechtspersoon dienstig geweest in het door hem uitgeoefende bedrijf;
• de rechtspersoon vermocht erover te beschikken of de gedraging al dan niet zou plaatsvinden of zodanig of vergelijkbaar gedrag werd blijkens de feitelijke gang van zaken door de rechtspersoon aanvaard of placht te worden aanvaard.

Holding 1 BV was geadresseerde van de norm, te weten de verplichting om een correcte aangifte omzetbelasting te doen. Het doen van de aangifte omzetbelasting voor het derde kwartaal van 2008 valt bovendien binnen de normale bedrijfsvoering van de rechtspersoon, is de rechtspersoon dienstig geweest en de rechtspersoon vermocht erover te beschikken of de gedraging al dan niet zou plaatsvinden. Zodoende kan het doen van een onjuiste aangifte – hetgeen onder 1 ten laste is gelegde als opzettelijk een bij de belastingwet voorziene aangifte onjuist of onvolledig doen en valsheid in geschrift – aan de rechtspersoon worden toegerekend, mits opzet kan worden bewezen.

Naar het oordeel van de rechtbank kan worden bewezen dat Holding 1 BV voorwaardelijke opzet had op de ten laste gelegde feiten. Uit de verklaring van getuige 1 en de brief van controller getuige 2 kan worden opgemaakt dat de administratie van Holding 1 BV niet goed was georganiseerd. Dit kan bovendien objectief worden vastgesteld nu de in rekening gebracht omzetbelasting, die op de nota van afrekening duidelijk was aangegeven, niet goed in de administratie is verwerkt. Door onvoldoende zorgvuldig om te gaan met de administratie in het algemeen en de verwerking van de transactie met ontwikkelingsbedrijf BV in het bijzonder, heeft Holding 1 BV bewust de aanmerkelijke kans aanvaard dat zij in strijd met de waarheid een aangifte omzetbelasting over het derde kwartaal van 2008 zou indienen, waarin een te laag bedrag aan opgegeven omzetbelasting stond opgegeven.

Feitelijk leidinggeven

Indien een strafbaar feit wordt begaan door een rechtspersoon, kan ingevolge het tweede lid van artikel 51 van het Wetboek van Strafrecht ook strafvervolging worden ingesteld, en kunnen ook straffen worden uitgesproken tegen hen die tot dat feit opdracht hebben gegeven en aan dat feit feitelijk leiding hebben gegeven.

Van feitelijk leidinggeven is sprake als voldaan wordt aan de volgende twee voorwaarden:

1. Iemand moet maatregelen ter voorkoming van die gedraging achterwege laten, hoewel hij daartoe bevoegd en redelijkerwijs gehouden is. De bevoegdheid tot ingrijpen bestaat indien de verdachte feitelijke zeggenschap heeft over de gedraging die de rechtspersoon wordt geacht te hebben verricht. Een formele relatie met de rechtspersoon is daarvoor geen vereiste.
2. Iemand moet bewust de aanmerkelijke kans aanvaarden dat de verboden gedraging zich zal voordoen, zodat hij die gedraging opzettelijk bevordert. Verdachte moet dus (voorwaardelijk) opzet op de verboden gedraging hebben. Schuld – verdachte had op de hoogte moeten zijn van de verboden gedraging – is onvoldoende.

Verdachte was ten tijde van de ten laste gelegde feiten middellijk bestuurder in de functie van directeur van Holding 1 BV, middellijk 100% aandeelhouder van Holding 1 BV en als enige vertegenwoordigingsbevoegd. Hij had feitelijke zeggenschap over de ten laste gelegde gedragingen van de rechtspersoon en was bevoegd in te grijpen. Op grond van de bewijsmiddelen kan voorts worden vastgesteld dat verdachte zich had moeten realiseren dat hij maatregelen moest nemen om te zorgen dat de aangifte omzetbelasting over het derde kwartaal van 2008 correct zou worden gedaan, door die aangifte omzetbelasting nauwkeurig te controleren. De rechtbank overweegt daartoe in het bijzonder dat verdachte zich reeds op 2 juli 2008, naar aanleiding van het door medewerker 1 naar hem gestuurde overzicht van de financiën van Holding 1 BV, had moeten realiseren dat er mogelijk iets fout was gegaan of zou gaan in de administratie van Holding 1 BV. Immers had hem op dat moment – slechts enkele dagen nadat hij de akte van levering en nota van afrekening met betrekking tot de transactie met ontwikkelingsbedrijf BV onder ogen had gekregen – moeten opvallen dat er door medewerker 1 geen reservering was gemaakt voor te betalen omzetbelasting. Uit de verklaring van verdachte blijkt bovendien dat transacties, waarbij door Holding 1 BV BTW in rekening werd gebracht, niet of nauwelijks voorkwamen. Hij had daarom extra alert moeten zijn op de correcte verwerking van deze transactie, zeker omdat er in die periode meerdere personeelswisselingen waren op de control-afdeling van Holding 1 BV. Op het moment dat de aangifte omzetbelasting aan verdachte werd voorgelegd ter controle, was er zelfs geen controller aanwezig op de control-afdeling; alleen getuige 1, de assistent-controller, was toen voor de Nederlandse tak van Holding 1 BV werkzaam. Gelet op het bijzondere karakter van de transactie met ontwikkelingsbedrijf BV en de aanwijzingen die verdachte al eerder gehad moet hebben gehad dat deze transactie niet goed was verwerkt in de administratie van Holding 1 BV, mocht verdachte er op dat moment niet van uitgaan dat de aan hem voorgelegde aangifte omzetbelasting correct was. Er is niet gebleken dat verdachte enige maatregel heeft genomen om te voorkomen dat een onjuiste aangifte opgesteld en ingediend zou worden. Gelet op het voorgaande was hij daartoe bevoegd en redelijkerwijs gehouden. Door deze aangifte bovendien evenmin zelf nauwkeurig te controleren, heeft verdachte bewust de aanmerkelijke kans aanvaard dat de verboden gedraging zich zou voordoen en dus voorwaardelijk opzet op de ten laste gelegde feiten gehad. Er kan dan ook worden bewezen dat hij feitelijk leiding heeft gegeven aan de ten laste gelegde gedragingen.

Bewijsuitsluiting

De rechtbank verwerpt het verweer van de verdediging, dat de verklaringen van getuige 2, medewerker 1, getuige 3 en getuige 1 van het bewijs moeten worden uitgesloten, omdat zij als ex-werknemers van Holding 1 BV niet zijn gewezen op het aan de rechtspersoon toekomende zwijgrecht. Niet verdachte, maar Holding 1 BV is geadresseerde van dit zwijgrecht, dus aan schending van dit vormvoorschrift zal in de zaak van verdachte geen rechtsgevolg worden verbonden, aangezien geen sprake is van een jegens verdachte begaan vormverzuim. Ten overvloede merkt de rechtbank hierbij op dat door de verdediging onvoldoende is onderbouwd welk nadeel door het vormverzuim is veroorzaakt.

Feit 2

Hoewel bewezen is geacht dat Holding 1 BV en verdachte – als feitelijk leidinggevende van Holding 1 BV – zich schuldig hebben gemaakt aan strafbare feiten, door opzettelijk een onjuiste en valse aangifte omzetbelasting te doen, zal verdachte desondanks worden vrijgesproken van het onder 2 ten laste gelegde witwassen en feitelijk leidinggeven aan witwassen door Holding 1 BV. De rechtbank overweegt daartoe het volgende.

De onder ten laste gelegde feitelijke gedragingen, te weten het (laten) overboeken van de ontvangen omzetbelasting en om laten zetten van dat geld in (Fortis) aandelen, hebben zich voorgedaan vóór de voltooiing van de bewezen geachte strafbare feiten op 3 november 2008. Op dat moment waren deze geldbedragen daarom nog niet afkomstig uit enig misdrijf en kon dan ook geen sprake zijn van witwasgedragingen.

Daarnaast is als feitelijke gedraging ten laste gelegd dat Holding 1 BV en verdachte de omzetbelasting hebben gebruikt of laten gebruiken. De rechtbank begrijpt deze termen in de context van de overige ten laste gelegde verfeitelijkte gedragingen en concludeert daarom dat ook deze gedragingen zich vóór 3 november 2008 hebben voorgedaan en dus geen veroordeling voor witwassen kunnen ondersteunen. Voor zover het Openbaar Ministerie met de zinsnede “en/of te (laten) gebruiken” feitelijk handelen van Holding 1 BV of verdachte van ná 3 november 2008 heeft beoogd ten laste te leggen, is onvoldoende duidelijk welke feitelijke handelingen zij hiermee heeft beoogd ten laste te leggen en zou de dagvaarding partieel nietig zijn.

Bewezenverklaring

• Feitelijk leidinggeven aan opzettelijk een bij de belastingwet voorziene aangifte onjuist of onvolledig doen, terwijl het feit ertoe strekt dat te weinig belasting wordt geheven, begaan door een rechtspersoon, en
• Feitelijk leidinggeven aan valsheid in geschrift, begaan door een rechtspersoon.

Strafoplegging

De rechtbank veroordeelt verdachte tot een gevangenisstraf van 20 maanden waarvan 8 maanden voorwaardelijk met een proeftijd van 2jaar.

Lees hier de volledige uitspraak.

Wraking gegrond verklaard omdat rechter OvJ op fout en mogelijke oplossing in de telastelegging wijst

Rechtbank Gelderland 2 maart 2016, ECLI:NL:RBGEL:2016:1336 Door op eigen initiatief de officier van justitie te wijzen op een mogelijke tegenstrijdigheid in de dagvaarding en een mogelijke oplossingsrichting, is voorstelbaar dat bij verzoeker de indruk zou kunnen ontstaan dat de rechter de officier van justitie wilde helpen, althans wilde behoeden voor een fout c.q. onduidelijkheid in de tenlastelegging.

Achtergrond

Op 14 januari 2016 heeft de mondelinge behandeling plaatsgevonden van de strafzaak tegen verzoeker door de meervoudige strafkamer, waarvan de rechter op die zitting de voorzitter is. De zaak was eerder tijdens de zitting van 22 april 2014 behandeld en omdat de rechtbank op 14 januari 2016 in een gewijzigde samenstelling zat, is aan verzoeker en zijn raadslieden gevraagd of de zaak verder kon worden behandeld in de stand waarin men was gebleven. Daarmee is door zowel verzoeker als de officier van justitie ingestemd.

De advocaat van verzoeker, mr. J.A. Schadd, heeft vervolgens gevraagd of hij een preliminair verweer mocht voeren, waarop de rechter heeft geantwoord dat dit tijdens de eerdere zitting – en daarmee voor de voordracht van de zaak door de officier van justitie – had moeten worden gedaan. Mr. J.A. Schadd heeft toen bezwaar gemaakt tegen de gewijzigde samenstelling van de rechtbank en gevraagd om de zaak opnieuw te laten voordragen door de officier van justitie. Na een schorsing heeft de rechter namens de rechtbank medegedeeld dat een preliminair verweer vóór de voordracht op 22 april 2014 had moeten worden gevoerd en dat, nu er op de zitting van 14 januari 2016 geen bezwaar is gemaakt tegen de gewijzigde samenstelling van de rechtbank, het niet toegestaan is om alsnog een preliminair verweer te voeren.

De officier van justitie heeft daarna aangegeven waar de zaak van verzoeker over ging. Vervolgens heeft de rechter de officier van justitie gevraagd om de verhouding tussen de feiten 1 en 2 zoals tenlastegelegd toe te lichten, omdat de feiten elkaar leken uit te sluiten. De officier van justitie heeft toegelicht dat het twee aparte feiten betrof, waarop de rechter heeft geconstateerd dat feit 1 uitgaat van het door een misdrijf onder zich krijgen van gelden en feit 2 van anders dan door een misdrijf verkregen gelden. De officier van justitie heeft de rechter daarin gelijk gegeven en toegelicht dat het een en ander als primair en subsidiair kon worden gezien, maar dat het ook zo zou kunnen blijven staan. In reactie hierop heeft de rechter aangegeven dat dit niet zonder een wijziging van de tenlastelegging mogelijk was.

Mr. J.A. Schadd heeft vervolgens gereageerd door aan te geven dat hij daar moeite mee had, omdat zijn voorgenomen preliminaire verweer juist hierop zag en heeft gevraagd om een korte schorsing voor overleg met verzoeker. De officier van justitie heeft daarbij opgemerkt dat hij dan de tijd had om een formulier voor een wijziging van de tenlastelegging te halen.

Na de schorsing heeft mr. J.A. Schadd verklaard dat de gang van zaken op bezwaren stuitte, omdat de rechter zich teveel met de regie van de tenlastelegging bezig hield, waardoor er bij verzoeker de vrees is ontstaan dat de rechtbank vooringenomen is en dat die vrees ook objectief gerechtvaardigd is. Vervolgens heeft mr. J.A. Schadd een wrakingsverzoek ingediend.

De rechter heeft opgemerkt dat hij vindt dat hij zich ongelukkig heeft uitgedrukt en dat hij had bedoeld te zeggen dat hij de indruk kreeg dat de officier van justitie zei dat de feiten als primair en subsidiair konden worden beschouwd, dat hij had moeten zeggen dat het wat hem betreft geen kennelijke verschrijving is en dat hij geen opmerking had moeten maken over een wijziging van de tenlastelegging. Desondanks heeft mr. J.A. Schadd zijn wrakingsverzoek gehandhaafd.

Vervolgens heeft mr. J.A. Schadd aangegeven dat het wrakingsverzoek alleen de voorzitter betreft en niet de bijzitters en is een proces-verbaal van de zitting opgemaakt.

Het wrakingsverzoek

Het verzoek tot wraking is gericht tegen mr. Holland als rechter (voorzitter van de meervoudige strafkamer) in de zaak met parketnummer 05-861768-13 (+ ontneming) tegen verzoeker als verdachte.

Verzoeker heeft blijkens het proces-verbaal van het mondelinge verzoek, zoals toegelicht bij de mondelinge behandeling, aan zijn verzoek ten grondslag gelegd dat de rechter met zijn opmerking: “Dat dit niet zonder een wijziging van de tenlastelegging kan.” gericht aan de officier van justitie zich te zeer met de regie van de tenlastelegging heeft bemoeid, waardoor bij verzoeker de objectief gerechtvaardigde vrees is ontstaan dat de rechter vooringenomen was/is. Daarbij speelt mee dat de rechtbank het mr. J.A. Schadd niet heeft toegestaan om bij aanvang van de zitting een preliminair verweer te voeren (teneinde de nietigheid van de dagvaarding te bepleiten vanwege de wijze van tenlasteleggen van de feiten 1 en 2) en dat de officier van justitie in reactie op de opmerking van de rechter mededeelde dat hij een formulier wijziging tenlastelegging zou gaan halen.

De rechter heeft laten weten niet in de wraking te berusten en heeft verweer gevoerd. Dat verweer wordt hierna voor zover nodig besproken.

De beoordeling

Wraking van een rechter is slechts mogelijk op grond van feiten of omstandigheden waardoor de rechterlijke onpartijdigheid schade zou kunnen lijden. Daarvan kan sprake zijn indien de rechter jegens een partij vooringenomen is of indien de vrees van een partij daarvoor objectief gerechtvaardigd is. Bij de beoordeling daarvan moet voorop staan dat een rechter uit hoofde van zijn aanstelling moet worden vermoed onpartijdig te zijn, tenzij zich uitzonderlijke omstandigheden voordoen die zwaarwegende aanwijzingen opleveren voor het oordeel dat de rechter jegens een partij een vooringenomenheid koestert, althans dat bij die partij dienaangaande bestaande vrees objectief gerechtvaardigd is (HR 24 oktober 1995 NJ 1996, 484). Uit de artikelen 512 en 513 Wetboek van Strafvordering (hierna: Sv) en het vermoeden van onpartijdigheid volgt dat de verzoeker concrete feiten en omstandigheden moet aanvoeren waaruit objectief afgeleid moet worden dat de rechter jegens een partij vooringenomen is of de vrees van een partij dat dat zo is objectief gerechtvaardigd is. Met inachtneming hiervan overweegt de rechtbank het volgende.

Vastgesteld kan worden dat de rechter, in zijn hoedanigheid van voorzitter van de meervoudige strafkamer, een onduidelijkheid had geconstateerd in de tenlastelegging en de officier van justitie vervolgens heeft gevraagd om uitleg hierover te geven. Daarop heeft de rechter een antwoord gekregen dat meerdere opties openliet. Eén van die opties was het als primair en subsidiair beschouwen van de feiten 1 en 2. Daarop heeft de rechter gereageerd met de bewoordingen “Dat kan niet zonder een wijziging tenlastelegging”. Alhoewel zeer wel begrijpelijk is dat de rechter duidelijkheid wilde over de wijze van tenlasteleggen waarover de rechtbank uiteindelijk moet oordelen, had de rechter ook in andere, minder stellige bewoordingen kunnen reageren. Door aldus en onder deze omstandigheden (waarbij de advocaat van verzoeker op dit punt een preliminair verweer wilde voeren) op eigen initiatief de officier van justitie te wijzen op een mogelijke tegenstrijdigheid in de dagvaarding en een mogelijke oplossingsrichting, is voorstelbaar dat op deze wijze bij verzoeker de indruk zou kunnen ontstaan dat de rechter de officier van justitie wilde helpen, althans wilde behoeden voor een fout c.q. onduidelijkheid in de tenlastelegging. Deze indruk zou nog kunnen worden versterkt nu de officier van justitie reageerde met de opmerking dan ga ik een formulier wijziging tenlastelegging halen. Dit alles in onderling verband en samenhang bezien brengt mee dat bij verzoeker de objectief gerechtvaardigde vrees is ontstaan, althans de schijn is gewekt dat bij de rechter sprake was van vooringenomenheid. In zoverre is het verzoek dan ook gegrond.

Het wrakingsverzoek wordt dus toegewezen.

Lees hier de volledige uitspraak.

50.000 euro boete voor Enrichment Technology Almelo na dood medewerkers

Rechtbank Overijssel 7 maart 2016, ECLI:NL:RBOVE:2016:755

Enrichment Technology Nederland (ETNL) in Almelo krijgt een boete opgelegd van 50.000 euro na een bedrijfsongeval als gevolg waarvan twee medewerkers overleden. De twee mannen stikten bij het schoonmaken van een oven. Het bedrijf ontwikkelt onder meer installaties om uranium te verrijken voor kerncentrales.

Vooraf onderzoek oven vereist

ETNL verzaakte haar zorgplicht toen de twee mannen een zogenaamde Ipsen-oven gingen schoonmaken. De oven had van te voren moeten worden onderzocht, omdat het risico groot was dat die ruimte het verstikkende en levensgevaarlijke gas Argon bevatte. Het bedrijf schoot te kort in haar zorgplicht en hierdoor zijn de twee medewerkers overleden.

Potentieel gevaar

De rechtbank vindt dit zeer ernstig en rekent het ETNL aan dat zij niet de verantwoordelijkheid heeft genomen die zij voor haar medewerkers had. Vooral omdat ETNL eerder is geconfronteerd met een dodelijk ongeval. Het bedrijf was daarom op de hoogte van het belang van zeer zorgvuldige veiligheidsvoorzieningen, vanwege de potentiële gevaren die de werkzaamheden binnen zo’n bedrijf met zich brengen.

Prijzenswaardig

Daar tegenover staat dat het bedrijf na het noodlottige ongeval door invoering van een breed scala aan maatregelen getracht heeft de veiligheidsvoorzieningen naar het hoogst mogelijke niveau te tillen. Daarnaast acht de rechtbank het prijzenswaardig hoe ETNL de nabestaanden in de nasleep van het ongeval heeft bijgestaan.

Lees hier de volledige uitspraak.

Epenaar vrijgesproken van oplichting bank, wel veroordeelding voor belastingfraude

Rechtbank Gelderland 1 maart 2016, ECLI:NL:RBGEL:2016:1111 De rechtbank heeft een 54 jarige Epenaar veroordeeld tot een werkstraf van 80 uur en een geldboete van € 10.000,- voor het doen van onjuiste aangifte inkomstenbelasting over 2007. Verdachte had als begunstigde van een Nederlands Antilliaanse Stichting Particulier Fonds het resultaat van een aandelentransactie moeten aangeven in box II als belastbaar inkomen uit aanmerkelijk belang. Verdachte is vrijgesproken van het stelselmatig oplichten van een bank door grootschalige fraude met incassocontracten.

Aanleiding onderzoek

Op 28 september 2011 heeft ABN AMRO Bank NV aangifte van oplichting gedaan tegen de verdachte en zijn broer medeverdachte (en tegen aan hen gelieerde vennootschappen). Door vermoedelijk frauduleus handelen bij het gebruik van incassocontracten, waarbij in de periode van januari 2007 tot en met januari 2010 in totaal 76.503 incasso’s ten laste van rekeningen bij de Postbank zijn uitgevoerd, welke incasso’s vrijwel allemaal weer zijn gestorneerd, is ABN AMRO volgens de aangifte tot een bedrag van ruim € 11 miljoen benadeeld.

Uit een boekencontrole door de Belastingdienst is daarnaast de verdenking ontstaan dat verdachte over 2007 een onjuiste aangifte inkomstenbelasting heeft gedaan.

In het tripartiete overleg van 3 september 2012 is besloten een strafrechtelijk onderzoek in te stellen.

Standpunt van de officier van justitie

De officier van justitie heeft zich op het standpunt gesteld dat wettig en overtuigend kan worden bewezen dat verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan de onder 1 primair (als medepleger) en 2 ten laste gelegde feiten. Ter zitting heeft de officier van justitie de bewijsmiddelen opgesomd en toegelicht aan de hand van haar schriftelijke requisitoir.

Standpunt van de verdediging

De raadsman heeft zich op het standpunt gesteld dat verdachte dient te worden vrijgesproken van het hem onder 1 tenlastegelegde. Met betrekking tot het onder 2 tenlastelegde heeft de raadsman primair vrijspraak bepleit en subsidiair ontslag van alle rechtsvervolging. De raadsman heeft het standpunt van de verdediging ter zitting toegelicht aan de hand van zijn pleitnota.

Beoordeling door de rechtbank

Feit 1

Aan verdachte wordt verweten dat hij als medepleger of medeplichtige betrokken is geweest bij grootschalige incassofraude, waarbij ABN AMRO in een periode van drie jaar voor een aanzienlijk bedrag stelselmatig zou zijn opgelicht. In de tenlastelegging is een aantal feitelijke gedragingen omschreven, met name het bij herhaling, volgens een vast patroon, laten uitvoeren van incasso‑opdrachten met Automatisch Herhaald Aanbieden, waardoor de bank telkens zou zijn bewogen tot het afgeven van geldbedragen, die voor een deel zijn afgeroomd. Er is naar het oordeel van de rechtbank geen bewijs dat al bij het openen van de rekeningen bij ABN AMRO en het afsluiten van de incassocontracten (door verdachte) gehandeld werd op basis van een vooropgezet plan om de bank op deze manier op te lichten. Naar het oordeel van de rechtbank is voor een bewezenverklaring van zowel het primair als het subsidiair tenlastegelegde ten minste vereist dat kan worden vastgesteld dat verdachte wetenschap had van bedoelde feitelijke gedragingen en met name van het frauduleuze doel en karakter daarvan. Uit het dossier komt naar voren dat verdachte van bepaalde onderdelen wel op de hoogte was, zoals dat hij kennis had van de mede door hemzelf geopende rekeningen bij ABN AMRO en van de daarbij afgesloten incassocontracten alsook van de rekeningen die bij de Postbank waren geopend en die bij de incassofraude als tegenrekening een rol hebben gespeeld. De getuige, werkzaam bij administratiekantoor naam 1, heeft verklaard over de handelingen die er rond de incasso’s en in het bijzonder rond het herhaaldelijk insturen van incasso‑batches werden verricht. Zij heeft aangegeven dat zij die handelingen, vrijwel dagelijks, uitvoerde in opdracht van medeverdachte en dat diezelfde medeverdachte de incasso‑batches ook zelf instuurde. Volgens Karrenbelt heeft zij daarbij nooit met verdachte te maken gehad en deed verdachte de incasso’s zelf ook nooit. Eén van de getuigen meent zich te herinneren dat verdachte wel eens de incasso’s deed als de medeverdachte met vakantie was en een andere getuige vermoedt dat verdachte ook wel eens incasso‑opdrachten heeft ingestuurd. Overigens is er geen enkel bewijs voorhanden (waaruit zonder meer valt af te leiden) dat verdachte op de hoogte was van de door zijn broer ten aanzien van de rekeningen bij ABN AMRO in stand gehouden incassopraktijk, laat staan dat verdachte wetenschap had van het frauduleuze karakter daarvan. Alleen de medeverdachte belast verdachte in die zin dat hij heeft verklaard dat verdachte ook wel automatische incasso‑opdrachten heeft ingestuurd en dat verdachte van alles op de hoogte zou zijn geweest. Die verklaring maakt echter nog niet concreet wat dat alles dan zou zijn en of daaronder ook de wetenschap valt van de tenlastegelegde gedragingen waarmee ABN AMRO zou zijn opgelicht. Nu niet met de voor een bewezenverklaring vereiste zekerheid kan worden aangenomen dat verdachte kennis had van het doel van de vanaf de rekeningen bij ABN AMRO uitgevoerde incasso‑opdrachten en evenmin dat hij die opdrachten zelf heeft ingestuurd of anderszins daarbij betrokken was, kan het onder 1 tenlastegelegde noch in de vorm van medeplegen noch in de vorm van medeplichtigheid wettig en overtuigend bewezen worden verklaard. Van belang hierbij is ook dat door het ontbreken van kennis en actieve betrokkenheid van verdachte ook niet kan worden gezegd dat hij vanwege de samenwerking met zijn broer bewust de aanmerkelijke kans zou hebben aanvaard dat de rekeningen bij ABN AMRO voor de tenlastegelegde incassofraude gebruikt zouden worden, alsmede dat verdachte vanaf 31 augustus 2007 geen bestuurder meer was van bedrijf 1 en dat aannemelijk is geworden dat verdachte in elk geval in de periode daarna zich ook niet of nauwelijks meer heeft beziggehouden met horeca‑activiteiten van de bedrijf 1.

De rechtbank zal verdachte dan ook vrijspreken van het onder 1 primair en subsidiair tenlastegelegde.

Feit 2

Het onderzoek van de FIOD is voortgekomen uit een boekencontrole door de Belastingdienst, in het kader waarvan de Belastingdienst heeft kennisgenomen van een vaststellingsovereenkomst tussen verdachte en ABN AMRO van 5 juli 2010. Verdachte en zijn broer medeverdachte hebben om te voldoen aan de door ABN AMRO vereiste zekerheden een overzicht van hun onroerend goed waaronder onroerend goed op Bonaire overgelegd. Dit vastgoed werd gehouden door middel van een Nederlands Antilliaanse Stichting Particulier Fonds (SPF): stichting 1. stichting 1 was door middel van belangen in onder meer bedrijf 2 en bedrijf 3 eigenaar van het vastgoed. stichting 1 hield 2/3 van de aandelen in bedrijf 2 en 2/3 van de aandelen in bedrijf 3. De andere 1/3 van die aandelen werd gehouden door stichting 2. stichting 2 is te linken aan een derde persoon ( naam 3 ). Verdachte en zijn broer waren achterligger – economisch eigenaar of begunstigde – van stichting 1.

stichting 1 is op 25 augustus 2004 opgericht en volgens het handelsregister gevestigd op het adres Bonaire. Als bestuursleden staan ingeschreven: naam 3 en bedrijf 4 van naam 4.

In 2007 is de helft van de aandelen in bedrijf 2 en bedrijf 3 met winst verkocht. Vaststaat dat verdachte noch van zijn betrokkenheid bij stichting 1 als achterligger noch van het op die aandelentransactie behaalde resultaat aangifte heeft gedaan voor de inkomstenbelasting over 2007. Bij vraag 39 van het aangifteformulier wordt geïnformeerd naar betrokkenheid bij een trustvermogen of een daarmee te vergelijken doelvermogen (naar buitenlands recht), zoals een Antilliaanse Stichting Particulier Fonds, en wordt erop gewezen dat als daarvan sprake is het desbetreffende hokje moet worden aangekruist. De aangifte, gedateerd 27 maart 2009 en elektronisch gedaan in Apeldoorn, is in opdracht van verdachte opgemaakt door een boekhouder, die niet op de hoogte was van de betrokkenheid van verdachte bij stichting 1 of van het resultaat van de aandelentransactie.

Die boekhouder, naam 5, heeft verklaard dat hij niet heeft geweten van een trustvermogen of van andere belangen van verdachte op de Nederlandse Antillen. Van de term achterligger had hij ook niet eerder gehoord.

Een letter of intent en een daaraan gehechte verklaring van 6 februari 2007 houden in dat bedrijf 5 met stichting 1 en stichting 2 overeenkomt dat bedrijf 5 de helft van de aandelen in bedrijf 2 en bedrijf 3 verwerft. Ook is volgens dat document overeengekomen dat bedrijf 5 de vorderingen van stichting 1 en stichting 2 op bedrijf 2 en bedrijf 3 overneemt. De koopprijs is bepaald op $ 1.000.000,- waarop in mindering wordt gebracht de helft van de waarde van bedoelde vorderingen op bedrijf 2 en bedrijf 3. Betaling van de koopprijs zou als volgt plaatsvinden: 50% bij de akten van levering van de aandelen en 50% bij de start van een nader genoemd vastgoedproject. Een Overeenkomst en akte houdende aandelenoverdracht houden diezelfde afspraken in.

Op 8 februari 2007 heeft naam 6 van bedrijf 5 opdracht gegeven aan de Rabobank Rijssen Enter om een bedrag van $ 500.000,- over te maken aan bedrijf 6 in Epe op bankrekeningnummer o.v.v. ‘Voorschot aankoop aandelen bedrijf 3 en bedrijf 2 ’. Op 28 juni 2007 wordt een vergelijkbare betalingsopdracht gegeven o.v.v. ‘aankoop aandelen bedrijf 3 en bedrijf 2 ’.

naam 4 heeft verklaard dat de achterligger bepaalt wat er gebeurt en dat als de achterligger zegt dat er verkocht of gekocht moet worden, er verkocht of gekocht wordt, alsmede dat de achterligger kan beschikken over het inkomen en vermogen van de SPF. Verdachte en zijn broer waren in feite handelingsbevoegd voor de SPF. naam 4 was formeel wel tekenbevoegd maar in de praktijk zou hij niet mogen tekenen, omdat zijn managementcontract dat niet toeliet. Verdachte en zijn broer waren feitelijk beslissingsbevoegd voor stichting 1

Naar het oordeel van de rechtbank is stichting 1 transparant en konden verdachte en zijn broer over het inkomen en vermogen van stichting 1 beschikken als ware dat hun eigen inkomen en vermogen.

Naar het oordeel van de rechtbank had verdachte het vakje waarmee hij kenbaar kon maken dat hij als achterligger betrokken was bij een trust of een ander doelvermogen naar buitenlands recht zoals een Stichting Particulier Fonds naar Nederlands Antilliaans recht moeten aankruisen. Verdachte had dit uit de vraagstelling en de toelichting daarop ook moeten begrijpen. De omstandigheid dat verdachte geen bestuurder van stichting 1 is, kan niet tot een ander oordeel leiden. Met vraag 39 van de aangifte inkomstenbelasting wordt opgave verlangd van een gegeven waarvan kennisneming van belang kan zijn voor de heffing, zodat de Belastingdienst in de gelegenheid is nader onderzoek te doen en de juiste heffing te bepalen.

Omdat stichting 1 transparant is diende verdachte de winst van de verkoop van de aandelen in bedrijf 2 en bedrijf 3 op te geven in box II als belastbaar inkomen uit aanmerkelijk belang. Dat (een gedeelte van) de prijs van de aandelen in opdracht van verdachte en zijn broer is overgemaakt op een rekening van bedrijf 6, kan niet tot een ander oordeel leiden.

Verdachte heeft nagelaten informatie over stichting 1 te verstrekken aan degene die voor hem de aangifte inkomstenbelasting 2007 verzorgde. Door zo te handelen heeft hij, gegeven zijn betrokkenheid als achterligger bij de als transparant te beschouwen stichting 1 en gegeven het op de aandelentransactie behaalde resultaat, welbewust de aanmerkelijke kans aanvaard dat hij een onvolledige en (daardoor) onjuiste aangifte inkomstenbelasting 2007 zou doen.

De rechtbank komt dan ook tot een bewezenverklaring van het onder 2 tenlastegelegde.

De Belastingdienst heeft het fiscale nadeel berekend op € 42.062,-.

Bewezenverklaring

Feit 2: Opzettelijk een bij de belastingwet voorziene aangifte onjuist doen, terwijl het feit er toe strekt dat te weinig belasting wordt geheven.

Strafoplegging 

De rechtbank veroordeelt verdachte tot een werkstraf van 80 uur en een geldboete van € 10.000.

Lees hier de volledige uitspraak.

Veroordeling wegens meerdere jaren doen van opzettelijk onjuiste aangiften omzetbelasting

Rechtbank Overijssel 8 februari 2016, ECLI:NL:RBOVE:2016:420 Verdachte heeft gedurende meerdere jaren opzettelijk onjuiste aangiften gedaan voor de omzetbelasting zonder deze aangiften op een later moment te corrigeren middels een suppletieaangifte met als gevolg dat te weinig omzetbelasting is afgedragen.

De rechtbank veroordeelt verdachte tot een gevangenisstraf voor de duur van 3 maanden, geheel voorwaardelijk met een proeftijd van drie jaren, en een taakstraf van 120 uren.

Verdenking

De verdenking komt er op neer dat verdachte als feitelijk leidinggever van de in de tenlastelegging genoemde vennootschappen:

• feit 1: in de periode van 29 april 2009 tot en met 8 januari 2014 opzettelijk onjuiste aangiften omzetbelasting heeft gedaan;
• feit 2: in de periode van 1 januari 2009 tot en met 27 november 2014, dan wel in de periode van 1 januari 2012 tot en met 27 november 2014, meermalen opzettelijk geen suppletie voor de omzetbelasting heeft gedaan.

De standpunten van de officier van justitie en de verdediging

De officier van justitie heeft zich op het standpunt gesteld dat op basis van betrouwbare getuigenverklaringen wettig en overtuigend bewezen kan worden dat verdachte het tenlastegelegde heeft begaan. Ten aanzien van het gevoerde verweer dat er bij verdachte geen sprake is geweest van opzet heeft de officier van justitie zich op het standpunt gesteld, dat er in ieder geval sprake was van voorwaardelijk opzet.

De verdediging heeft zich, kort weergegeven, op het standpunt gesteld dat de getuigen ook allemaal hun eigen belang hadden toen zijn hun verklaringen hebben afgelegd en dat de afgelegde verklaringen om die reden niet erg betrouwbaar kunnen zijn. Verder heeft de verdediging aangevoerd dat verdachte geen opzet heeft gehad om onjuiste aangiften in te dienen. Verdachte heeft volgens de verdediging juist alles in het werk gesteld om een correcte administratie te voeren. Verdachte heeft volgens de verdediging niet willens en wetens de aanmerkelijke kans aanvaard dat er onjuiste aangiften voor de omzetbelasting werden ingediend.

De bewijsoverwegingen van de rechtbank

Vast staat dat verdachte enig aandeelhouder en bestuurder is van bedrijf 2 B.V. en dat deze holding enig aandeelhouder en bestuurder is van bedrijf 1 B.V.

Binnen de holding vindt echter geen economische activiteit plaats; de holding is louter eigenaar van het aan bedrijf 1 B.V. ter beschikking gestelde bedrijfspand. In het hiernavolgende zal de rechtbank zich dan ook slechts richten op de activiteiten van bedrijf 1 B.V. en verdachtes aandeel daarin.

Tevens staat niet ter discussie dat verdachte niet alleen formeel, maar ook feitelijke zeggenschap had over alle activiteiten van bedrijf 1 B.V.

Bij de FIOD is een melding binnengekomen inhoudende dat bedrijf 1 B.V. over de jaren 2009 t/m 2011 de omzetbelasting niet volledig zou hebben afgedragen. De FIOD heeft deze melding doorgegeven aan de Belastingdienst en de Belastingdienst heeft een boekenonderzoek ingesteld in welk onderzoek ook de jaren 2012 en 2013 zijn betrokken.Geconstateerd is dat over de hiervoor genoemde jaren onjuiste aangiften omzetbelasting zijn gedaan als gevolg waarvan een strafrechtelijk nadeel omzetbelasting is veroorzaakt van € 146.434,00.

De getuige 1, administrateur van verdachte in de periode 2008 t/m september 2009, heeft verklaard dat in het eerste kwartaal van 2009 € 10.000,00 bij de aangifte omzetbelasting is bijgeteld in verband met twijfel over de juistheid van de boekhouding. Volgens getuige 1 betaalde verdachte in verband met liquiditeitsproblemen in privé inkoopfacturen ten name van de vennootschap, waardoor deze niet geboekt werden maar er wel recht op voorbelasting bestond.

Over de periode 3e kwartaal 2009 t/m het 3e kwartaal 2012 zijn de aangiften omzetbelasting voor verdachte ingediend door de getuige 2, zelfstandig boekhouder. Getuige 2 heeft verklaard dat in 2009 met akkoord van verdachte bewust minder voorbelasting is aangegeven door met de btw te schuiven. Dit vond eveneens plaats in de jaren 2010, 2011 en 2012. Er zou voorts echter diverse keren bij verdachte op zijn aangedrongen een suppletieaangifte in te dienen.

Getuige 3, accountant en opsteller van de jaarrekeningen 2011 en 2012 van bedrijf 1 B.V. heeft verklaard dat bij de bespreking van de jaarrekeningen met verdachte is besproken dat er nog een suppletieaangifte van de omzetbelasting moest worden gedaan. Verdachte heeft bevestigd dat getuige 3 hem er op heeft gewezen dat er nog een suppletieaangifte gedaan moest worden.

Getuige 4, accountant AA, heeft verklaard dat verdachte tegen hem heeft gezegd heeft dat hij de suppletieaangiften niet wilde indienen omdat hij de cijfers niet vertrouwde.

Het vorenstaande, in onderling verband bezien en ondersteund door verscheidende schriftelijke aantekeningen, notities en e-mails zoals opgenomen in de bijlage bij dit vonnis, brengt de rechtbank tot de conclusie dat verdachte er van meet af aan wetenschap van had dat de aangiften omzetbelasting niet correct waren gedaan. Over de in de bewezenverklaring genoemde kwartalen zijn steeds onjuiste (te lage) aangiften voor de omzetbelasting gedaan en is tevens ``opzettelijk niet voldaan aan de op bedrijf 1 B.V. (als onderdeel van een fiscale eenheid) rustende verplichting tot het doen van een suppletieaangifte ter zake de omzetbelasting. Dat verdachte namelijk ondanks voornoemde wetenschap niet is overgegaan tot de vereiste aangiften dan wel suppleties, omdat hij naar eigen zeggen wilde afwachten tot hij zekerheid had over de al dan niet correctheid van de gevoerde administratie binnen bedrijf 1 B.V. en daarmee niet bewust de onjuiste aangiften dan wel het achterwege laten van corrigerende inlichtingen zou hebben geaccordeerd, wordt weersproken door de wetenschap die bij verdachte bestond over de opgezette constructies teneinde de verschuldigde omzetbelasting niet, dan wel niet tijdig te hoeven betalen en het feit dat uit het dossier niet is gebleken dat de administratie inderdaad incorrect is gebleken en wel in die zin dat er te veel omzetbelasting is afgedragen. Dat verdachte telkenmale, in weerwil van de conclusies van zijn boekhouders en accountants, naar eigen zeggen meende dat de administratie niet betrouwbaar was en op grond van zijn “zesde zintuig” minder omzetbelasting afdroeg dan door zijn adviseurs berekend, sterkt de rechtbank in haar conclusie dat verdachte bewust de onjuiste aangiften omzetbelasting heeft gedaan c.q. willens en wetens het achterwege laten van suppletieaangiften heeft geaccordeerd in zijn rol van feitelijk leidinggevende van bedrijf 1 B.V.

Bewezenverklaring 

• feit 1: opzettelijk een bij de belastingwet voorziene aangifte onjuist doen, terwijl het feit er toe strekt dat er te weinig belasting wordt geheven, begaan door een rechtspersoon terwijl verdachte feitelijk leiding heeft gegeven aan de verboden gedraging, meermalen gepleegd.
• feit 2: opzettelijk een feit begaan omschreven in artikel 68, eerste lid, onderdeel a, van de Algemene wet inzake rijksbelastingen, te weten het, als degene die ingevolge de belastingwet verplicht is tot het verstrekken van inlichtingen, gegevens of aanwijzingen, deze niet verstrekken, terwijl het feit ertoe strekt dat te weinig belasting wordt geheven, begaan door een rechtspersoon, terwijl verdachte feitelijk leiding heeft gegeven aan de verboden gedraging, meermalen gepleegd.

Strafoplegging

De rechtbank veroordeelt verdachte tot een gevangenisstraf voor de duur van 3 maanden, geheel voorwaardelijk met een proeftijd van drie jaren en een taakstraf van 120 uur.

Lees hier de volledige uitspraak.

Veroordeling financieel adviseur voor oplichting

Rechtbank Den Haag 29 januari 2016, ECLI:NL:RBDHA:2016:834 Verdachte, werkzaam als financieel adviseur, heeft zijn klanten benaderd om geld te verstrekken aan zijn vennootschap. In de periode van 29 april 2008 tot en met 30 januari 2012 heeft zijn Beheer BV een bedrag van in totaal € 635.000,- van verschillende klanten ontvangen. Hij wordt ervan verdacht dat hij zijn klanten hierbij heeft opgelicht en/of dat hij de ontvangen gelden heeft verduisterd.

De rechtbank acht bewezen dat verdachte zijn klanten heeft opgelicht, maar spreekt verdachte vrij van de als tweede cumulatief/alternatief ten laste gelegde verduistering. In de ernst van het feit ziet de rechtbank aanleiding om een taakstraf van lange duur op te leggen en daarnaast ook een voorwaardelijke gevangenisstraf als stok achter de deur om te voorkomen dat verdachte zich wederom schuldig maakt aan het plegen van strafbare feiten. De rechtbank zal hierbij de bijzondere voorwaarde opleggen dat verdachte gedurende de proeftijd niet direct dan wel indirect werkzaam mag zijn in de financiële dienstverlening.

Lees hier de volledige uitspraak.

Gevangenisstraf voor het gedurende zeven jaren verduisteren van gelden van een armoedestichting door een werknemer alsmede voor valsheid in geschrift

Rechtbank Limburg 16 februari 2016, ECLI:NL:RBLIM:2016:1291

De verdachte heeft gedurende zeven jaren ruim € 80.000,00 verduisterd van benadeelde partij. Ook diende hij valse reisdeclaraties in, waardoor hij ook via deze weg geld opstreek dat hem niet toekwam. Benadeelde partij is een door de provincie Limburg en andere (overheids)instanties gesubsidieerde stichting, die zich inzet voor de armoedebestrijding en sociale activering in Limburg. De stichting keert onder meer geld uit in sociale noodsituaties, waarvoor niet door de Wet Werk en Bijstand, bijzondere bijstand of andere regelingen of voorzieningen een oplossing kan worden geboden. De verdachte bekleedde een vertrouwensfunctie bij deze stichting. Hij beheerde de bankrekeningen van de stichting en had ook andere financiële afhandelingsbevoegdheden, zoals het ondertekenen van declaraties en het (laten) uitbetalen van deze declaraties. Uit hoofde van zijn functie beschikte hij tevens over de twee bankpassen van de stichting.

Verdenking

De verdenking komt er op neer dat de verdachte:

• Feit 1: in dienstbetrekking meerdere geldbedragen, die toebehoorden aan benadeelde partij, heeft verduisterd in het tijdvak van 1 december 2007 tot en met 30 juli 2014 te Maastricht, althans in Nederland;
• Feit 2: meermalen valse declaratieformulieren heeft opgemaakt en vervolgens deze formulieren als echt heeft gebruikt in het tijdvak van 4 januari 2012 tot en met 28 mei 2014 te Maastricht en/of Sittard, althans in Nederland.

Standpunt van de officier van justitie

De officier van justitie acht beide feiten wettig en overtuigend bewezen. Er is aangifte gedaan van verduistering en de verdachte heeft beide feiten bekend. Ter onderbouwing van de hoogte van de verduisterde bedragen onder feit 1 heeft de officier van justitie verwezen naar de pagina’s 19 tot en met 22 van het einddossier, waar een overzicht wordt gegeven van de processen-verbaal van bevindingen met betrekking tot de omvang van de door verdachte verduisterde bedragen. Ten aanzien van feit 2 heeft de officier van justitie verwezen naar het proces-verbaal van bevindingen op pagina 436.

Standpunt van de verdediging

De verdediging heeft geen bewijsverweer gevoerd met betrekking tot feit 1. De raadsman heeft zich met betrekking tot feit 2 op het standpunt gesteld dat de verdachte moet worden vrijgesproken wegens gebrek aan bewijs. Het bewijs is gebaseerd op een vergelijking tussen de Outlook-agenda van de verdachte en de gedeclareerde kilometers. De raadsman heeft dienaangaande betoogd dat afspraken mogelijk wel hebben plaatsgevonden, maar niet in de agenda staan of naderhand uit de agenda zijn verwijderd. Bovendien heeft de directie de declaratieformulieren voor akkoord ondertekend. Aldus kan het opzet van de verdachte niet enkel blijken uit een vergelijking tussen zijn agenda en de gedeclareerde kilometers.

Het oordeel van de rechtbank

De verdachte was door zijn werkgever gedetacheerd bij benadeelde partij.

Benadeelde partij is een door de provincie Limburg en andere (overheids)instanties gesubsidieerde stichting, die zich inzet voor de armoedebestrijding en sociale activering in Limburg. De verdachte bekleedde bij deze stichting een vertrouwensfunctie. Hij beheerde de bankrekeningen van de stichting en had andere financiële afhandelingsbevoegdheden, zoals het ondertekenen van declaraties en het (laten) uitbetalen van deze declaraties. Uit hoofde van zijn functie beschikte hij tevens over de twee bankpassen van de stichting.

In juni 2014 zijn door een externe accountant tijdens een controle over het boekjaar 2013 betalingen aangetroffen waarvoor geen onderliggende bescheiden aanwezig waren. Daarop is een onderzoek ingesteld naar verrichte betalingen vanaf de bankrekeningen van benadeelde partij in de jaren 2012 tot en met 2014 en later ook naar de jaren 2007 tot 2012.

De rechtbank dient te beoordelen of de verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan verduistering in dienstbetrekking, zoals tenlastegelegd onder feit 1, en valsheid in geschrifte, zoals tenlastegelegd onder feit 2.

Feit 1

De rechtbank volstaat ten aanzien van het onder feit 1 tenlastegelegde met een opgave van de bewijsmiddelen nu de verdachte het tenlastegelegde ter terechtzitting duidelijk en ondubbelzinnig heeft bekend.

Feit 2

Naar aanleiding van de verklaring van aangever [gemachtigde van de benadeelde partij heeft de politie een onderzoek ingesteld naar gedeclareerde dienstreizen, aankoop van NS e-tickets en de afsprakenagenda van verdachte. Uit het proces-verbaal blijkt dat verdachte op vijf data, te weten 8 juni 2012, 19 december 2012, 31 januari 2013, 28 maart 2013 en 30 januari 2014, een dienstreis heeft gedeclareerd à 0,25 euro per kilometer, terwijl verdachte telkens op de dag vóór de respectievelijke dienstreis per internet een e-ticket heeft gekocht bij de NS-groep. Verdachte heeft ter terechtzitting verklaard de desbetreffende dienstreizen per trein te hebben gemaakt en diezelfde dienstreizen met de bijbehorende afstand à 0,25 euro per kilometer te hebben gedeclareerd voor eigen gewin. De rechtbank stelt op basis van die verklaring en het voornoemde proces-verbaal vast dat de verdachte vijf reisdeclaraties valselijk heeft opgemaakt. Hij heeft het immers doen voorkomen alsof de dienstreizen met de auto werden gemaakt, terwijl de betrokken dienstreizen in werkelijkheid met de trein zijn gemaakt. Met die handelwijze heeft verdachte kilometers opgevoerd die niet daadwerkelijk zijn gemaakt en daarmee een onjuist aantal kilometers ingevuld op die declaratieformulieren.

Voorts heeft de politie onderzoek gedaan naar de door verdachte ondertekende reisdeclaraties in relatie tot de afsprakenagenda van verdachte. Uit dit onderzoek volgt dat op 19 maart 2014 een dienstreis Sittard-Utrecht is gedeclareerd à 0,25 euro per kilometer. Volgens de uitdraai van verdachtes agenda had hij op 19 maart 2014 een vrije dag in verband met de Sint Joepmarkt in Sittard en de verkiezingen. De verdachte heeft ter terechtzitting verklaard dat hij die dag niet voor zijn werk naar Utrecht is gereisd, maar vrij had. Niet in geschil is dat Sint Joep viel op 19 maart 2014. De rechtbank stelt op basis van deze verklaring en beide processen-verbaal vast dat de verdachte de reisdeclaratie met betrekking tot een dienstreis Sittard-Utrecht op 19 maart 2014 valselijk heeft opgemaakt. Hij heeft het immers doen voorkomen alsof hij op die dag een dienstreis heeft gemaakt, terwijl dat helemaal niet het geval was. Verdachte heeft dus een onjuiste datum ingevuld op het declaratieformulier en kilometers die niet zijn gereisd.

Voornoemde schriftelijke bescheiden, in combinatie met de ter terechtzitting afgelegde bekennende verklaring door de verdachte, vormen in onderling verband bezien voldoende bewijs om tot een bewezenverklaring te komen van feit 2. Het verweer van de raadsman wordt daarmee verworpen.

Bewezenverklaring

• Feit 1: verduistering gepleegd door hem die het goed uit hoofde van zijn persoonlijke dienstbetrekking onder zich heeft, meermalen gepleegd.
• Feit 2: opzettelijk gebruik maken van een vals of vervalst geschrift, als bedoeld in artikel 225, eerste lid, van het Wetboek van Strafrecht, als ware het echt en onvervalst, meermalen gepleegd.

Strafoplegging

De rechtbank veroordeelt de verdachte tot een gevangenisstraf van zes maanden.

Ter terechtzitting heeft de verdachte spijt betuigd. Zijn handelen heeft zijn leven naar eigen zeggen verwoest. Hij is inmiddels gescheiden, werkloos en is zijn sociale netwerk grotendeels kwijt. Een en ander blijkt ook uit de reclasseringsrapportage. Hoe groot deze impact ook moge zijn, de rechtbank is er niet van overtuigd dat de verdachte de verwerpelijkheid van zijn handelen ook volledig doorziet. De moeizame manier waarop verdachte tijdens de terechtzitting kwam tot het bekennen van zijn daden en het uiten van spijt voeden die twijfel. De rechtbank begrijpt dat de verdachte onder psychische begeleiding inmiddels werkt aan het verwerven van dergelijke inzichten. In deze persoonlijke omstandigheden ziet de rechtbank echter geen aanleiding om af te wijken van het hiervoor genoemde uitgangspunt. De feiten zijn te ernstig om te kiezen voor een andere strafmodaliteit dan een onvoorwaardelijke gevangenisstraf. Wel acht zij het passend om, ondanks de ernst van de feiten, niet de bovengrens van voornoemd oriëntatiepunt op te leggen omdat de verdachte nooit eerder met justitie in aanraking is geweest. Gelet op de lange duur van de pleegperiode, de hoogte van het verduisterde bedrag en omdat de rechtbank zich afvraagt of de verdachte uit eigener beweging gestopt was met het stelen van de armen, als de onregelmatigheden niet door een extern kantoor waren ontdekt, zal deze matiging slechts een beperkte omvang hebben.

Lees hier de volledige uitspraak.

Vier jaar gevangenisstraf voor oplichting bank door incassofraude

Rechtbank Gelderland 1 maart 2016, ECLI:NL:RBGEL:2016:1112 De rechtbank veroordeelt een 46 jarige ex horecaondernemer tot een gevangenisstraf van vier jaren voor grootschalige oplichting van ABN AMRO door middel van een geraffineerd systeem van incassofraude. De man heeft gedurende drie jaar ruim €11 miljoen afgeroomd tijdens het rondpompen van meer dan €705 miljoen op basis van ten minste 74.000 incasso opdrachten, die voor het overgrote deel weer werden gestorneerd. De man is ook veroordeeld voor het doen van onjuiste aangifte inkomstenbelasting en voor feiten die onder de noemer faillissementsfraude vallen. De verdachte heeft grote financiële schade veroorzaakt. Door zijn toedoen is het voor ondernemers moeilijker geworden om van een incassoservice gebruik te maken.

Aanleiding onderzoek

Op 28 september 2011 heeft ABN AMRO Bank NV aangifte van oplichting gedaan tegen verdachte en zijn broer medeverdachte (en tegen aan hen gelieerde vennootschappen). Door vermoedelijk frauduleus handelen bij het gebruik van incassocontracten, waarbij in de periode van januari 2007 tot en met januari 2010 in totaal 76.503 incasso’s ten laste van rekeningen bij de Postbank zijn uitgevoerd, welke incasso’s vrijwel allemaal weer zijn gestorneerd, is ABN AMRO volgens de aangifte tot een bedrag van ruim €11 miljoen benadeeld.

Uit een boekencontrole door de Belastingdienst is daarnaast de verdenking ontstaan dat verdachte over 2007 een onjuiste aangifte inkomstenbelasting heeft gedaan.

Verder is tegen verdachte door de curator in het faillissement van hem in privé en door de curator in het faillissement van de bedrijf 4 aangifte gedaan van het ten onrechte niet verstrekken van inlichtingen of het verstrekken van onjuiste inlichtingen.

In het tripartiete overleg van 3 september 2012 is besloten een strafrechtelijk onderzoek in te stellen.

Standpunt van de officier van justitie

De officier van justitie heeft zich op het standpunt gesteld dat bewezen kan worden geacht dat verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan de onder 1 – als medepleger –, 2, 3, 4, 5 en 6 ten laste gelegde feiten. Ter zitting heeft de officier van justitie de bewijsmiddelen opgesomd en toegelicht aan de hand van haar schriftelijke requisitoir.

Standpunt van de verdediging

De raadsman heeft zich op het standpunt gesteld dat verdachte dient te worden vrijgesproken van het hem onder 1 en 2 tenlastegelegde, dat wat betreft het onder 3 tenlastegelegde primair de dagvaarding nietig dient te worden verklaard en subsidiair dat verdachte van dat feit dient te worden vrijgesproken, dat verdachte dient te worden vrijgesproken van het onder 4 tenlastegelegde en dat wat betreft het onder 5 en 6 tenlastegelegde primair het Openbaar Ministerie (deels) niet‑ontvankelijk moet worden verklaard en subsidiair dat voor die feiten eveneens integrale vrijspraak dient te volgen. De raadsman heeft het standpunt van de verdediging ter zitting toegelicht aan de hand van zijn pleitnota.

Beoordeling door de rechtbank

Feit 1

bedrijf 4 hield een franchiseorganisatie in stand. Verdachte was (getrapt) bestuurder van bedrijf 4. Binnen de franchiseorganisatie werden verschillende horecaformules uitgebaat, zoals namen. Per franchiseformule was er een vennootschap: vennootschappen enzovoort. Per vestiging was er een locatievennootschap. De horecabedrijven zelf werden over het algemeen in de vorm van eenmanszaken op naam van, en gelieerd aan de desbetreffende franchisenemer geëxploiteerd. In de tenaamstelling van de locatievennootschappen, die de overeenkomsten sloten met de franchisenemers, was steeds de desbetreffende plaatsnaam opgenomen, zoals: vennootschap. Deze bedrijven samen vormden bedrijf 4.

Verdachte was – middellijk – houder van 1/3 van de aandelen in bedrijf 4. bedrijf 4 was 100% aandeelhouder van de formulevennootschappen, die op hun beurt weer voor 100% aandeelhouder waren van de locatievennootschappen.

Vanaf de oprichting op 10 december 2003 tot en met 31 maart 2004 was verdachte bestuurder van bedrijf 4. Van 31 maart 2004 tot en met 31 augustus 2007 waren Haak Consult BV en Den Besten Horeca Holding BV bestuurder en van 31 augustus 2007 tot en met 17 september 2010 was JDB Holding BV bestuurder. De verdachte was bestuurder van JDB Holding BV.

Op grond van de franchiseovereenkomst was de franchisenemer aan bedrijf 4 als franchisegever vergoedingen verschuldigd. Het ging om een eenmalige entreevergoeding, een franchisevergoeding die deels afhankelijk was van de omzet, een reclamevergoeding en een gebruikersvergoeding van eveneens een bepaald percentage van de behaalde omzet. Naast de franchiseovereenkomst werden er met franchisenemers ook huur- en onderhuurovereenkomsten gesloten. De franchisenemers gaven een machtiging tot automatische incasso van de verschillende vergoedingen af. Voor het innen van deze vergoedingen werden rekeningen bij de Rabobank in Epe (later: Rabobank Noordoost‑Veluwe en Rabobank Noord Veluwe) aangehouden. Omdat de hoogte van de franchisevergoeding deels was gebaseerd op de behaalde omzet gebruikte de franchisenemer een bepaald kassasysteem aan de hand waarvan de franchisegever op afstand, met gebruikmaking van internet en autorisatiecodes, kon inloggen om de omzet uit te lezen. Deze vergoeding, die dus varieerde, werd naast andere vergoedingen, zoals de huur, periodiek gefactureerd en geïnd. Wekelijks werd er een voorschot op de aan de omzet gerelateerde vergoeding geïncasseerd. Op naam van de locatievennootschap werd er aan de franchisenemer gefactureerd.

Administratieve werkzaamheden werden gedaan door bedrijf 5. Vanaf 28 december 2004 is enig aandeelhouder en bestuurder van die vennootschap bedrijf 6, van welke vennootschap verdachte eveneens (middellijk) bestuurder was. Het administratiekantoor, dat was gevestigd aan adres 1 in Apeldoorn, hield zich bezig met de administratie van alle vennootschappen van bedrijf 4 en van andere aan verdachte gelieerde vennootschappen, inclusief het factureren en incasseren van de door franchisenemers te betalen vergoedingen.

Begin 2007 zijn er bij de ABN AMRO in Zwolle 25 bankrekeningen geopend. Die bankrekeningen stonden op naam van locatievennootschappen van bedrijf 4. Later zijn er nog twee bankrekeningen bij ABN AMRO geopend. Zestien van deze vennootschappen, die door verdachte en zijn broer werden vertegenwoordigd, hebben met ABN AMRO een incassocontract gesloten. De ingangsdata van die contracten liggen tussen 23 februari en 27 maart 2007. De incassovariant is telkens de doorlopende machtiging bedrijven met de faciliteit Automatisch Herhaald Aanbieden. Het maximumbedrag per incassobatch – een verzameling van incasso‑opdrachten met betrekking tot dezelfde incasserende bankrekening – bedraagt €100.000,- en het aantal batches maximaal dertig per maand. Het maximum aantal incasso’s per batch is telkens honderd. Als omschrijving worden in de incassocontracten de termen ‘geleverde diensten, huur e.d.’ gebruikt. De verdachte en zijn broer hebben bij het openen van de bankrekeningen en bij het sluiten van de incassocontracten aangegeven dat de incassofaciliteit van ABN AMRO zou worden gebruikt voor het incasseren van vergoedingen van de franchisenemers van bedrijf 4.

Uit de aangifte van ABN AMRO Bank NV komt naar voren dat er in de periode januari 2007 tot en met januari 2010 op basis van deze incassocontracten 76.503 incasso’s van gemiddeld ruim €9.500,- zijn uitgevoerd. In veel gevallen ging het om ronde bedragen van bijvoorbeeld €10.000,-. Dit betreft in totaal een bedrag van €722.290.000,-. Van deze incasso’s is 96% weer gestorneerd.

Uit het onderzoek door de fiscale recherche komt naar voren dat er 74.124 incasso‑opdrachten zijn ingezonden voor een totaalbedrag van €705.475.650,-.

Incasso is een product van Currence Incasso BV. Equens verwerkt in Nederland incasso‑opdrachten. De incasso-opdrachten worden door de incassant, de opdrachtgever van de incasso, via zijn bank bij Equens aangeleverd. Op basis van een afspraak tussen Equens en de banken worden incassobatches door Equens direct op de rekening van de incassant gecrediteerd. Equens probeert gedurende vijf dagen, als er sprake is van Automatische Herhaald Aanbieden, de bedragen vervolgens te incasseren van de debetrekeningen. Als een incasso, geboekt op dag X, om welke reden dan ook, niet bij de debiteur geïncasseerd kan worden, wordt de incasso op dag X+5 gestorneerd met valutadatum dag X. De rekening van de incassant wordt dan gedebiteerd met als dag X als valutadatum.

Ook in dit geval werd een incasso‑opdracht op dag X met de oorspronkelijke valutadatum op dag X+5 gestorneerd als er sprake was van gebrek aan saldo op de rekening van de geïncasseerde. Tussen het moment van incasseren en het storneren van de uitgevoerde opdrachten zijn er automatisch gecrediteerde bedragen vanaf de zestien ABN AMRO‑rekeningen doorgeboekt of opgenomen. Op de incassorekening ontstond zo een nihil- of debetsaldo op dag X. Op dag X+5 werd in dat geval echter weer een nieuwe incassobatch, met een hoger bedrag, aangeleverd. Op die manier werd een door de stornering op dag X+5 ontstane debetstand niet zichtbaar, aangezien het debetsaldo diezelfde dag weer werd opgeheven, en bleef een signaal in het kader van kredietbeheer uit: er werd ’s ochtends gestorneerd en ’s middags werd er weer geïncasseerd, waardoor aan het eind van de dag de incassorekening weer een creditsaldo liet zien. Dit proces heeft zich telkens herhaald.

Door de stornoboekingen met terugwerkende valutadatum kon er een zogeheten valutaire debetstand ontstaan, in het geval het bedrag dat op dag X was gecrediteerd direct was doorgeboekt of was opgenomen. Over die debetstand is debetrente in rekening gebracht. Ter compensatie van de verschuldigde debetrente, de betalingen aan derden en de overboekingen naar andere bankrekeningen, waren er telkens hogere incassobedragen nodig om een debetsaldo weer tijdelijk op te kunnen heffen. Het gaat dan om een steeds groter aantal incasso’s en/of een steeds groter incassobedrag. Het aantal incasso’s per kwartaal van de zestien rekeningen met een incassofaciliteit is volgens ABN AMRO gestegen van enkele duizenden in de periode 2007‑2008 tot meer dan 10.000 in 2009. Dit komt overeen met een per kwartaal geïncasseerd totaalbedrag van circa €50 miljoen in de periode 2007‑2008 tot meer dan €100 miljoen in 2009. Over 2009 bedroeg het geïncasseerde bedrag in totaal ruim €460 miljoen en het gestorneerde bedrag €454 miljoen. ABN AMRO heeft de incasso’s op 21 januari 2010 stopgezet. De gezamenlijke debetstand op de zestien rekeningen – die zichtbaar werd doordat er geen nieuwe incasso‑opdrachten meer werden uitgevoerd – bedroeg op dat moment €11.139.958,-.

Verdachte heeft óf zelf via internetbankieren de incassobatches ingestuurd óf hij heeft voor het insturen opdracht gegeven aan een medewerkster van administratiekantoor bedrijf 5. Na het inloggen met bankpas en daarbij behorende pincode kon de incassobatch ingebracht worden. Vervolgens werden de opdrachten met gebruikmaking van een bankpas en pincode gefiatteerd en automatisch naar ABN AMRO verzonden. De bank stuurde de opdrachten vervolgens automatisch door naar Equens. Na verloop van tijd werden de incasso‑opdrachten elke (werk)dag ingestuurd.

De incasso‑opdrachten hadden op een enkele uitzondering na géén betrekking op rekeningen van franchisenemers, maar op (22) rekeningen die werden aangehouden bij de voormalige Postbank van vennootschapen van de bedrijf 4 zelf. Van die 22 rekeningen werden er negentien niet actief gebruikt en op géén van die rekeningen kwamen grote bedragen binnen. Er zijn (dus) géén aanwijzingen dat er vergoedingen van franchisenemers door middel van de zestien rekeningen bij ABN AMRO werden geïncasseerd. Voor de automatische incasso’s via ABN AMRO waren in de administratie van bedrijf 4 ook geen brongegevens beschikbaar.

Uit een onderzoek naar de geldstromen is naar voren gekomen dat er tijdens het stopzetten van de automatische incasso’s per 21 januari 2010, als gezegd, sprake was van een totale overstand op de rekeningen bij de ABN AMRO van €11.139.958,- en dat de incassopositie, het positieve verschil tussen de som van de met betrekking tot de zestien rekeningen ingediende incasso’s en de som van de daarbij behorende storneringen, op dat moment €13.250.000,- bedroeg. Omdat de automatische incasso’s waren stopgezet kon dit bedrag niet meer worden gestorneerd. Het verschil tussen €11.139.958,- en €13.250.000,- wordt met name verklaard door ontvangsten, van andere rekeningen van bedrijf 4, op de rekeningen bij de ABN AMRO van in totaal €2.136.109,-. Uit hetzelfde onderzoek komt naar voren dat het grootste deel van de incassopositie werd gebruikt voor overboekingen naar Rabobank‑rekeningen van bedrijf 4 (€8.912.165,-) en voor andere uitgaven (€4.198.024,-).

Verdachte heeft ter zitting verklaard dat het uit de hand is gelopen en dat de incassofaciliteit van ABN AMRO en het herhaald aanbieden van incasso‑opdrachten met de mogelijkheid van het wegboeken van bedragen, hem en bedrijf 4 de kans bood om zichzelf als het ware krediet te verschaffen.

Naar het oordeel van de rechtbank kan het niet anders dan dat degene die de hiervoor beschreven werkwijze/constructie heeft opgezet en heeft uitgevoerd – verdachte – de bedoeling heeft gehad om zich een illegale inkomstenbron te verschaffen. In de handelwijze van verdachte ligt het bewijs voor opzet op oplichting besloten. Bij het openen van de rekeningen bij ABN AMRO en daarna is een onjuiste voorstelling van zaken gegeven. De rekeningen zijn niet gebruikt voor het incasseren van vergoedingen bij franchisenemers. Dat dit ook geen enkel moment de bedoeling is geweest, leidt de rechtbank af uit het gegeven dat aan de franchisenemers nooit een rekeningnummer van de ABN AMRO is doorgegeven, zoals de facturen aan de franchisenemers ook altijd alleen rekeningnummers bij de Rabobank vermeldden. Niet anders is gebleken dan dat de franchisenemers de betalingen op rekeningen bij de Rabobank deden, zoals zij steeds hadden gedaan. Uit getuigenverklaringen komt naar voren dat verdachte degene is geweest die zich vrijwel dagelijks bezighield met het plaatsen van de incasso‑opdrachten. Het moet gedegen kennis van de door beide banken gehanteerde systemen vergen, om bedragen op deze manier weg te boeken en daarbij uit het zicht van de banken te blijven.

Naar het oordeel van de rechtbank is er sprake van een samenweefsel van verdichtsels en van listige kunstgrepen. Verdachte heeft welbewust verkeerde informatie verstrekt, rekeningen geopend en doen voorkomen alsof die rekeningen in het kader van een normale bedrijfsvoering zouden worden gebruikt voor het incasseren van franchisevergoedingen, terwijl de betalingsstroom met de franchisenemers feitelijk via de Rabobank bleef lopen. De structuur van de incassocontracten bij ABN AMRO en de rekeningen bij de Postbank is nooit bedoeld geweest voor het incasseren van franchisevergoedingen. De structuur is vrijwel alleen gebruikt voor het heen‑en‑weer laten gaan van bedragen tussen eigen rekeningen van aan verdachte gelieerde vennootschappen, met als doel om bedragen af te romen en zo (tekorten van) bedrijf 4 te financieren.

Voor zover verdachte een andere gang van zaken heeft gepresenteerd is die niet aannemelijk geworden.

De raadsman heeft aangevoerd dat ook de eigen rol van ABN AMRO van belang is bij de beantwoording van de vraag of er sprake is van oplichting. Volgens de raadsman heeft de bank zozeer gehandeld in strijd met de in het maatschappelijk verkeer vereiste omzichtigheid, dat van oplichting in de zin van artikel 326 van het Wetboek van Strafrecht geen sprake kan zijn.

Wat er ook zij van het optreden van ABN AMRO, van de medewerkers van die bank kon naar het oordeel van de rechtbank niet worden gevergd dat zij de onwaarheid van de mededeling dat de incassofaciliteit zou worden gebruikt voor het incasseren van franchisevergoedingen van franchisenemers van bedrijf 4, onderkenden. Verdachte en zijn broer stonden als gevestigde horecaondernemers bekend en wat zij aan de medewerkers van ABN AMRO vertelden hoefde geen argwaan te wekken. Het raffinement van het frauduleus handelen zit hem in de gebruikte constructie met het steeds weer insturen van incasso‑opdrachten, het wegboeken van bedragen na een incasso, het gebruikmaken van de faciliteit Automatische Herhaald Aanbieden en de bijzonderheid dat als er bij ABN AMRO ’s ochtends werd gestorneerd en later die dag weer werd gecrediteerd, de rekening aan het eind van de dag, als er automatische controles werden uitgevoerd, geen debetsaldo liet zien. Hierdoor kon de handelwijze van verdachte geruime tijd onopgemerkt blijven.

Naar het oordeel van de rechtbank is er onvoldoende wettig en overtuigend bewijs dat verdachte tezamen en in vereniging met één of meer andere natuurlijke of rechtspersonen heeft gehandeld. Het tenlastegelegde medeplegen zal daarom niet bewezen worden verklaard.

Feit 2

Het onderzoek van de FIOD is voortgekomen uit een boekencontrole door de Belastingdienst, in het kader waarvan de Belastingdienst kennis heeft genomen van een vaststellingsovereenkomst tussen verdachte en ABN AMRO van 5 juli 2010. Verdachte en zijn broer medeverdachte hebben om te voldoen aan de door ABN AMRO verlangde zekerheden een overzicht van hun onroerend goed waaronder onroerend goed op Bonaire overgelegd. Dit vastgoed werd gehouden door middel van een Nederlands Antilliaanse Stichting Particulier Fonds (SPF): stichting 1. stichting 1 was door middel van belangen in onder meer bedrijf 2 en bedrijf 3 eigenaar van het vastgoed. stichting 1 hield 2/3 van de aandelen in bedrijf 2 en 2/3 van de aandelen in bedrijf 3. De andere 1/3 van die aandelen werd gehouden door stichting 2. stichting 2 is te linken aan een derde persoon ( naam 1 ). Verdachte en zijn broer waren achterligger – economisch eigenaar of begunstigde – van stichting 1.

stichting 1 is op 25 augustus 2004 opgericht en volgens het handelsregister gevestigd op het adres 2, Bonaire. Als bestuursleden staan ingeschreven: naam 1 en bedrijf 7 van naam 2.

In 2007 is de helft van de aandelen in bedrijf 2 en bedrijf 3 met winst verkocht. Vaststaat dat verdachte noch van zijn betrokkenheid bij stichting 1 als achterligger noch van het op die aandelentransactie behaalde resultaat aangifte heeft gedaan voor de inkomstenbelasting over 2007. Bij vraag 39 van het aangifteformulier wordt geïnformeerd naar betrokkenheid bij een trustvermogen of een daarmee te vergelijken doelvermogen (naar buitenlands recht), zoals een Antilliaanse Stichting Particulier Fonds, en wordt erop gewezen dat als daarvan sprake is het desbetreffende hokje moet worden aangekruist. De aangifte, gedateerd 27 maart 2009 en elektronisch gedaan in Apeldoorn, is in opdracht van verdachte opgemaakt door een boekhouder, die niet op de hoogte was van de betrokkenheid van verdachte bij stichting 1 of van het resultaat van de aandelentransactie.

Die boekhouder, naam 3, heeft verklaard dat hij niet heeft geweten van een trustvermogen of van andere belangen van verdachte op de Nederlandse Antillen. Van de term achterligger had hij ook niet eerder gehoord.

Een letter of intent en een daaraan gehechte verklaring van 6 februari 2007 houden in dat bedrijf 8 met stichting 1 en stichting 2 overeenkomt dat bedrijf 8 de helft van de aandelen in bedrijf 2 en bedrijf 3 verwerft. Ook is volgens dat document overeengekomen dat bedrijf 8 de vorderingen van stichting 1 en stichting 2 op bedrijf 2 en bedrijf 3 overneemt. De koopprijs is bepaald op $ 1.000.000,- waarop in mindering wordt gebracht de helft van de waarde van bedoelde vorderingen op bedrijf 2 en bedrijf 3. Betaling van de koopprijs zou als volgt plaatsvinden: 50% bij de akten van levering van de aandelen en 50% bij de start van een nader genoemd vastgoedproject. Een Overeenkomst en akte houdende aandelenoverdracht houden diezelfde afspraken in.

Op 8 februari 2007 heeft naam 4 van bedrijf 8 opdracht gegeven aan de Rabobank Rijssen Enter om een bedrag van $ 500.000,- over te maken aan bedrijf 9 in Epe op bankrekeningnummer o.v.v. ‘Voorschot aankoop aandelen bedrijf 3 en bedrijf 2 ’. Op 28 juni 2007 wordt een vergelijkbare betalingsopdracht gegeven o.v.v. ‘aankoop aandelen bedrijf 3 en bedrijf 2 ’.

naam 2 heeft verklaard dat de achterligger bepaalt wat er gebeurt en dat als de achterligger zegt dat er verkocht of gekocht moet worden, er verkocht of gekocht wordt, alsmede dat de achterligger kan beschikken over het inkomen en vermogen van de SPF. Verdachte en zijn broer waren in feite handelingsbevoegd voor de SPF. naam 2 was formeel wel tekenbevoegd maar in de praktijk zou hij niet mogen tekenen, omdat zijn managementcontract dat niet toeliet. Verdachte en zijn broer waren feitelijk beslissingsbevoegd voor stichting 1

Naar het oordeel van de rechtbank is stichting 1 transparant en konden verdachte en zijn broer over het inkomen en vermogen van stichting 1 beschikken als ware dat hun eigen inkomen en vermogen. Naar het oordeel van de rechtbank had verdachte het vakje waarmee hij kenbaar kon maken dat hij als achterligger betrokken was bij een trust of een ander doelvermogen naar buitenlands recht zoals een Stichting Particulier Fonds naar Nederlands Antilliaans recht moeten aankruisen. Verdachte had dit ook uit de vraagstelling en de toelichting daarop moeten begrijpen. De omstandigheid dat verdachte geen bestuurder van stichting 1 is, kan niet tot een ander oordeel leiden. Met vraag 39 van de aangifte inkomstenbelasting wordt opgave verlangd van een gegeven waarvan kennisneming van belang kan zijn voor de heffing, zodat de Belastingdienst in de gelegenheid is nader onderzoek te doen en de juiste heffing te bepalen.

Omdat stichting 1 transparant is diende verdachte de winst van de verkoop van de aandelen in bedrijf 2 en bedrijf 3 op te geven in box II als belastbaar inkomen uit aanmerkelijk belang. Dat (een gedeelte van) de prijs van de aandelen in opdracht van verdachte en zijn broer is overgemaakt op een rekening van bedrijf 9, kan niet tot een ander oordeel leiden.

Verdachte heeft nagelaten informatie over stichting 1 te verstrekken aan degene die voor hem de aangifte inkomstenbelasting 2007 verzorgde. Door zo te handelen heeft hij, gegeven zijn betrokkenheid als achterligger bij de als transparant te beschouwen stichting 1 en gegeven het op de aandelentransactie behaalde resultaat, welbewust de aanmerkelijke kans aanvaard dat hij een onvolledige en (daardoor) onjuiste aangifte inkomstenbelasting 2007 zou doen.

De rechtbank komt dan ook tot een bewezenverklaring van het onder 2 tenlastegelegde als hierna aangegeven.

De Belastingdienst heeft het fiscale nadeel berekend op €42.062,-.

Feit 3 en feit 4

De verdediging heeft aangevoerd dat de dagvaarding ten aanzien van het onder 3 tenlastegelegde nietig moet worden verklaard, omdat de tenlastelegging ten aanzien van dat feit onvoldoende feitelijk is. Onduidelijk is waarop wordt gedoeld met de omschrijving ‘een of meer kostbare sieraden’, terwijl voor de feitelijke omschrijving met betrekking het voeren van een administratie is volstaan met een herhaling van terminologie uit de delictsomschrijving.

De rechtbank is van oordeel dat de dagvaarding wat betreft het onder 3 ten laste gelegde voldoet aan de eisen van artikel 261 van het Wetboek van Strafvordering, nu daarin voldoende specifiek naar feitelijkheden, plaats en tijd is weergegeven waaruit de aan verdachte verweten gedragingen bestaan. Voor zover daarbij de tenlastelegging nauw aansluit bij bestanddelen van artikel 341 van het Wetboek van Strafrecht, waarop feit 3 van de tenlastelegging is toegesneden, acht de rechtbank die voldoende feitelijk. De tenlastelegging dient niet alleen te worden beoordeeld aan de hand van de tenlastegelegde tekst zelf, maar ook aan de hand van het onderliggende dossier, waaruit naar voren komt – ter zake van zaaksdossier 3a‑PV – dat er een aantal specifieke sieraden onder verdachte in beslag is genomen. De rechtbank verwerpt dan ook het beroep van de raadsman op partiële nietigheid van de dagvaarding.

De verdediging heeft een voorwaardelijk verzoek gedaan om curator nader te horen over de inhoud van twee ordners die de broer van verdachte op verzoek van verdachte aan de curator heeft overhandigd en waarin ook een brief van verdachte zou zitten, waarin hij ingaat op door de curator aan hem gestelde vragen.

Uit de processtukken komt naar voren dat de door de broer van verdachte aangeleverde stukken zijn onderzocht door een medewerker van de curator, die in een notitie van 8 november 2011 heeft uiteengezet dat met die stukken niet een complete administratie is aangeleverd. Van een brief zoals door verdachte ter zitting ter sprake gebracht, wordt geen gewag gemaakt. De notitie geeft steun aan de door de curator tegenover de fiscale recherche afgelegde verklaring dat het merendeel van de door hem aan verdachte gestelde vragen met de stukken uit de twee ordners niet waren beantwoord. De rechtbank acht het mede daarom niet noodzakelijk om de curator nader als getuige te horen en wijst het verzoek daartoe dan ook af.

De rechtbank acht wettig en overtuigend bewezen dat verdachte zich heeft schuldig gemaakt aan de hem onder 3 en 4 ten laste gelegde feiten, zoals hierna is weergegeven.

Naar het oordeel van de rechtbank was verdachte, gelet op zijn activiteiten in verband met de onderneming (betreffende de verhuur van het pand adres 3 ) en maatschap en gelet op de daarmee behaalde belastbare winst uit onderneming, administratieplichtig in de zin van artikel 3:15i van het Burgerlijk Wetboek en artikel 52 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen.

Voor een bewezenverklaring van het onder 3 tenlastegelegde is voorwaardelijk opzet op verkorting van de rechten van de schuldeisers voldoende (vgl. ECLI:NL:HR:2010:BK4797), wat betekent dat voor het bewijs van opzet voldoende is dat de handelingen van de verdachte de aanmerkelijke kans op verkorting van de schuldeisers heeft doen ontstaan. Naar het oordeel van de rechtbank is dat in deze zaak het geval, wat is af te leiden uit het niet gelijk verstrekken van alle door de curator verlangde informatie en het buiten de boedel houden van een aantal sieraden. Bovendien is voor een bewezenverklaring voldoende dat de gedraging tot benadeling van de schuldeisers in de verhaalsmogelijkheden heeft kunnen leiden (vgl. ECLI:NL:HR:2010:BI4691). Voor zover de schuldeisers in dit geval uiteindelijk niet daadwerkelijk zijn benadeeld, staat dat een bewezenverklaring dus niet in de weg.

Verdachte heeft over de bij de doorzoeking in zijn woning aangetroffen sieraden verklaard dat niet hij daarvan eigenaar is maar een aan hem gelieerde vennootschap, maar die verklaring acht de rechtbank niet aannemelijk geworden.

Feit 5 en feit 6

De verdediging heeft aangevoerd dat de officier van justitie wegens schending van het gelijkheidsbeginsel niet‑ontvankelijk moet worden verklaard in de vervolging van verdachte voor de feiten onder 5 en 6. Ten tijde van het faillissement had bedrijf 4 naast verdachte twee andere bestuurders en toch is alleen verdachte vervolgd.

Naar het oordeel van de rechtbank kan het beroep op het gelijkheidsbeginsel alleen al daarom niet slagen, omdat verdachte voor meerdere feiten wordt vervolgd en zijn geval daardoor niet met die van de andere bestuurders is te vergelijken. Het enkele gegeven dat de bedrijf 4 nog andere bestuurders had, maakt dan ook niet dat de officier van justitie verdachte, die ook daadwerkelijk actief was als bestuurder van genoemde vennootschap, niet zou mogen vervolgen. Het beroep wordt verworpen.

De verdediging heeft verder aangevoerd dat de officier van justitie wat betreft feit 6, eerste gedachtestreepje, niet‑ontvankelijk dient te worden verklaard. In samenhang met feit 5 is er in zoverre sprake van dubbele vervolging.

De delictsomschrijvingen van artikel 343 en artikel 194 van het Wetboek van Strafrecht, waarop de feiten onder respectievelijk 5 en 6 zijn toegesneden, dienen elk een (iets) ander rechtsbelang. Artikel 194 van het Wetboek van Strafrecht ziet op een correcte afwikkeling van het faillissement en artikel 343 van het Wetboek van Strafrecht ziet met name op de bescherming van de belangen van schuldeisers. Bij een bewezenverklaring is er sprake van meerdaadse samenloop, wat naar het oordeel van de rechtbank nog niet betekent dat de officier van justitie in zoverre niet‑ontvankelijk zou moeten worden verklaard. Het daartoe strekkende verweer wordt dan ook verworpen.

Verdachte heeft, als de daarvoor verantwoordelijke bestuurder, in eerste instantie niet de volledige voorhanden zijnde administratie overgelegd of doen overleggen, terwijl ook de later alsnog tevoorschijn gekomen administratie fragmentarisch en onvolledig bleek te zijn. Contante betalingen waren niet verantwoord en onderliggende gegevens ontbraken.

De rechtbank acht dan ook wettig en overtuigend bewezen dat verdachte zich heeft schuldig gemaakt aan de hem onder 5 en 6 ten laste gelegde feiten, zoals hierna is weergegeven. Hierbij is in aanmerking genomen – ten aanzien van het onder 5 tenlastegelegde – zoals hiervoor ook ten aanzien van het onder 3 tenlastegelegde is overwogen, dat ‘ter bedrieglijke verkorting van de rechten der schuldeisers’ – als bedoeld in artikel 341 en artikel 343 van het Wetboek van Strafrecht – moet worden verstaan: handelen met het (voorwaardelijk) opzet om de rechten van schuldeisers te verkorten, dat niet is vereist dat de rechten van schuldeisers daadwerkelijk zijn verkort en dat voor bewijs van het opzet voldoende is dat de verweten handeling de aanmerkelijk kans op verkorting van de rechten van schuldeisers heeft doen ontstaan.

De rechtbank zal verdachte, gelet op de datum van het faillissement van de bedrijf 4 – 31 mei 2011 – vrijspreken van het ten laste gelegde niet‑overleggen van de jaarrekeningen 2010 en 2011.

Bewezenverklaring 

• Feit 1: Oplichting, meermalen gepleegd;
• Feit 2: Opzettelijk een bij de belastingwet voorziene aangifte onjuist doen, terwijl het feit er toe strekt dat te weinig belasting wordt geheven;
• Feit 3: Bedrieglijke bankbreuk, meermalen gepleegd;
• Feit 4: In staat van faillissement verklaard, wettelijk opgeroepen tot het geven van inlichtingen zonder geldige reden wegblijven en weigeren de vereiste inlichtingen te geven;
• Feit 5: Als bestuurder van een rechtspersoon die in staat van faillissement is verklaard, ter bedrieglijke verkorting van de rechten van de schuldeisers van de rechtspersoon, niet voldaan hebben aan de op hem rustende verplichtingen ten opzichte van het voeren van een administratie ingevolge artikel 2:10, eerste lid, van het Burgerlijk Wetboek en artikel 3:15i, eerste lid, van het Burgerlijk Wetboek, het bewaren en tevoorschijn brengen van boeken, bescheiden en gegevensdragers in die artikelen bedoeld;
• Feit 6: Als bestuurder van een rechtspersoon die in staat van faillissement is verklaard, wettelijk opgeroepen tot het geven van inlichtingen zonder geldige reden wegblijven en weigeren de vereiste inlichtingen te geven.

Strafoplegging

De rechtbank veroordeelt verdachte tot een gevangenisstraf voor de duur van vier jaren.

Lees hier de volledige uitspraak.