Vrijspraak rechtspersoon handelen in strijd met EVOA: koper van dieselolie, die tijdens het transport onbedoeld vermengd is geraakt met MBTE, wordt onder de gegeven omstandigheden niet als ontdoener aangemerkt

Rechtbank Rotterdam 23 december 2015, ECLI:NL:RBROT:2015:9678 De verdachte rechtspersoon wordt verweten dat zij zich tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, in strijd met artikel 26, eerste lid van het EVOA (oud) heeft schuldig gemaakt aan het opzettelijk overbrengen van een afvalstof (gasolie en/of dieselolie verontreinigd met MTBE) van België naar Nederland, zonder kennisgeving aan en toestemming van alle betrokken bevoegde autoriteiten.

Bij dit strafrechtelijk verwijt staat de vraag centraal of de partij diesel bestaande uit Ultra Light Sulphur Diesel (ULSD) (onbedoeld) vermengd geraakt met Methyl Tertiary Butyl Ether (MTBE), onder de toen geldende bepalingen, als afvalstof moet worden aangemerkt.

Procesverloop

Op 12 oktober 2009 heeft de meervoudige kamer voor economische strafzaken in de rechtbank het onderzoek ter terechtzitting voor onbepaalde tijd geschorst en de zaak verwezen naar de rechter-commissaris belast met de behandeling van strafzaken in deze rechtbank voor het horen van getuigen en deskundigen.

Op 27 april 2012 heeft genoemde kamer in deze rechtbank het onderzoek ter terechtzitting opnieuw aangevangen en vervolgens gesloten. Bij tussenvonnis van 11 mei 2012 heeft de rechtbank het onderzoek heropend en het Hof van Justitie van de Europese Unie aan de hand van de voorliggende casus prejudiciële vragen gesteld over de uitleg van het begrip “afvalstof” in de zin van Verordening (EEG) nr. 259/93 van de Raad van 1 februari 1993, betreffende toezicht en controle op de overbrenging van afvalstoffen binnen, naar en uit de Europese Gemeenschap (EVOA (oud)).

Bij arrest van 12 december 2013 heeft het Europese Hof van Justitie antwoord gegeven op de gestelde vragen.

De meervoudige kamer voor economische strafzaken in deze rechtbank heeft het onderzoek ter terechtzitting op 27 augustus 2015 hervat in de stand waarin het zich bevond en opnieuw geschorst, tot 10 december 2015, voor schriftelijke conclusiewisseling, zoals door de officier van justitie verzocht. Op 10 december 2015 is het onderzoek van de zaak hervat in de stand waarin het zich bevond en is na inhoudelijke behandeling het onderzoek gesloten.

Overwegingen begrip ‘afvalstof’

De vraag of sprake is van een afvalstof in de zin van richtlijn 2006/12/EG van het Europees Parlement en de Raad van 5 april 2006 betreffende afvalstoffen moet worden beoordeeld met inachtneming van alle omstandigheden, rekening houdend met de doelstelling van deze richtlijn en zonder dat afbreuk wordt gedaan aan de doeltreffendheid daarvan.

Met het oog op beantwoording van de gestelde prejudiciële vragen aan het Europese Hof is aan het Hof de navolgende casus voorgelegd. De daarin vervatte feiten zijn tussen partijen niet in geschil.

Op 3 september 2006 is door het concern zogenaamde Ultra Light Sulphur Diesel (ULSD) in een schip verladen en naar een Belgische klant gebracht. Op het moment van laden van het schip waren de tanks niet helemaal leeg, waardoor de ULSD vermengd is geraakt met Methyl Tertiary Butyl Ether (MTBE).

Gevolg van deze vermenging was dat de ULSD niet aan de overeengekomen productkenmerken voldeed en door de klant niet meer kon worden gebruikt voor het oorspronkelijk beoogde doel, te weten verkoop door de klant als diesel-brandstof aan de pomp. Het vlampunt van het mengsel was daarvoor te laag; op grond van haar milieuvergunning mocht de klant een mengsel met een dergelijk vlampunt niet opslaan. De vermenging van de ULSD met MTBE is pas ontdekt nadat de partij was overgedragen aan de klant. Vervolgens is de partij door het concern teruggehaald naar Nederland, waarna zij de partij heeft laten blenden om het nieuwe mengsel als brandstof te verkopen.

Ter nadere duiding van het concern, genoemd in de casus, wordt opgemerkt dat de partij ULSD door de klant is gekocht van de medeverdachte rechtspersoon. Na ontdekking van de vermenging van de partij ULSD met MTBE is de verdachte rechtspersoon betrokken bij het terughalen van de partij.

Ter beantwoording van de aan hem voorgelegde vragen heeft het Europese Hof van Justitie in zijn arrest onder meer het navolgende overwogen:

“34. Volgens artikel 2, sub a, van verordening nr. 259/93, gelezen in samenhang met artikel 20 van richtlijn 2006/12, wordt onder afvalstof verstaan, een stof die of voorwerp dat als zodanig is omschreven in artikel 1, lid 1, sub a, van deze richtlijn, te weten „elke stof of elk voorwerp behorende tot de in bijlage I [van deze richtlijn] genoemde categorieën waarvan de houder zich ontdoet, voornemens is zich te ontdoen of zich moet ontdoen”. (…)

37. Volgens vaste rechtspraak hangt de kwalificatie als afvalstof evenwel vooral af van het gedrag van de houder en van de betekenis van de uitdrukking „zich ontdoen van”.”

Met betrekking tot de vraag of de klant - houder van de partij (vermengde) ULSD - zich daarvan heeft ontdaan heeft het Europese Hof het volgende overwogen:

“43 Met betrekking tot een eventuele verplichting zich van de betrokken partij te ontdoen in" de zin van artikel 1, lid 1, sub a, van richtlijn 2006/12 moet er in de eerste plaats op worden gewezen dat er a priori geen absolute verplichting is om deze partij te verwijderen, aangezien deze niet bestaat uit een verboden of illegale stof die, of gespecificeerd risicomateriaal dat, de houder moet verwijderen (zie naar analogie arrest van 1 maart 2007, KVZ retec, C‑176/05, Jurispr. blz. I‑1721, punt 59). Zoals naar voren komt uit de verwijzingsbeslissing kon de partij immers zonder bewerking, in de staat waarin zij zich op het moment van teruggave aan het concern bevond, op de markt worden verkocht.

44 In haar schriftelijke opmerkingen heeft de Commissie niettemin betoogd dat de betrokken partij, daar zij enerzijds ongeschikt was voor het gebruik waarvoor de Belgische klant haar had bestemd en deze anderzijds de partij wegens haar te lage vlampunt niet mocht opslaan, voor deze klant een last was waarvan hij voornemens was zich te ontdoen of zich moest ontdoen.

45 Deze omstandigheden volstaan op zichzelf echter niet om te concluderen dat de partij een afvalstof in de zin van artikel 1, lid 1, sub a, van richtlijn 2006/12 was. Eerst moet immers worden nagegaan of de Belgische klant, door de partij aan het concern te retourneren omdat zij niet aan de overeengekomen kenmerken voldeed, zich daadwerkelijk ervan heeft ontdaan in de zin van artikel 1, lid 1, sub a, van richtlijn 2006/12.

46 In dat verband is de omstandigheid dat de Belgische klant de non-conforme ULSD aan het concern heeft geretourneerd met het oog op terugbetaling van de aankoopprijs krachtens de koopovereenkomst, van bijzonder belang. Een klant die aldus handelt, kan niet worden beschouwd als een persoon die voornemens was de betrokken partij te verwijderen of er een nuttige toepassing voor te vinden, en derhalve heeft hij er zich niet van ontdaan in de zin van artikel 1, lid 1, sub a, van richtlijn 2006/12. In omstandigheden als in de hoofdgedingen is het risico dat de houder zich van deze partij ontdoet op een manier die nadelige gevolgen voor het milieu kan hebben, bovendien laag. Dat geldt temeer indien de stof of het voorwerp in kwestie een niet onaanzienlijke marktwaarde heeft, zoals in deze zaken.”

Standpunt officier van justitie

De officier van justitie stelt zich op het standpunt dat het arrest van het Europese Hof op dit onderdeel niet gevolgd kan worden, omdat de uitzondering zoals geformuleerd in overweging 46 zich niet voordoet en de klant wel degelijk als ontdoener moet worden aangemerkt.

Daartoe is aangevoerd dat - anders dan door het Europees Hof is aangenomen - in de onderhavige zaak geen sprake is van retourneren van de partij (vermengde) ULSD met het oog op terugbetaling van de aankoopprijs krachtens de koopovereenkomst. De partij ULSD, is door de medeverdachte rechtspersoon aan de klant geleverd, op de handelsconditie free on board, zodat de eigendom van - en daarmee het houderschap over - die partij ULSD is overgegaan op de klant op het moment dat deze aan boord van het vrachtschip [naam schip] werd gebracht. De verontreiniging van de partij ULSD met MTBE is pas nadien, aan boord van het vrachtschip, ontstaan doordat zich in de tanks van genoemd schip nog resten van een eerder vervoerde lading MTBE bevonden.

In casu was er dan ook geen sprake van een retourneren door koper (de klant) aan verkoper (de medeverdachte rechtspersoon) wegens non-conformiteit op basis van de koopovereenkomst, maar moet de “terugbetaling van de koopprijs” door de medeverdachte rechtspersoon aan de klant juridisch gekwalificeerd worden als betaling van een schadevergoeding, die verschuldigd was wegens een tekortkoming in de nakoming van de tussen de klant en de medeverdachte rechtspersoon gesloten vervoersovereenkomst. De door het Europese Hof (onder punt 46 van voormeld arrest) geformuleerde uitzondering, die betrekking heeft op retourneren wegens non-conformiteit op basis van een koopovereenkomst, doet zich in dit geval dan ook niet voor. De klant moet derhalve worden aangemerkt als ontdoener van de (vermengde) partij ULSD, weshalve die partij als afvalstof moet worden gekwalificeerd. Voor de overbrenging van die partij van België naar Nederland is op grond van de verordening nr. 259/93 kennisgeving en/of toestemming vereist. Nu de overbrenging van de partij door de klant naar Nederland in bewuste en nauwe samenwerking met de verdachte rechtspersoon en de medeverdachte rechtspersoon heeft plaatsgevonden, heeft de verdachte rechtspersoon zich samen met anderen schuldig gemaakt aan de illegale overbrenging van die partij.

Beoordeling rechtbank

De rechtbank volgt de officier niet in zijn standpunt dat de klant als ontdoener van de partij moet worden aangemerkt. Naar haar oordeel is de uitleg die door de officier van justitie wordt gegeven aan de in overweging 46 opgenomen de zinsnede “de omstandigheid dat de Belgische klant de non-conforme ULSD aan het concern heeft geretourneerd met het oog op terugbetaling van de aankoopprijs krachtens de koopovereenkomst,” te beperkt.

Op zichzelf is het juist dat de partij ULSD ‘free on board’ is geleverd, en vermenging van de partij heeft plaatsgevonden nadat de klant daarvan eigenaar is geworden, zodat niet gesteld kan worden dat de medeverdachte rechtspersoon non-conforme waar geeft geleverd. Dat neemt niet weg dat los van de vraag of de medeverdachte rechtspersoon contractueel gezien verplicht was de partij terug te nemen wegens non-conforme levering, zij in het licht van de bestaande handelsrelatie met de klant als ‘francisenemer’ van het concern, in samenspraak met het concern en de verdachte rechtspersoon, is overeengekomen dat de partij zou worden teruggenomen onder terugbetaling van de koopprijs. Voor die terugbetaling is door de klant een creditnota ontvangen. Partijen hebben aldus handelend - hoewel onverplicht - de koopovereenkomst ongedaan gemaakt, in welk kader aan de klant de door haar krachtens de koopovereenkomst betaalde aankoopprijs is terugbetaald. De enkele omstandigheid dat door het concern ‘free on board’ is geleverd en zij derhalve geen non-conforme ULSD heeft geleverd, staat daaraan niet in de weg.

De rechtbank is dan ook van oordeel dat, overeenkomstig het oordeel van het Europese Hof, de klant onder de gegeven omstandigheden, zich niet van de partij heeft ontdaan als bedoeld in art. 1, eerste lid, onder a, van richtlijn 2006/12 (vgl. Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State 2 april 2014, ECLI:NL:RVS:2014:1157,AB 2014/235, rov. 4.3).

Vervolgens dient te worden beoordeeld of de verdachte rechtspersoon, als houder van de partij, voornemens was zich hiervan te ontdoen op het moment dat aan het licht kwam dat de partij vermengd geraakt was.

Dat de verdachte rechtspersoon houder was van de partij wordt door haar erkend en volgt ook uit de tussen partijen overeengekomen retourzending van de partij aan het concern onder terugbetaling van de koopprijs, waarbij de regie van het retourtransport blijkens de diverse verklaringen in handen lag van de verdachte rechtspersoon.

Met betrekking tot de vraag of de verdachte rechtspersoon voornemens was zich van die partij te ontdoen heeft het Europese Hof in zijn arrest van 12 december 2013 onder meer het volgende overwogen:

“49. De door de verwijzende rechter genoemde omstandigheden dat, enerzijds, de betrokken partij zonder bewerking, in de staat waarin zij zich op het moment van teruggave door de Belgische klant aan het concern bevond, op de markt kon worden verkocht, en anderzijds, de marktwaarde van de betrokken partij nagenoeg overeenkomt met de prijs van een product dat wel aan de overeengekomen specificaties voldoet, lijken weliswaar de opvatting te weerleggen dat de partij een last was waarvan het concern probeerde zich te ontdoen, maar deze omstandigheden kunnen niet doorslaggevend zijn, aangezien zij niet aan het licht brengen wat de ware intentie van het concern was. (...)

52. Daarentegen is de omstandigheid dat het concern de betrokken partij heeft teruggenomen met het oog op bewerking door menging en terugbrengen op de markt in casu van doorslaggevend belang.

53. Het is immers geenszins gerechtvaardigd om goederen, stoffen of producten die de houder, ongeacht enige nuttige toepassing, onder gunstige omstandigheden wil exploiteren of verhandelen, te onderwerpen aan de bepalingen van richtlijn 2006/12, die beogen ervoor te zorgen dat de nuttige toepassing of verwijdering van afvalstoffen plaatsvindt zonder gevaar voor de gezondheid van de mens en zonder dat procedés of methoden worden aangewend die nadelige gevolgen voor het milieu kunnen hebben. In het licht van de verplichting het begrip afvalstof ruim uit te leggen, moet deze redenering evenwel worden beperkt tot situaties waarin het hergebruik van het goed of de stof in kwestie niet slechts mogelijk, maar zeker is, zonder dat vooraf een van de in bijlage II B bij richtlijn 2006/12 bedoelde procedés voor de nuttige toepassing van afvalstoffen hoeft te worden benut, hetgeen ter beoordeling van de verwijzende rechter staat (zie naar analogie arrest Palin Granit en Vehmassalon kansanterveystyön kuntayhtymän hallitus, punt 36, en arrest van 11 september 2003, AvestaPolarit Chrome, C-114/01, Jurispr. p. I-8725, punt 36).

54. Gelet op het voorgaande moet op de vragen worden geantwoord dat artikel 2, sub a, van verordening nr. 259/93 aldus moet worden uitgelegd dat, in een situatie als die in de hoofdgedingen, een partij diesel die onbedoeld vermengd is geraakt met een andere stof niet onder het begrip afvalstof in de zin van deze bepaling valt, mits de houder ervan daadwerkelijk voornemens is deze met een ander product vermengde partij terug te brengen op de markt, hetgeen ter beoordeling van de verwijzende rechter staat.”

In het licht van de hiervoor aangehaalde overwegingen zijn voor het antwoord op de vraag of de verdachte rechtspersoon daadwerkelijk voornemens was zich van de vermengde partij te ontdoen de navolgende feiten en omstandigheden, zoals deze zijn komen vast te staan op grond van het dossier en het verhandelde ter zitting, van belang.

De (vermengde) partij ULSD kon, in de staat waarin die zich bevond op het moment van teruggave door de klant aan het concern, zonder bewerking op de markt worden verkocht, tegen een marktwaarde die nagenoeg overeenkwam met de prijs van het overeengekomen product. De partij (voor zover nog niet door de klant aan derden verkocht) is door het concern onverplicht teruggenomen onder terugbetaling van de koopprijs.

Nog vóór terugname van de partij is deze (aldus getuige [naam getuige] bij de Rechter Commissaris op 8 november 2010) aan de markt getoond, om te beoordelen welke prijs ze kon opbrengen bij het terugbrengen daarvan op de markt. Omdat een hogere waarde voor de partij gerealiseerd kon worden na blenden daarvan, dat wil zeggen het mengen met andere gasolie c.q. dieselolie, is de partij eerst gekocht door een concernmaatschappij om vervolgens aan een derde te worden verkocht. Het blenden van de partij was niet noodzakelijk voor het op de markt brengen daarvan. Het blenden van producten is gangbaar binnen de branche.

Onder deze omstandigheden, bezien in samenhang met de zich in het dossier bevindende verklaringen van diverse betrokkenen, is naar het oordeel van de rechtbank de conclusie gerechtvaardigd dat de verdachte rechtspersoon, vanaf het moment dat zij houder is van de onbedoeld vermengd geraakte partij ULSD, daadwerkelijk voornemens is geweest die partij terug te brengen op de markt.

Hergebruik van de partij was niet slechts mogelijk maar zeker, zonder dat vooraf één van de in bijlage II B bij richtlijn 2006/12 bedoelde procedés voor de nuttige toepassing van afvalstoffen hoefde te worden benut. De omstandigheid dat de partij na terugname is geblend alvorens deze aan een derde is geleverd, doet daar in de gegeven omstandigheden niet aan af. Immers, ook in het geval blenden is aan te merken als een van de in de bijlage II B genoemde procedés voor nuttige toepassing, was blenden van de partij in dit geval niet nodig om de partij weer op de markt te kunnen brengen.

De (vermengde) partij ULSD heeft op grond van het voorgaande de status van afvalstof als bedoeld in de EVOA (oud) nooit bereikt. De verdachte rechtspersoon zal dan ook worden vrijgesproken van het aan haar ten laste gelegde feit.

Conclusie

De rechtbank verklaart niet bewezen dat de verdachte rechtspersoon het tenlastegelegde feit, zoals hiervoor omschreven, heeft begaan en spreekt haar daarvan vrij.

Lees hier de volledige uitspraak.

Veroordeling van vier natuurlijke personen en een rechtspersoon vanwege de import van illegaal vuurwerk, het opslaan en voorhanden hebben

De Rechtbank Noord-Nederland heeft op 17 december 2015 vier personen en een rechtspersoon veroordeeld vanwege de import van illegaal vuurwerk, het opslaan en het voorhanden hebben daarvan.

Verdachten waren betrokken bij de grootschalige invoer, opslaan en voorhanden hebben van illegaal vuurwerk, dat werd opgeslagen in een loods op een industrieterrein te plaats 1 met in de nabijheid chemische bedrijven. Daarnaast werd een deel opgeslagen in een container te plaats 2. Een van de verdachten is, naast illegaal vuurwerk, tevens veroordeeld voor wapenbezit, omdat hij in zijn auto en in zijn kantorenpand diverse geladen revolvers voorhanden had.

Een verdachte werd alleen voor het voorhanden hebben van een wapen in zijn woning veroordeeld tot 48 dagen gevangenisstraf en een boete van € 1000.

Een verdachte werd vanwege het verzorgen van de transporten veroordeeld tot 120 uur werkstraf en een voorwaardelijke gevangenisstraf van 6 maanden met een proeftijd van 3 jaar.

Een verdachte, die tevens de feitelijk leidinggever was van de rechtspersoon, werd veroordeeld tot een gevangenisstraf van 9 maanden waarvan 6 maanden voorwaardelijk met een proeftijd van 3 jaar en een geldboete van € 10.000.

De rechtspersoon werd veroordeeld tot een geldboete van € 15.000.

Een verdachte werd vanwege zijn betrokkenheid bij het illegale vuurwerk veroordeeld tot 24 maanden gevangenisstraf waarvan 6 maanden voorwaardelijk met een proeftijd van 3 jaar.

Een verdachte werd veroordeeld tot 30 maanden gevangenisstraf waarvan 6 maanden voorwaardelijk met een proeftijd van 3 jaar, voor het voorhanden hebben en opslaan van illegaal vuurwerk en het voorhanden hebben van diverse geladen revolvers.

Lees hier de volledige uitspraken:

• Rechtbank Rotterdam 17 december 2015, ECLI:NL:RBNNE:2015:5857
• Rechtbank Rotterdam 17 december 2015, ECLI:NL:RBNNE:2015:5859
• Rechtbank Rotterdam 17 december 2015, ECLI:NL:RBNNE:2015:5874
• Rechtbank Rotterdam 17 december 2015, ECLI:NL:RBNNE:2015:5876
• Rechtbank Rotterdam 17 december 2015, ECLI:NL:RBNNE:2015:5841

Aangetroffen asbest geen 'gevaarlijke afvalstof' in de zin van artikel 10.37 van de Wet Milieubeheer vanwege een te lage concentratie asbest per kilogram asbesthoudend materiaal

Rechtbank Den Haag 24 november 2015, ECLI:NL:RBDHA:2015:13598 In de periode van 8 april 2013 tot en met 11 april 2013 heeft er in Hazerswoude-Rijndijk een sloop plaatsgevonden op een perceel waar de voormalige veevoederfabriek “De Hoop” (van Tijssen Goed Voor Dieren) was gevestigd. Deze sloop bestond uit het verwijderen van een woonhuis, een opslag en twee silo’s. Verdachte / rechtspersoon B.V. heeft van bedrijf 1 B.V. de opdracht gekregen voor de totale sloop. De sloop vond in onderaanneming plaats met het bedrijf 2 B.V.

Bedrijf 3 B.V. heeft beide silo’s in opdracht van bedrijf 4 B.V. voorafgaand aan de sloop op asbest onderzocht en heeft naar aanleiding van dit onderzoek op 22 januari 2013 een asbestinventarisatierapport opgesteld. Uit dat rapport kwam naar voren dat de nieuwste van de twee silo’s (op basis van één bemonstering op het dak) asbestvrij werd verklaard en dat bij de twee bemonsteringen van een bitumencoating, die was aangebracht op de buitenkant van de oudste van de twee silo’s, asbest was aangetroffen in de vorm van chrysotiel. Een bijzonderheid daarbij was dat de nieuwe silo tegen de oude silo was aangebouwd en een deel van de bitumencoating tussen de silo’s zat. Deze bitumencoating was daardoor enkel benaderbaar vanaf de binnenzijde van de nieuwe silo. De sanering moest daarom bestaan uit een buitensanering in risicoklasse 2 (buitenkant oude silo) en een binnensanering in risicoklasse 2 (binnenkant van de nieuwe silo ten behoeve van de oude silo), die in twee SMA-rt 2009-APR Risicoclassificaties waren neergelegd. Voor de buitensanering moest de locatie worden afgebakend, beschermd en gemarkeerd. Bij de binnensanering moest een ‘containment’ worden aangelegd. Deze moest worden uitgevoerd conform de SC-530 regeling (waarin de eisen op het gebied van asbestverwijdering zijn neergelegd) en door een SC-530 gecertificeerd bedrijf. Verdachte / rechtspersoon B.V. is zo’n bedrijf. De eindcontrole moest geschieden volgens een NEN 2990 protocol. De werkmethode werd als volgt in algemene zin beschreven:

• de asbestverwijderingswerkzaamheden dienen te worden uitgevoerd in overeenstemming met de op het formulier aangeven specificaties en omstandigheden. Te allen tijde dient vezelemissie zoveel mogelijk te worden beperkt;
• voorafgaand aan de werkzaamheden dient een compleet werkplan te worden opgesteld conform SC-530 Bijlage G (werkplan);
• de werkzaamheden dienen te worden uitgevoerd conform SC-530 Bijlage B (Technische uitvoering).

Reeds op 7 december 2012 had verdachte / rechtspersoon B.V. een “Werkplan Asbestverwijdering” opgesteld.

In opdracht van verdachte / rechtspersoon B.V. werd op 11 maart 2013 door hoger veiligheidsdeskundige (hierna: HVK’er) HVK’er een “asbestadvies” opgesteld. Verdachte / rechtspersoon B.V. had dit advies ingewonnen omdat bleek, nadat was gestart met de binnensanering van de oude silo via de nieuwe silo, dat een binnensanering praktisch niet uitvoerbaar was. De voor de binnensanering benodigde ‘containment’ kon vanwege een slechte bereikbaarheid en onveiligheid binnen de nieuwe silo niet worden gerealiseerd. HVK'er adviseerde dat de nieuwe silo eerst zou worden gesloopt, waarna de gehele bitumencoating op de oude silo (inclusief de binnenwand) gesaneerd kon worden volgens een SC-530 buitensanering in risicoklasse 2. Voorwaarden waren wel dat de ‘conventionele’ sloop van de nieuwe silo met de nodige voorzichtigheid diende te geschieden en dat beschadiging van de asbesthoudende bitumencoating moest worden voorkomen.

Na de sloop van de nieuwe silo is een nieuwe risicoclassificatie gemaakt voor de gehele oude silo, te weten een buitensanering risicoklasse 2, neergelegd in een SMA-rt 2009-APR Risicoclassificatie d.d. 8 april 2013.

Vervolgens is het werkplan op 8 april 2013 aangepast. Daarin werd naar aanleiding van het asbestadvies van HVK’er vermeld:

De saneerders zullen in een hoogwerker met behulp van hakgereedschap de asbesthoudende teerlaag verwijderen. De asbesthoudende teerlaag wordt in delen afgestoken en opgevangen op onderliggend folie. De restanten worden dan dubbel in zakken verpakt en gedeponeerd in de gereedstaande containers.

Uit de handgeschreven opmerkingen in dat werkplan en uit de verklaringen van Deskundig Toezichthouder Asbest DTA’er , Deskundig Asbest Verwijderaar (DAV’er) en kraanmachinist en vertegenwoordiger volgt dat men op 8 april 2013 middels een hoogwerker met hakhamers heeft geprobeerd de bitumencoating af te bikken. Daarbij ontstonden echter onvoorziene gaten in de keramische muur die de stabiliteit van die muur en de gehele silo in gevaar brachten. Na telefonisch overleg tussen DTA’er en vertegenwoordiger is besloten te werken met een lichtere hakhamer, die echter hetzelfde resultaat gaf. Hierop is vertegenwoordiger ter plaatse gekomen en is in overleg met DTA’er vastgesteld dat de muur te instabiel werd als op dezelfde saneerwijze zou worden doorgegaan. In een overleg met DTA’er , Vermeulen en de fysiek sanerende werknemers van verdachte / rechtspersoon B.V. is daarna besproken dat de ‘best beschikbare techniek’ het gecontroleerd slopen met een kraan was. Hierop zijn de muurdelen met een kraan met grijper verwijderd. De muurdelen met de bitumencoating werden (om emissie tegen te gaan) in zo groot mogelijke delen direct in een asbestcontainer gedeponeerd met een kraan die buiten het asbestgebied stond, terwijl er werd beneveld (ook om emissie tegen te gaan). Vervolgens werden overgebleven stukken muur met bitumencoating door “handpicking” verwijderd. Deze werkwijze was anders dan oorspronkelijk in het werkplan stond vermeld en daarom is deze handgeschreven in het werkplan opgenomen.

Door toezichterhouder bij de afdeling Bouw en Wonen van de gemeente Rijnwoude, zijn op 11 april 2013 twee monsters genomen uit een berg puin die buiten het asbestafzettingsgebied lag en die door DTA’er aangemerkt was als ‘schoon puin’. Vervolgens heeft Hop het werk mondeling stilgelegd. Uit onderzoek uitgevoerd op 12 april 2013 is gebleken dat één van die monsters positief werd getest op asbest, te weten chrysotiel. Ook sommige andere monsters van dit terrein zijn positief getest op asbest, het betrof steeds anthofylliet. Daarnaast is sloopafval, dat als ‘schoon’ werd aangemerkt door verdachte / rechtspersoon B.V. en dat uiteindelijk is afgevoerd naar MNO Vervat, bemonsterd. Ook die monsters zijn positief getest op asbest, het betrof amosiet en anthofylliet.

Feit 1

De rechtbank ziet zich voor de vraag gesteld of door verdachte / rechtspersoon B.V. handelingen (zoals onder 1 ten laste gelegd) met betrekking tot afvalstoffen (asbesthoudende coating) zijn verricht, terwijl zij wist of redelijkerwijs kon vermoeden dat daardoor nadelige gevolgen voor het milieu ontstonden of konden ontstaan.

Standpunt van de verdediging

Door de verdediging is betoogd dat op basis van het dossier niet kan worden vastgesteld dat het aangetroffen asbest afkomstig was van de oude silo. Als het asbest van de niet-asbesthoudende silo afkomstig zou zijn, dan kan volgens de verdediging verdachte / rechtspersoon B.V. geen verwijt kan worden gemaakt.

Voorts heeft de verdediging betoogd dat verdachte / rechtspersoon B.V. niet wist en ook niet kon weten dat door haar handelen nadelige gevolgen voor het milieu konden ontstaan. Volgens de verdediging is er gesaneerd op een wijze conform een buitensanering SC-530 van risicoklasse 2 en is ook na wijziging van de gebruikte werkwijze (niet meer handmatig maar met een kraan met grijper) gehandeld volgens de ‘best beschikbare technieken’. Volgens de verdediging mocht verdachte / rechtspersoon B.V. haar werkwijze binnen die risicoklasse wijzigen, zolang dit in het werkplan werd aangegeven. De stelling dat zij wederom een HVK’er had moeten raadplegen wordt betwist. HVK'er had volgens de verdediging geen rol bij de wijze waarop de buitensanering in de praktijk werd uitgevoerd, zijn rapport zag enkel op de volgorde van de sloop en bevatte geen enkele aanwijzing ten aanzien van de sloopmethode.

Oordeel rechtbank

Ten aanzien van het aangetroffen asbest overweegt de rechtbank als volgt.

In het asbestinventarisatierapport is vermeld dat de oude silo asbest, te weten chrysotiel, bevatte. De nieuwe silo werd asbestvrij verklaard. In een van de monsters, genomen buiten het asbestafzettingsgebied, is chrysotiel aangetroffen. Op basis van het dossier kan echter niet met voldoende zekerheid worden vastgesteld dat de aangetroffen chrysotiel uit de bitumencoating van de oude silo afkomstig was. Dat geldt evenzeer voor de op het terrein en/of in het afgevoerde sloopafval aangetroffen amosiet en anthofylliet, nog daargelaten dat deze asbestsoorten niet zijn vermeld in het asbestinventarisatierapport. Niet kan worden uitgesloten dat het aangetroffen asbest uit de nieuwe silo of een ander deel van de oude silo afkomstig was, mede gelet op de werkwijze dat de bitumencoating in zo groot mogelijke delen direct in een asbestcontainer zou worden gedeponeerd. Er is derhalve geen wettig en overtuigend bewijs dat de sloop van de bitumencoating van de oude silo heeft gezorgd voor asbesthoudend materiaal buiten het asbestafzettingsgebied.

Voor zover de officier van justitie (in repliek) heeft betoogd dat de tenlastelegging ziet op de gehele sloop van het complex, is de rechtbank van oordeel dat dit niet uit de tekst van tenlastelegging volgt. Het gaat immers om “een silo” en een “asbesthoudende coating van die silo”. Het is tegen de achtergrond van het dossier evident dat hiermee de oude silo wordt aangeduid.

Ten aanzien van de door verdachte / rechtspersoon B.V. gevolgde werkwijze overweegt de rechtbank als volgt.

De rechtbank stelt allereerst vast dat uit het advies van HVK'er alleen volgt dat de nieuwe silo eerst moest worden verwijderd om daarna tot een volledige buitensanering van de oude silo te kunnen komen. Een sloopinstructie – anders dan dat de nieuwe silo met de nodige voorzichtigheid moest worden verwijderd (om zo de bitumencoating op de oude silo niet te beschadigen) – komt niet voor in dit advies, ook niet – zoals HVK'er later heeft verklaard – dat de bitumencoating met de hand moest worden verwijderd. Ook in de werkmethode zoals omschreven in het asbestinventarisatierapport wordt niet gesteld dat de bitumencoating met de hand moest worden verwijderd en evenmin is gebleken dat dit is opgenomen in SC-530 Bijlage B (Technische uitvoering).

De rechtbank leidt uit het dossier af dat het in beginsel de verantwoordelijkheid van verdachte / rechtspersoon B.V., als SC-530 gecertificeerd bedrijf, was om na het advies van HVK’er een voor de oude silo juiste saneringsmethode te kiezen volgens de ‘best beschikbare technieken’ en dat niet is gebleken dat bij een wijziging van werkwijze van sloophamer naar sloopkraan opnieuw een HVK’er of een andere deskundige had moeten worden geraadpleegd. De rechtbank merkt in dat kader op dat HVK’er bij zijn verhoor heeft gesteld dat hij niet zeker wist of er wel sloophamers mochten worden gebruikt. Dit laatste wekt de indruk dat HVK’er ook niet over de juiste kennis beschikte om over een nieuwe werkwijze te kunnen adviseren.

Naar het oordeel van de rechtbank is aldus niet gebleken dat de werkwijze van verdachte / rechtspersoon in strijd met de SC-530 regeling is geweest, en ook niet dat verdachte / rechtspersoon B.V. niet heeft gehandeld volgens de ‘best beschikbare technieken’.

Conclusie

Hoewel de meeste gedragingen die in de tenlastelegging zijn opgenomen op zichzelf genomen bewezen zouden kunnen worden, kan gelet op het voorgaande niet wettig en overtuigend worden bewezen dat verdachte / rechtspersoon B.V. wist of redelijkerwijs had kunnen weten dat door die gedragingen nadelige gevolgen voor het milieu ontstonden of konden ontstaan. De rechtbank zal de verdachte dan ook vrijspreken van feit 1.

Feit 2

De rechtbank ziet zich gesteld voor de vraag of de 260 ton puin, afkomstig van de sloop van de opstallen te Hazerswoude-Rijndijk, is aan te merken als gevaarlijke afvalstoffen.

Met de raadsman is de rechtbank van oordeel dat het afgevoerde puin moet worden geclassificeerd onder ‘overig bouw- en sloopafval dat gevaarlijke stoffen bevat’ (17 09 03*c). Uit de hiervoor vermelde regelgeving leidt de rechtbank af dat de laagst mogelijke grenswaarde om dergelijk materiaal als gevaarlijke afvalstof aan te merken op een concentratie van 0,1% of minder ligt. Die waarde komt overeen met 1000 mg/kg droge stof.

bedrijf 5 BV heeft onderzoek uitgevoerd naar de asbestconcentratie van het naar MNO Vervat te Moordrecht afgevoerde puin. Vastgesteld is dat asbest is aangetroffen en dat de concentratie 40 mg/kg droge stof betreft. Nu deze concentratie lager is dan de hiervoor genoemde grenswaarde komt de rechtbank tot de conclusie dat geen sprake is van gevaarlijke afvalstoffen als bedoeld in artikel 10.37 van de Wet milieubeheer.

De rechtbank zal de verdachte dan ook vrijspreken van feit 2.

De rechtbank verklaart niet wettig en overtuigend bewezen dat de verdachte de onder 1 en 2 ten laste gelegde feiten heeft begaan en spreekt de verdachte daarvan vrij.

Lees hier de volledige uitspraak.

Verduistering in dienstbetrekking door voormalig medewerkster tandartspraktijk: Rb legt door proceshouding verdachte een hogere straf op dan door de OvJ geëist

Rechtbank Zeeland-West-Brabant 21 december 2015, ECLI:NL:RBZWB:2015:8125 De rechtbank acht bewezen dat verdachte vanaf 31 maart 2004 tot en met 31 januari 2008 in dienstbetrekking een bedrag van 10.350,00 euro heeft verduisterd. De rechtbank acht niet bewezen dat verdachte méér dan het hiervoor genoemde bedrag heeft verduisterd.

Uit het dossier en de behandeling ter zitting is voldoende aannemelijk geworden dat ten behoeve van de praktijk diverse betalingen met contant geld uit de kas werden gedaan. Bovendien is het niet onaannemelijk dat aangever – hoewel hij dat tegenover de politie ontkent – privéopnamen uit de kas deed, alleen al gezien het feit dat hij regelmatig contant geld uit de kas nam om zijn kapper te betalen. Het feit dat van de kas kennelijk geen adequate boekhouding werd bijgehouden kan er niet toe leiden dat de daarin niet verantwoorde bedragen geacht moeten worden door verdachte te zijn verduisterd.

Voorts acht de rechtbank evenmin bewezen dat verdachte zichzelf zonder toestemming van haar werkgever(s) extra salarisbetalingen en loonsverhogingen heeft gegeven. Naast de niet onderbouwde aangifte bevindt zich daarvoor onvoldoende bewijs in het dossier.

Verdachte heeft op zitting een berekenende houding aangenomen. Zij heeft enerzijds wel negatief verklaard over haar voormalig werkgever, maar heeft, ook na daartoe herhaaldelijk te zijn uitgenodigd, geweigerd om iets te verklaren over de verdenkingen en haar beweegredenen, waardoor de rechtbank weinig inzicht heeft verkregen in de persoon van verdachte en de omstandigheden waaronder de feiten zijn gepleegd. Door het ontbreken van dat inzicht kan herhalingsgevaar niet worden uitgesloten. Dit is voor de strafmaat van betekenis aangezien verdachte momenteel werkzaam is op een accountantskantoor en volgens het reclasseringsrapport hogerop wil in de accountancy.

Gelet op het vorenstaande en gelet op de tijdsduur en de mate waarin de feiten zijn gepleegd is de rechtbank van oordeel dat naast een onvoorwaardelijke werkstraf een voorwaardelijke gevangenisstraf van enige duur noodzakelijk is om recht te doen aan de ernst van de feiten. Met de voorwaardelijke gevangenisstraf beoogt de rechtbank recidive te voorkomen.

De rechtbank veroordeelt verdachte tot een taakstraf van 80 uren en een voorwaardelijke gevangenisstraf van 2 maanden.

De rechtbank gaat daar door het opleggen van deze straf uit boven de eis van de officier van justitie (werkstraf van 240 uren met een proeftijd van 1 jaar). Dit vindt zijn rechtvaardiging in de vergelijking met straffen die doorgaans voor soortgelijke feiten worden opgelegd, de lange periode waarin deze feiten zijn gepleegd, de hiervoor benoemde houding van verdachte en het feit dat verdachte nog steeds in de financiële sector werkzaam is.

Lees hier de volledige uitspraak.

Veroordeling functioneel dader gewoontewitwassen alsmede opzettelijke overtredingen van de Wet op het financieel toezicht en van de Wet inzake de geldtransactiekantoren

Rechtbank Rotterdam 21 december 2015, ECLI:NL:RBROT:2015:9508 Verdachte heeft een viertal mannen (medewerkers van hem) aangestuurd binnen zijn activiteiten op het vlak van het zogenoemde Hawala-bankieren. De rechtbank overweegt dat verdachte als functioneel dader wordt gezien wat betreft de hem ten laste gelegde feiten - gewoontewitwassen, alsmede opzettelijke overtredingen van de Wet op het financieel toezicht en van de Wet inzake de geldtransactiekantoren.

De rechtbank verwerpt het terzake het gewoontewitwassen gevoerde verweer dat de verdachte niet wist en evenmin had moeten vermoeden dat de medeverdachten zich met crimineel gedrag bezig hielden en dat het geld de uit dat crimineel gedrag afkomstige opbrengst was.

Terzake voormelde overtreding van de Wet inzake de geldtransactiekantoren geldt dat dit feit gedurende een deel van de bewezen verklaarde periode niet meer strafbaar was. Verdachte wordt derhalve partieel ontslagen van rechtsvervolging.

Standpunt verdediging 

De raadsman heeft vrijspraak bepleit van het onder 1 ten laste gelegde (gewoonte)witwassen. Hij heeft hiertoe primair aangevoerd dat het bestanddeel “uit misdrijf afkomstig” niet kan worden bewezen. Het onderzoek in de zaak heeft geen direct bewijs opgeleverd voor het van enig misdrijf afkomstig zijn van het geld. Het feit dat de verdachte optrad als informele bankier – een zogenoemde “Hawala-bankier” – is onvoldoende om daaraan een gerechtvaardigd vermoeden te ontlenen dat de verdachte zich bezig hield met (gewoonte)witwassen, aldus de raadsman.

Subsidiair is door de raadsman aangevoerd dat het bewijs voor de wetenschap van de verdachte ontbreekt. Het dossier bevat onvoldoende concrete aanwijzingen dat de verdachte wist of door de omstandigheden had moeten vermoeden dat de medeverdachten zich met crimineel gedrag bezig hielden en dat het geld de uit dat crimineel gedrag afkomstige opbrengst was. Het versluierd spreken over personen, geldbedragen en plaatsnamen is niet slechts kenmerkend voor crimineel gedrag in het algemeen, maar ook voor het ondergronds bankieren, en daarom kan niet zonder meer worden gesteld dat zodanig gedrag er op duidt dat de verdachte wetenschap had van de criminele herkomst van het geld, aldus de raadsman.

De raadsman heeft vrijspraak bepleit van het onder 2 en 3 tenlastegelegde.

De raadsman heeft hiertoe aangevoerd dat het onder 2 en 3 tenlastegelegde enkel op basis van de in de tenlastelegging concreet genoemde zaaksdossiers dient te worden beoordeeld.

In de onder 2 genoemde zaaksdossiers medeverdachte 1 en medeverdachte 2 en de onder 3 genoemde zaaksdossiers medeverdachte 3 en medeverdachte 4 zijn onvoldoende redengevende feiten en omstandigheden gebleken om tot een bewezenverklaring van deze feiten te komen.

Het zaaksdossier medeverdachte 5 bevat op zich voldoende redengevende feiten en omstandigheden maar onvoldoende om tot een bewezenverklaring te komen van het “bedrijfsmatig handelen” zoals onder 2 is tenlastegelegd, aldus de raadsman.

Beoordeling rechtbank

Functioneel daderschap

De rechtbank beoordeelt het bewijs als volgt en komt tot bewezenverklaring van de drie ten laste gelegde feiten. Deze drie feiten zullen hierna besproken worden. Allereerst volgen overwegingen over de toerekening van de feiten aan verdachte en zijn (functioneel) daderschap.

In de periode van 14 oktober 2011 tot en met 30 januari 2012 heeft verdachte duurzaam deelgenomen aan het economische verkeer met een organisatie van kapitaal en arbeid met als kennelijke doel winst te behalen. Binnen dit samenwerkingsverband kon verdachte beschikken over de gedragingen die binnen het samenwerkingsverband plaatsvonden, en placht hij die gedragingen ook te aanvaarden.

Verdachte heeft een viertal mannen aangestuurd als zijn medewerkers binnen zijn activiteiten op het vlak van het zogenoemde Hawala-bankieren.

Alle vier de mannen zijn veroordeeld wegens de aan hen ten laste gelegde gedragingen die aansluiten of overeen komen met respectievelijk het eerste en de laatste twee aan verdachte ten laste gelegde feiten.

Naar het oordeel van de rechtbank is komen vast te staan dat verdachte twee mannen (vader en zoon medeverdachte 6 en 7) als koeriers veelvuldig geld heeft laten ophalen in Duitsland en Frankrijk en dit naar Nederland heeft laten transporteren waarbij beide andere mannen de vervoerde gelden telkens in ontvangst namen. De aansturing van beide mannen als medewerkers in zijn onderneming blijkt uit de aanvulling op het basisdocument berekening wederrechtelijk verkregen voordeel. Hierin is een aantal opgenomen en afgeluisterde gesprekken opgenomen in een chronologisch schema. De gesprekken behelzen aanwijzingen omtrent uit te voeren ritten als geldkoerier en terugkoppelingen over die ritten. Daarnaast gaat het om gesprekken over de gebruikte wagens, het onderhoud en de kosten daarvan. In het onderzoek Fischer is beschreven dat verdachte de kosten van de wagens die beide koeriers gebruikten, voor zijn rekening nam en beslissingen nam over onderhoud en verzekering van de wagens.

De andere twee mannen (medeverdachte 8 en medeverdachte 9) waren belast met het voeren van de administratie, het in ontvangst nemen en bewaren van de gelden, het omwisselen van gelden en het weer afgeven van gelden. In het basisdocument berekening wederrechtelijk verkregen voordeel wordt de aansturing van deze twee mannen door verdachte chronologisch aan de hand van opgenomen en afgeluisterde telefoongesprekken beschreven. Verdachte geeft aanwijzingen aan beide mannen ter zake van het voeren van de administratie, het geven van opdrachten aan beide koeriers, het tellen van de gelden, het omrekenen van de (valuta)koers en de ontvangst van gelden.

In het basisdocument berekening wederrechtelijk verkregen voordeel en in de aanvulling op het basisdocument berekening wederrechtelijk verkregen voordeel zijn de kosten beschreven die verwerkt zijn in de administratie die in het pand (adres 1) te Amsterdam is aangetroffen. Dit is het pand waar in het laatste deel van de ten laste gelegde periode twee van de vier mannen voortdurend verbleven en waar de koeriers verzamelden en de vervoerde gelden afgaven. Uit die administratie blijkt dat kosten werden vergoed, salarissen werden uitbetaald en kosten van de auto’s die gebruikt werden voor de koerierswerkzaamheden, in de administratie werden verantwoord.

Dat het verdachte is voor wiens rekening en risico de activiteiten werden uitgevoerd, blijkt niet alleen uit de hierboven beschreven gezagsrelatie, het betalen van vergoedingen voor verrichte arbeid (in geld en in natura, waaronder huisvesting) en het betalen van onkostenvergoedingen, maar ook uit de administratie die op de feitelijke verblijfplaats van verdachte op adres 2 te Amsterdam is aangetroffen. In de aanvulling op het basisdocument berekening wederrechtelijk verkregen voordeel zijn de overeenkomsten tussen de aangetroffen administraties beschreven. In het bijzonder komt een aantal rekeningnummers, namen en bedragen in de administratie, alsmede aantekeningen die gevonden zijn op de feitelijke verblijfplaats van verdachte aan adres 2, overeen met die in de administratie aangetroffen in adres 1. Deze overeenkomsten bevestigen naar het oordeel van de rechtbank dat de beide mannen op het adres aan adres 1 de administratie van rekeningen voor het verlenen van betaaldiensten op aanwijzing van verdachte voerden en dat verdachte de werkzaamheden nauwlettend controleerde.

Wetenschap feit 1

In de periode van 14 oktober 2011 tot en met 30 januari 2012 hebben beide koeriers (vader en zoon medeverdachte 6 en 7) een groot aantal transporten van contante gelden uitgevoerd. Het aantal transporten van Frankrijk en Duitsland naar Nederland wordt geschat op 67. Voor 43 transporten zijn aanknopingspunten te vinden in de aangetroffen administratie en het totaal van die vervoerde bedragen wordt geschat op ongeveer drie miljoen euro. Eén van beide koeriers is op 30 januari 2012 aangehouden met ongeveer 2 ton aan contanten. Zoals hierboven beschreven kunnen deze gedragingen aan verdachte worden toegerekend. Aldus heeft hij telkens grote bedragen verworven en voorhanden gehad.

De rechtbank is het met de raadsman eens dat Hawala-bankieren niet hetzelfde is als witwassen. Als informeel systeem om geld over te boeken vervult Hawala-bankieren traditioneel binnen bepaalde etnische groepen een functie. Bij het eerste feit gaat het echter niet om het overboeken van geld maar om het vervoeren van geld. Verder haalden beide koeriers deze gelden telkens op bij kledingwinkels in Frankrijk en Duitsland die beheerd werden door etnische Chinezen. Verdachte zelf is net als zijn twee medewerkers in adres 1 van Indiase origine en behoort daarmee tot een geheel andere etnische groep.

Er is geen enkele redelijke verklaring voor het gegeven dat kledingwinkels in Frankrijk en Duitsland grote bedragen in contanten telkens toevertrouwden aan verdachte en zijn koeriers, gelet op het Europese bancaire systeem dat veilig en kostenefficiënt is. De rechtbank merkt op dat de transporten grote kosten en risico’s met zich hebben gebracht. Aldus is er een redelijke vermoeden ontstaan van witwassen door verdachte.

Verdachte heeft op geen enkel moment een concrete en min of meer verifieerbare verklaring geboden voor zijn activiteiten waaronder de uitgevoerde geldtransporten. Hij was zich wel degelijk bewust van de risico’s en de kosten die de geldtransporten met zich brachten. Aan de beide koeriers keerde hij arbeidsbeloningen uit, hij vergoedde onkosten en hij betaalde de auto’s. In de auto’s waren geheime bergplaatsen voor de transporten aangebracht. Als ondernemer had verdachte de verplichting om een administratie te voeren betreffende de vermogenstoestand van zijn onderneming en de rechten en verplichtingen die met die onderneming verband hielden, en deze ingevolge de bepalingen van de Algemene wet inzake rijksbelastingen in voorkomende gevallen ter beschikking te stellen van de overheid voor controledoeleinden. Als betaaldienstverlener of uitvoerder van betalingsdiensten had verdachte de verplichting om een vergunning aan te vragen bij de Nederlandsche Bank. Door zo te handelen heeft verdachte minst genomen zijn opdrachtgevers en de begunstigden van zijn opdrachtgevers geholpen de geldstromen te onttrekken aan het toezicht van de overheden in de betrokken landen en zo stelselmatige belastingfraude van directe en indirecte belastingen gefaciliteerd. Nu de identiteit van zijn opdrachtgevers en de begunstigden van zijn opdrachtgevers niet kon worden vastgesteld is verder onderzoek naar de herkomst van de geldstromen onmogelijk gebleken. Gelet op deze feiten en omstandigheden kan het niet anders zijn dan dat verdachte door zijn koeriers gelden heeft verworven en voorhanden gehad die geheel of gedeeltelijk, middellijk of onmiddellijk, afkomstig waren van enig misdrijf.

De rechtbank acht het onder 1 ten laste gelegde wettig en overtuigend bewezen.

Feiten 2 en 3

Anders dan de raadsman is de rechtbank van oordeel dat bij de beoordeling van de ten laste gelegde feiten het gehele strafdossier in ogenschouw dient te worden genomen en niet alleen de specifieke zaaksdossiers.

De rechtbank acht wettig en overtuigend bewezen dat de verdachte het onder 2 en 3 ten laste gelegde heeft begaan en heeft hierbij de volgende overwegingen ten aanzien van de termen “begunstigde(n)/betaler(s)” en“betaaldienstverlener” in acht genomen:

De rechtbank overweegt dat de in feit 2 genoemde personen medeverdachte 1 en medeverdachte 5 aangemerkt dienen te worden als “koeriers” en de in feit 3 genoemde personen medeverdachte 3 en medeverdachte 4 aangemerkt dienen te worden als “geldwisselaars”, en derhalve niet als “begunstigde(n)/betaler(s)”.

De rechtbank is van oordeel dat het onder 2 tenlastegelegde bewezen kan worden voor zover het ziet op (het aanhouden van) betaalrekeningen. De rechtbank overweegt hiertoe dat in de administratie die in de woning aan adres 1 in Amsterdam is aangetroffen lijsten met namen (veelal niet volledige namen of bijnamen) met daarbij viercijferige nummers zijn opgenomen. In een telefoongesprek op 22 november 2011 wordt over een dergelijke naam gesproken en wordt het daarmee corresponderende viercijferige nummer geduid als bankrekeningnummer. De rechtbank is op grond hiervan van oordeel dat de in die lijsten opgenomen nummers als betaalrekeningnummers zijn te duiden en dat het verlenen van betaaldiensten, zoals ten laste gelegd, eveneens het leveren van diensten met betrekking tot betaalrekeningen omvat, een en ander in overeenstemming met artikel 1:1 van de Wet op het financieel toezicht, onderdelen ‘betaaldienst’, ‘betaaldienstverlener’ en ‘richtlijn betaaldiensten’, in samenhang met de bijlage betalingsdiensten bij Richtlijn 2007/64/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 13 november 2007 betreffende betalingsdiensten in de interne markt.

Bewezenverklaring

Feit 1: van het plegen van witwassen een gewoonte maken.

Feit 2: een overtreding van het voorschrift gesteld bij artikel 2:3a, eerste lid van de Wet op het financieel toezicht, opzettelijk begaan.

Feit 3: een overtreding van het voorschrift gesteld bij artikel 3, eerste lid van de Wet inzake de geldtransactiekantoren, opzettelijk begaan.

Ingevolge artikel 3, eerste lid, van de Wet inzake de geldtransactiekantoren was het verboden om als geldtransactiekantoor werkzaam te zijn. Dit was tot 1 januari 2012 strafbaar gesteld in artikel 6, eerste lid, juncto artikel 1, onder 2° van de Wet op de economische delicten (hierna: WED).

Per 1 januari 2012 is artikel V van de Wijzigingswet financiële markten 2012 in werking getreden (Staatsblad 2011, nrs. 610 en 611). Hiermee is de zinsnede met betrekking tot de Wet inzake de geldtransactiekantoren in artikel 1, onder 2° WED komen te vervallen. Hierdoor is de strafbaarstelling van een overtreding van artikel 3, eerste lid, van de Wet inzake de geldtransactiekantoren op dat moment vervallen. Weliswaar is met de Wijzigingswet financiële markten 2012 overtreding van artikel 2:54i van de Wet op het financieel toezicht (hierna: Wft) als economisch delict strafbaar gesteld in artikel 1, onder 2° WED en heeft dit Wft-artikel, getuige de Memorie van Toelichting van die wijzigingswet, te gelden als vervanging van het verbod om als geldtransactiekantoor werkzaam te zijn, maar dit artikel is pas per 1 juli 2012 in werking getreden (Besluit van 22 december 20111, Stb 2011, 671).

De rechtbank concludeert aldus dat in de ten laste gelegde periode van 1 tot en met 30 januari 2012 het optreden als geldtransactiekantoor niet meer strafbaar gesteld was in de WED en dat het vervangende artikel 2:54i Wft nog niet in werking was getreden.

De rechtbank zal de verdachte daarom, voor wat betreft de periode van 1 tot en met 30 januari 2012, ontslaan van alle rechtsvervolging.

Strafoplegging

De rechtbank veroordeelt de verdachte tot een gevangenisstraf van 34 maanden.

Lees hier de volledige uitspraak.

Vrijspraak valsheid in geschrifte

Rechtbank Midden-Nederland 27 november 2015, ECLI:NL:RBMNE:2015:8919 De officier van justitie heeft gevorderd het ten laste gelegde feit wettig en overtuigend bewezen te verklaren. De door verdachte opgemaakte factuur is valselijk opgemaakt omdat het factuurbedrag niet strekte tot betaling voor het concept of merk “naam project”, zoals vermeld op de factuur, maar in werkelijkheid een managementvergoeding betrof.

De verdediging heeft zich op het standpunt gesteld dat de factuur niet valselijk is opgemaakt en dat verdachte vrijgesproken dient te worden. De betaling is bedoeld voor de levering van het concept/merk. Dit staat ook zo vermeld op de factuur en deze levering heeft ook plaatsgevonden. Dit wordt bevestigd door de verklaringen van betrokkenen, zoals opgenomen in het dossier.

De rechtbank stelt vast dat verdachte, ook ter terechtzitting, heeft erkend de betreffende factuur (D-314) te hebben opgemaakt. Hij ontkent echter de valsheid hiervan; gefactureerd werd een geldbedrag ter betaling voor de levering van het merk en het concept “naam project”. Verklaringen van betrokkenen, waaronder medeverdachten, hieromtrent bieden hiervoor bevestiging. Verder kan niet aan de hand van de bewoordingen van de Aandeelhoudersovereenkomst (D-495) of anderszins worden vastgesteld dat de omschrijving op de factuur een onwaarheid betreft.

De rechtbank acht op grond van de inhoud van het dossier en het verhandelde ter terechtzitting niet wettig en overtuigend bewezen dat verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan valsheid in geschrift en zal verdachte vrijspreken van het hem ten laste gelegde.

Lees hier de volledige uitspraak.

Toepassing Vidgen jurisprudentie: Niet traceerbare getuige & geen compensatie

Rechtbank Limburg 8 december 2015, ECLI:NL:RBLIM:2015:10203

De verdenking komt er op neer dat de verdachte:

Feit 1: zich al dan niet met een ander of anderen schuldig heeft gemaakt aan het helpen bij het verschaffen van toegang tot dan wel doorreis door Nederland van betrokkene 1, en zich al dan niet met een ander of anderen schuldig heeft gemaakt aan het uit winstbejag betrokkene 1 helpen bij het verschaffen van verblijf in Nederland, en poging tot dit laatste;

Feit 2: samen met een ander of anderen opzettelijk een grote hoeveelheid hennep en hasjiesj heeft bereid, bewerkt, verwerkt dan wel opzettelijk aanwezig gehad.

Ten aanzien van feit 1 oordeelt de rechtbank als volgt.

Op 11 september 2013 heeft de Koninklijke Marechaussee een controle gehouden in de nabijheid van de autoweg te Venlo. Op een bepaald moment is een auto gecontroleerd die vanuit Duitsland Nederland inreed. In die auto zaten twee Tsjechische mannen en een Vietnamese vrouw, genaamd betrokkene 1, met een baby. Betrokkene 1 heeft aangegeven dat ze een week op vakantie ging naar een vriend in Venlo en dat ze haar Tsjechische paspoort in haar woonplaats Praag had laten liggen.

De bestuurder van de auto verklaarde dat hij taxichauffeur is. Hij zou de vrouw vanuit Praag in Tsjechië naar Venlo brengen. De bijrijder had hij gevraagd om mee te rijden omdat het vanuit Praag te ver was om alleen te rijden. Bij aankomst in Nederland zou hij van de broer van de vrouw € 1.000,00 krijgen als betaling voor het vervoer van de vrouw naar Nederland.

Uit onderzoek is gebleken dat betrokkene 1 in Tsjechië geen asiel had aangevraagd en dat haar verblijfsvergunning daar reeds in juni 2012 was verlopen. Zij had dan ook geen rechtmatig verblijf meer in Tsjechië. Ook is uit onderzoek gebleken dat zij in Venlo zou worden opgehaald door betrokkene 2. Deze Lam had tijdens de reis naar Nederland vaak contact opgenomen met betrokkene 1. Hij zou ook de taxi betalen. De in beslag genomen telefoon van betrokkene 1 werd tijdens het onderzoek veelvuldig gebeld, dan was in het scherm te zien dat ene betrokkene 2 belde. Uit onderzoek naar de telefoongegevens is gebleken dat betrokkene 2 en betrokkene 2 een en dezelfde persoon zijn.

Op 12 september 2013 om 15:15 uur is aan betrokkene 1, in verband met haar illegale verblijf in Nederland, opdracht gegeven om Nederland zo snel als mogelijk te verlaten. Het had haar voorkeur om met de trein terug naar Tsjechië te reizen. Daartoe werd zij afgezet op het treinstation te Venlo. Verbalisanten observeerden vervolgens enige tijd betrokkene 1 in Venlo. Zij zagen dat zij lang op het station bleef wachten en rondlopen, en uiteindelijk later op de avond met een oudere mevrouw meeging naar het adres adres 2 te Venlo.

Een dag later, op 13 september 2013 rond 10.00 uur, zagen de verbalisanten dat betrokkene 1 samen met diezelfde oudere vrouw richting het station van Venlo liep. Op het station leek zij, naar het oordeel van de verbalisanten, een haar bekende vrouw te treffen. Met deze vrouw heeft betrokkene 1 vervolgens de trein richting Roermond genomen. Verbalisanten zagen dat betrokkene 1 en de vrouw samen in Reuver uit de trein stapten en in de richting van een aldaar geparkeerde Opel Corsa liepen. In die auto zat een man met een Aziatisch uiterlijk. De verbalisanten hebben de bestuurder van de auto gecontroleerd. Zijn naam bleek betrokkene 3 te zijn. De vrouw die samen met betrokkene 1 was, bleek verdachte te heten. Dat was dus verdachte. Toen de verbalisanten hen vroegen waar ze betrokkene 1 van kenden en waar ze naar toe gingen, kregen zij van betrokkene 3 en verdachte verschillende antwoorden.

De oudere vrouw waarmee betrokkene 1 samen werd gezien, bleek betrokkene 4 te zijn. Bij verhoor heeft zij verklaard dat zij betrokkene 1 op het station in Venlo had zien lopen met een zware koffer en een baby. Zij heeft haar vervolgens hulp aangeboden. Toen haar bleek dat betrokkene 1 geen plek had om naar toe te gaan, heeft zij betrokkene 1 mee naar huis genomen en daar heeft betrokkene 1 vervolgens overnacht. Betrokkene 1 heeft die avond met de telefoon van betrokkene 4 naar haar vriend gebeld en hem sms-berichten gestuurd. De verbalisanten hebben die telefoon onderzocht. Daaruit is gebleken dat naar het nummer gsmnummer is gebeld en dat er berichten naar dit nummer zijn verstuurd in de Vietnamese taal. Betrokkene 4 heeft verder nog verklaard dat zij op een bepaald moment de telefoon heeft overgenomen en dat zij een Nederlands sprekende persoon aan de lijn heeft gekregen. Deze persoon vertelde dat hij met betrokkene 1 had afgesproken om haar de volgende ochtend om 7:00 uur op te halen in Venlo. Dat vond betrokkene 4 te vroeg en zij heeft toen met de man om 10:00 uur afgesproken.

Uit onderzoek is gebleken dat het telefoonnummer gsmnummer van betrokkene 2 is. De vertaling van het verzonden sms-bericht luidt: ‘Hoi ik ben in nood’ / ‘hoi, hier is betrokkene 1. Bel me terug naar dit nummer’. Uit onderzoek volgde ook dat het telefoonnummer gsmnummer het nummer was dat steeds naar de telefoon van betrokkene 1 belde toen haar telefoon in beslag was genomen, waarbij het display dan elke keer oplichtte met de tekst betrokkene 2. In de telefoon van betrokkene 1 werden ook diverse sms-berichten naar betrokkene 2 aangetroffen op het gsmnummer.

Verdachte is door de verbalisanten gehoord. Zij heeft verklaard dat zij een relatie heeft met betrokkene 2 en met hem samenwoont in zijn woning aan de adres 3 te Reuver. Zij heeft verklaard dat zij op 13 september 2013 via Western Union Money Transfer € 1.000,00 heeft overgemaakt naar betrokkene 1 in Tsjechië. Dat zij deze transactie heeft verricht, bleek bij nader onderzoek te kloppen. Zij heeft verklaard vaker voor betrokkene 2 geldbedragen overgemaakt te hebben via Western Union Money Transfer. Zij heeft ook verklaard dat betrokkene 2 vaker vrienden uit Tsjechië laat overkomen. Zij dacht dat betrokkene 1 te werk zou worden gesteld in Nederland of dat betrokkene 1 iets met betrokkene 2 zou hebben.

Ook betrokkene 2 heeft een verklaring afgelegd. Hij heeft verklaard dat zijn huis in Reuver werd gebruikt als een soort doorvoerhuis. Er komen mensen uit Tsjechië, die de volgende dag weer door andere mensen worden opgehaald. Hij werd door mensen benaderd om betrokkene 1 ergens onder te brengen. Het probleem was dat hij geen werk voor haar had op dat moment. Toch heeft zijn baas, die in Tsjechië woont, bepaald dat zij naar Nederland gebracht zou worden. Betrokkene 2 moest vervolgens de taxichauffeurs betalen. Daartoe is door zijn vriendin geld overgemaakt naar Tsjechië. Het was zijn taak om betrokkene 1 een rondleiding te geven. Betrokkene 2 geeft verder toe dat er verschillende mensen vanuit Tsjechië naar hem toe zijn gebracht om in een hennepplantage te gaan werken.

Ook door betrokkene 1 zijn verklaringen afgelegd. De raadsman in de zaak tegen de medeverdachte betrokkene 2 heeft verzocht om haar aanvullend te mogen horen. Betrokkene 1 blijkt echter op geen enkele wijze nog traceerbaar. Gelet hierop acht de rechtbank het onaannemelijk dat betrokkene 1 nogmaals als getuige kan worden gehoord. De rechtbank ziet dan ook af van oproeping van betrokkene 1. De rechtbank stelt vast dat de verdediging betrokkene 1 aldus niet effectief heeft kunnen ondervragen over haar bij de marechaussee en de Dienst Terugkeer & Vertrek van het Ministerie van Veiligheid en Justitie afgelegde, voor de verdachte belastende, verklaringen.

In het licht van de jurisprudentie van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) is het gebruik voor het bewijs van de verklaringen van betrokkene 1 in een geval als de onderhavige eerst dan niet in strijd met artikel 6, eerste lid en derde lid, aanhef en onder d, van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM), als de onmogelijkheid betrokkene 1 te ondervragen op andere wijze voldoende is gecompenseerd of de betrokkenheid van de verdachte in voldoende mate steun vindt in andere bewijsmiddelen en dit steunbewijs betrekking heeft op die onderdelen van diens verklaring die door de verdachte zijn betwist. De rechtbank verwijst in dit verband naar onder meer de uitspraak van het EHRM van 10 juli 2012 (Vidgen tegen Nederland, ECLI:NL:XX:2012:BX3071LJN BX3071), waarin, onder verwijzing naar haar eerdere rechtspraak, is overwogen dat:

‘The Court recalls that the guarantees in paragraph 3(d) of Article 6 are specific aspects of the right to a fair hearing set forth in paragraph 1 of this provision which must be taken into account in any assessment of the fairness of proceedings. In addition, the Court’s primary concern under Article 6 § 1 is to evaluate the overall fairness of the criminal proceedings (…). In making this assessment the Court will look at the proceedings as a whole having regard to the rights of the defence but also to the interests of the public and the victims that crime is properly prosecuted (…) and, where necessary, to the rights of witnesses (…). It is also recalled in this context that the admissibility of evidence is a matter for regulation by national law and the national courts and that the Court’s only concern is to examine whether the proceedings have been conducted fairly.

Article 6 § 3(d) enshrines the principle that, before an accused can be convicted, all evidence against him must normally be produced in his presence at a public hearing with a view to adversarial argument. Exceptions to this principle are possible but must not infringe the rights of the defence, which, as a rule, require that the accused should be given an adequate and proper opportunity to challenge and question a witness against him, either when that witness makes his statement or at a later stage of proceedings (…).

Having regard to the Court’s case-law, there are two requirements which follow from the above general principle. First, there must be a good reason for the non-attendance of a witness. Second, when a conviction is based solely or to a decisive degree on depositions that have been made by a person whom the accused has had no opportunity to examine or to have examined, whether during the investigation or at the trial, the rights of the defence may be restricted to an extent that is incompatible with the guarantees provided by Article 6 (the so-called ‘sole or decisive rule’). (…)

‘Decisive’ in this context means more than ‘probative’. It further means more than that, without the evidence, the chances of a conviction would recede and the chances of an acquittal advance, a test which (…) would mean that virtually all evidence would qualify. Instead, the word ‘decisive’ should be narrowly understood as indicating evidence of such significance or importance as is likely to be determinative of the outcome of the case. Where the untested evidence of a witness is supported by other corroborative evidence, the assessment of whether it is decisive will depend on the strength of the supportive evidence; the stronger the corroborative evidence, the less likely that evidence of the absent witness will be treated as decisive’.

De rechtbank verwijst voorts naar de uitspraken van de Hoge Raad van 29 januari 2013 (ECLI:NL:HRL2013:BX5539) en 22 april 2014 (ECLI:NL:HR:2014:1020), waarin de hiervoor genoemde jurisprudentie wordt bevestigd.

Door de verdediging wordt betwist dat verdachte wist dan wel moest vermoeden dat betrokkene 1 geen geldige verblijfstatus in Nederland had en dat, zo begrijpt de rechtbank het verweer, de verklaringen van betrokkene 1 waaruit het tegendeel gedestilleerd zou kunnen worden, van het bewijs moeten worden uitgesloten omdat de verdediging betrokkene 1 niet heeft kunnen ondervragen. Mede om die reden concludeert de verdediging tot vrijspraak.

De rechtbank is van oordeel dat de verklaringen van betrokkene 1 essentieel zijn om te begrijpen hoe betrokkene 1 vanuit Praag in Reuver terecht is gekomen, wie daarbij een rol hebben gespeeld en vooral wat die personen (inclusief verdachte) wisten omtrent de al dan niet illegale status van betrokkene 1. Haar verklaringen zijn ook essentieel om de samenhang tussen en met de overige informatie in het dossier hierover te beargumenteren. De rechtbank duidt hier met name op de passage waarin betrokkene 1 verklaart dat zij, betrokkene 1, wist dat verdachte haar op het station in Venlo kwam ophalen en dat verdachte tegen haar zei dat zij, verdachte, de vriendin van Lam was.

Vaststaat dat betrokkene 1 niet getraceerd is en dat de verdediging niet in de gelegenheid is geweest betrokkene 1 te bevragen. Haar verklaringen kunnen derhalve alleen voor het bewijs worden gebruikt als er compenserende factoren aanwezig zijn, die de (door de verdachte betwiste) juistheid van de verklaringen van betrokkene 1 ondersteunen. In het dossier bevinden zich echter geen andere bewijsmiddelen die als (een) dergelijke compenserende factor(en) gezien kan (kunnen) worden. Als onder die omstandigheden in de bewijsconstructie toch de verklaringen van betrokkene 1 zouden worden gebruikt, zou dat een schending van artikel 6, eerste lid en derde lid, aanhef en onder d, van het EVRM opleveren. De rechtbank zal daarom de verklaringen van betrokkene 1 niet gebruiken voor het bewijs.

In het dossier is er naar het oordeel van de rechtbank overigens geen bewijs waaruit kan worden afgeleid dat verdachte wist dan wel ernstige reden had te vermoeden dat de toegang tot of doorreis van

Lees hier de volledige uitspraak.

Beleggingsfraude: veroordeling voor oplichting als feitelijk leidinggever aan de rechtspersoon

Rechtbank Overijssel 27 november 2015,ECLI:NL:RBMNE:2015:8920

De verdenking komt er, kort en feitelijk weergegeven, op neer dat: bedrijf 1 in de periode van 23 november 2007 tot en met 27 oktober 2008, al dan niet samen met anderen, beleggers heeft opgelicht, terwijl verdachte hiertoe opdracht / feitelijk leiding heeft gegeven en/of verdachte in de periode van 29 november 2007 tot en met 31 oktober 2008, al dan niet samen met anderen, geldbedragen van beleggers heeft verduisterd.

Geldigheid van de dagvaarding

De raadsman heeft aangevoerd dat de gehele dagvaarding nietig is nu deze innerlijk tegenstrijdig is door het ten laste leggen van oplichting én verduistering. Onduidelijk is welke bedragen door oplichting en welke door verduistering zouden zijn verkregen. Ook de samenstelling van het ten laste gelegde verduisteringsbedrag is niet te koppelen aan de genoemde documenten. Doordat de officier van justitie pas bij repliek uitleg heeft gegeven omtrent het verduisteringsbedrag, heeft de verdediging hier geen nader onderzoek naar kunnen doen. Indien de rechtbank de dagvaarding met deze nadere uitleg voldoende duidelijk vindt, verzoekt de verdediging tot aanhouding van de behandeling van de zaak en verwijzing naar de rechter-commissaris voor het horen van nadere getuigen op dit punt.

De officier van justitie heeft zich op het standpunt gesteld dat de alternatieve tenlastelegging geen innerlijke tegenstrijdigheid oplevert. De keuze tussen oplichting en/of verduistering is aan de rechtbank voorgelegd. Indien wordt gekomen tot uitsplitsing van de ten laste gelegde periode kan ook tot een bewezenverklaring van beide verdenkingen gekomen worden.

De berekening van het verduisterde totaalbedrag blijkt uit de in te tenlastelegging genoemde documenten. Het gaat hierbij om rechtstreekse overboekingen van bedrijf 1 naar bedrijf 2, bedrijf medeverdachte 1, bedrijf 4, bedrijf 5 en bedrijf 6 waarbij geen betalingskenmerk of factuurnummer is vermeld. Bij repliek heeft de officier van justitie kopieën van deze documenten overgelegd met daarop de betreffende overboekingen gemarkeerd, waarbij tot een totaalbedrag van € 6.647.229,- wordt gekomen, conform het in de tenlastelegging genoemde bedrag.

De rechtbank overweegt dat bij de uitleg van de bepalingen van artikel 261 van het Wetboek van Strafvordering voorop staat dat de tenlastelegging voor alle partijen -de verdachte, het Openbaar Ministerie en de rechtbank- begrijpelijk moet zijn. De verdachte moet zich op basis van de tenlastelegging goed kunnen verdedigen. Verder overweegt zij dat een tenlastelegging innerlijk tegenstrijdig is als daarin naast elkaar twee mogelijkheden worden gepresenteerd die niet naast elkaar verenigbaar zijn.

Vooropgesteld wordt dat het Openbaar Ministerie de vrijheid heeft om te kiezen voor een alternatieve tenlastelegging. In combinatie met de inhoud van het dossier moet het dan voldoende duidelijk zijn welke verwijten de verdachte gemaakt worden. Of in een concreet geval sprake zal zijn van oplichting en/of verduistering zal bij de inhoudelijke beoordeling aan de orde moeten komen. De rechtbank is van oordeel dat de tenlastelegging geen innerlijke tegenstrijdigheid bevat en verwerpt het verweer in zoverre.

Met de verdediging is de rechtbank wel van oordeel dat de dagvaarding ten aanzien van het in de tenlastelegging opgenomen verduisterde totaalbedrag onvoldoende duidelijk is. Uit de genoemde documenten is niet zonder meer af te leiden welke van de hier vermelde bedragen in de berekening zijn meegenomen. Dat de officier van justitie hier bij repliek duidelijkheid over heeft verschaft, maakt dit niet anders nu de verdediging geen mogelijkheid heeft gehad om zich hier concreet op voor te bereiden. Van de verdachte kon in deze omstandigheden niet worden verwacht dat hij zich ten aanzien hiervan op adequate wijze kon verdedigen. De dagvaarding voldoet ter zake van de ten laste gelegde verduistering dan ook niet aan de eisen gesteld in artikel 261 van het Wetboek van Strafvordering en zal ten aanzien van dit onderdeel partieel nietig worden verklaard. Het voorwaardelijk verzoek van de raadsman behoeft dan ook geen bespreking.

De rechtbank verklaart de dagvaarding voor het overige geldig, zodat deze inhoudelijk kan worden beoordeeld.

Ontvankelijkheid van de officier van justitie

De verdediging heeft verzocht het Openbaar Ministerie niet ontvankelijk te verklaren, gelet op -kort gezegd- de volgende punten in onderlinge samenhang bezien:

1. de verstrekking van (CIE-)informatie door het Openbaar Ministerie aan de AFM, terwijl zij hiertoe niet bevoegd was;
2. het onrechtmatig publiceren van het doen van aangifte door de AFM, wat voor rekening dient te komen van het Openbaar Ministerie nu zij de aangifte heeft geaccepteerd en het strafrechtelijk onderzoek heeft opgestart;
3. het niet (tijdig) verstrekken van processtukken, te weten de aangifte, aan de verdediging door het Openbaar Ministerie;
4. de overschrijding van de redelijke termijn, die reeds is aangevangen 2009.

De verdediging concludeert tot een veelheid aan fouten en onrechtmatigheden op grond waarvan het Openbaar Ministerie had moeten afzien van deze vervolging.

Daarnaast heeft de verdediging zich op het standpunt gesteld dat de publicatie van het doen van aangifte door de AFM een punitief karakter heeft waardoor de zaak reeds was afgedaan. Het stond het Openbaar Ministerie daarna niet meer vrij om verdachte stafrechtelijk te vervolgen. Ook hierom dient het Openbaar Ministerie niet ontvankelijk verklaard te worden.

De officier van justitie heeft zich op het standpunt gesteld dat er geen redenen zijn om het Openbaar Ministerie niet ontvankelijk te verklaren. Het doen van aangifte en het publiceren hieromtrent behoort tot de mogelijkheden van de AFM. Het publiceren van het doen van aangifte is niet onrechtmatig en evenmin een punitieve sanctie. De officier van justitie verwijst hierbij naar het Convenant ter voorkoming van ongeoorloofde samenloop van bestuurlijke en strafrechtelijke sancties (stcr. 2009 nr. 665, 15 januari 2009). De eerste aangifte van de AFM is ook niet de start van het strafrechtelijk onderzoek geweest. Ten aanzien van de verstrekking van informatie aan de AFM stelt de officier van justitie dat dit geen CIE informatie betrof zoals bedoeld in artikel 12 van de Wet politiegegevens. Ook indien dit verweer wel doel zou treffen is de informatieverstrekking van weinig betekenis gebleken; ook zonder de brief was de AFM al op het spoor van bedrijf 1.

Allereerst is de rechtbank van oordeel dat de publicatie van het doen van aangifte door de AFM enkel een feitelijke handeling en geen bestuursrechtelijke sanctie of besluit betreft. Deze handeling is niet punitief van aard -hoezeer dit ook door ondernemers anders ervaren kan worden- en staat dan ook niet aan strafvervolging door of de ontvankelijkheid van het Openbaar Ministerie in de weg.

De rechtbank stelt vervolgens vast dat onherstelbare vormverzuimen tijdens het voorbereidend onderzoek enkel in uitzonderlijke gevallen dienen te leiden tot niet ontvankelijk verklaring van het Openbaar Ministerie. Voor deze sanctie is alleen plaats indien opsporingsambtenaren of het Openbaar Ministerie een ernstige inbreuk hebben gemaakt op beginselen van een behoorlijke procesorde, waardoor doelbewust of met grove veronachtzaming van de belangen van de verdachte aan diens recht op een eerlijke behandeling van zijn zaak is tekortgedaan (het Zwolsmancriterium).

Ten aanzien van de eerste drie door de raadsman genoemde punten, overweegt de rechtbank als volgt. Blijkens de geldende regelgeving, ook die door de raadsman aangevoerd, is er geen sprake van een verbod of beletsel ter zake van het verstrekken van anonieme, niet op de betrouwbaarheid getoetste, informatie door het Openbaar Ministerie aan een andere instantie. De publicatie van het doen van aangifte door de AFM acht de rechtbank niet toe te rekenen aan het Openbaar Ministerie, te meer daar het zich ook heeft verzet tegen deze publicatie. Ook het tijdelijk onthouden van processtukken -al ter toetsing voorgelegd aan de rechtbank- kan niet tot enige consequentie als genoemd in artikel 359a van het Wetboek van Strafvordering leiden, voor zover dit al een normschending betreft.

De rechtbank is wel, met de officier van justitie en de raadsman, van oordeel dat sprake is van overschrijding van de redelijke termijn. Als uitgangspunt heeft te gelden dat de behandeling van een zaak ter terechtzitting dient te zijn afgerond met een eindvonnis binnen twee jaar nadat de op zijn redelijkheid te beoordelen termijn is aangevangen, tenzij sprake is van bijzondere omstandigheden. De rechtbank ziet in de concrete omstandigheden van deze zaak aanleiding te bepalen dat de termijn een aanvang heeft genomen op 24 mei 2011, zijnde de dag waarop verdachte is aangehouden, verhoord en in verzekering gesteld en waarop diens woning is doorzocht. Het standpunt van de raadsman dat deze termijn in 2009 is aangevangen omdat de verdachte reeds toen bekend was met de omstandigheid dat aangifte tegen hem was gedaan, volgt de rechtbank niet. Het doen van aangifte betreft geen handeling van de Nederlandse staat jegens de betrokkene waaraan deze in redelijkheid de verwachting kan ontlenen dat tegen hem ter zake van een bepaald strafbaar feit door het Openbaar Ministerie een strafvervolging zal worden ingesteld. Een en ander betekent dat op het moment dat in eerste aanleg vonnis wordt gewezen de vervolging van verdachte meer dan twee jaar in beslag heeft genomen, terwijl geen bijzondere omstandigheden aanwezig zijn geweest die daartoe aanleiding hebben gegeven. Gelet op vaste jurisprudentie heeft deze overschrijding echter geen consequenties voor de ontvankelijkheid van het Openbaar Ministerie (zie HR 17 juni 2008, LJN: BD2578). Hiermee zal wel in strafmatigende zin rekening gehouden worden, waarbij de rechtbank ook mee zal wegen dat het na het doen van aangifte -waarvan verdachte op de hoogte is geweest- lang heeft geduurd voordat het Openbaar Ministerie een vervolgingsbeslissing heeft genomen.

Concluderend is de rechtbank van oordeel dat ook de vier door de raadsman genoemde punten niet, ook niet in onderling verband en samenhang bezien, tot de conclusie dienen te leiden dat het Openbaar Ministerie niet ontvankelijk zou zijn in de vervolging.

De rechtbank verwerpt de verweren en stelt vast dat de officier van justitie ontvankelijk is in de vervolging.

Standpunt van het Openbaar Ministerie

De officier van justitie heeft gevorderd de oplichting, ten laste gelegd onder het eerste alternatief, wettig en overtuigend bewezen te verklaren. Verdachte is als feitelijk leidinggever verantwoordelijk voor dit misdrijf, gepleegd door bedrijf 1, gedurende de gehele ten laste gelegde periode. De officier van justitie heeft gevorderd verdachte vrij te spreken van de verduistering, ten laste gelegd onder het tweede alternatief.

Standpunt van de verdediging

De verdediging heeft vrijspraak bepleit. De in de tenlastelegging genoemde feitelijkheden kunnen niet als oplichtingsmiddel gelden omdat dit geen onwaarheden betreffen. Zelfs indien uitgegaan wordt van de onjuistheid van de genoemde feitelijkheden (oplichtingsmiddelen), kan niet tot een bewezenverklaring worden gekomen van een causaal verband tussen deze onjuistheden en de afgifte van de gelden. Ook had bedrijf 1 noch haar mededaders het oogmerk tot wederrechtelijke bevoordeling. Daarnaast is geen sprake geweest van feitelijk leidinggeven door verdachte.

Oordeel van de rechtbank

Aan de hand van de bewijsmiddelen stelt de rechtbank het volgende vast.

Potentiële beleggers zijn middels (advertenties op) het internet, de radio en televisie benaderd voor het aangaan van obligatieovereenkomsten met betrekking tot bedrijf 1. Bij getoonde interesse werd door medewerkers van bedrijf 1 vervolgens de brochure toegestuurd en telefonisch contact opgenomen met beleggers. De brochure had als doel het informeren van beleggers over het project, de financiële vooruitzichten vanbedrijf 1 en de kenmerken van de uit te geven obligaties. Verdachte is betrokken geweest bij het opstellen van de inhoud van de brochure.

In deze brochure zijn onwaarheden opgenomen. Uit de bankafschriften vanbedrijf 1 volgt dat grote geldbedragen direct en indirect zijn overgeboekt naar bedrijf 4, bedrijf 5 en bedrijf 6. De voorwending dat gelden niet konden worden aangewend voor andere - afkorting bedrijven verdachte en medeverdachten - projecten was reeds vanaf het begin van de emissie van obligaties onjuist. Deze mogelijkheid bestond wel en dit is in strijd met de verstrekte informatie ook meermalen gebeurd. Uit de inhoud van het dossier noch het verhandelde ter zitting blijkt enige aanwijzing dat sprake is geweest van een depotregeling ten aanzien van het saldo van bedrijf 1, ondanks de vermelding hiervan in de brochure. Deze doorbedrijf 1 voorgewende zekerheden hebben vanaf de aanvang van de verkoop van obligaties niet bestaan, de onjuistheid hiervan was vanaf november 2007 al bekend.

Evenmin zijn de ingelegde gelden geïnvesteerd in het project naam project 3, is een hypothecaire zekerheid gevestigd of kon gesproken worden over eerder succes van naam project 1. Blijkens de e-mail van de registeraccountant was het zeker vanaf juli 2008 -en mogelijk ook eerder- bekend dat de ontvangen gelden van de beleggers niet alleen geïnvesteerd zijn in het naam project 3. Dit is in strijd met de kostenberekening zoals opgenomen in de brochure. De stelling dat de levering van de grond zo spoedig mogelijk na ontvangst van voldoende gelden zou plaatsvinden is ook onwaar geweest. Ook als dit het voornemen was bij de aanvang van de emissie, is gebleken dat in ieder geval vanaf juni 2008 voldoende gelden beschikbaar waren voor het voldoen van de koopsom, maar dat de grond desondanks niet is aangekocht, waardoor geen vestiging van een hypothecaire zekerheid heeft kunnen plaatsvinden. Ten slotte het “succes” van naam project 1. Wat er ook zij van de versluierende bewoordingen in de brochure met betrekking tot het succes van naam project 1, is de onjuistheid hiervan tenminste vanaf het moment dat gelden uit bedrijf 1 naar naam project 1 werden overgeboekt vast komen te staan. Het eerdere project was blijkbaar niet afgerond en zeker niet succesvol, nu nog meer geld nodig bleek te zijn. Gebleken is dat zeker vanaf juli 2008 -en mogelijk ook eerder- gelden van bedrijf 1 naar naam project 1 zijn gegaan. Ook de onwaarheid van deze gestelde zekerheden is in ieder geval vanaf juli 2008 bekend geweest. Niettemin is doorgegaan met de emissie van obligaties door bedrijf 1, zonder de brochure aan te passen of hieromtrent op andere wijze correcte informatie te verschaffen aan potentiële beleggers.

Beleggers zijn door de verstrekte onjuiste informatie bewogen tot het inleggen van gelden. De voorgehouden zekerheden zijn essentieel voor het door de inleggers maken van een risico inschatting. Bij een juiste voorstelling van zaken zouden zij niet tot inleg zijn overgegaan. Het is immers een feit van algemene bekendheid dat mensen die geïnteresseerd zijn in het beleggen van hun gelden zich -alvorens daartoe over te gaan- (direct of indirect) laten informeren en op basis van die informatie een risico inschatting maken. Dit geldt ook ten aanzien van de niet als getuige gehoorde beleggers die in het overzicht van D-091 zijn opgenomen. Ook deze beleggers kunnen niet anders dan door de informatie die aan hen is verstrekt zijn overgegaan tot het sluiten van een obligatieovereenkomst met bedrijf 1 en het inleggen van gelden.

Ten onrechte is voorafgaand aan het aangaan van de obligatieovereenkomst de indruk gewekt dat de ingelegde gelden zouden worden aangewend ten behoeve van het genoemde project en onder de garantie van de gestelde zekerheden. Beleggers werden aangetrokken op basis van een valse voorstelling van zaken. Dat sprake was van wederrechtelijke bevoordeling door de B.V. en dat haar oogmerk hierop gericht was volgt uit het feit dat de beleggers door misleiding werden bewogen tot afgifte van gelden ten gunste van bedrijf 1 onder omstandigheden waarvoor ze niet hadden gekozen. Daarin is in dit geval (het oogmerk op) de wederrechtelijke bevoordeling gelegen.

De rechtbank is van oordeel dat verdachte feitelijk leiding heeft gegeven aan de oplichting door bedrijf 1 , die zich met het oogmerk van wederrechtelijke bevoordeling heeft bediend van een samenweefsel van verdichtsels door in strijd met de waarheid (onder andere middels de brochure) voornoemde zekerheden aan beleggers voor te spiegelen, wetende dat deze onjuist waren.

Verdachte dient als feitelijk leidinggever aangemerkt te worden nu hij als aandeelhouder en (indirect) bestuurder van deze vennootschap maatregelen ter voorkoming van die strafbare gedraging -hoewel daartoe bevoegd en redelijkerwijs gehouden- achterwege heeft gelaten en zo bewust de aanmerkelijke kans heeft aanvaard dat de verboden gedraging zich zou voordoen, zodat hij die gedraging opzettelijk heeft bevorderd.

Bewezenverklaring

Oplichting, meermalen gepleegd, begaan door een rechtspersoon, terwijl hij, verdachte, daaraan telkens feitelijk leiding heeft gegeven.

Strafoplegging

De rechtbank veroordeelt verdachte tot een gevangenisstraf van 18 maanden.

Lees hier de volledige uitspraak.

Melding van een ongewoon voorval inzake de Wet milieubeheer. Hoogte van de op te leggen boete wordt gerelateerd aan de grootte van het bedrijf.

Rechtbank Zeeland-West-Brabant 1 april 2015, ECLI:NL:RBZWB:2015:7941 Verdachte heeft zich niet gehouden aan de wettelijke verplichting om een ongewoon voorval zo spoedig mogelijk te melden aan de bevoegde autoriteiten.

Standpunt van de officier van justitie

De officier van justitie acht wettig en overtuigend bewezen dat verdachte een ongewoon voorval niet zo spoedig als mogelijk was heeft gemeld aan het bevoegde gezag. Hij baseert zich daarbij op de omstandigheid dat pas op 3 oktober 2013 om 16.34 uur bij de provincie melding is gedaan van een op 1 oktober 2013 om 18.00 uur plaatsgevonden overstroming van een spoelwateropslag, waardoor chroomzuur in het riool terecht was gekomen. Chroomzuur is immers een zeer milieugevaarlijke stof, zodat zodra dit in de riolering terecht komt er al een dreiging van milieuschade is. Het gaat niet aan om eerst te controleren of er wel of geen schade is of kon ontstaan vooraleer de melding werd gedaan. Deze dient immers zo snel mogelijk te geschieden zodat de bevoegde autoriteiten de mogelijkheid hebben om zelf vast te stellen of er kans is op milieuschade. Zo snel mogelijk kan, aldus de officier van justitie, niet anders uitgelegd worden dan vrijwel meteen nadat het voorval heeft plaatsgevonden en verdachte heeft dat nagelaten.

Standpunt van de verdediging

De verdediging is van mening dat de rechtbank niet tot een bewezenverklaring kan komen nu er geen sprake was van een meldingsplichtig ongewoon voorval. De raadsman wijst daarbij op het navolgende. Weliswaar heeft er op 1 oktober 2013 een ongewoon voorval plaatsgevonden, maar naar vaste jurisprudentie behoeft dit pas gemeld te worden indien dat voorval nadelige gevolgen voor het milieu heeft gehad of kon hebben. Feitelijk is er inderdaad een kleine hoeveelheid chroomhoudend spoelwater in een straatkolk op het bedrijfsterrein van verdachte terechtgekomen. Die straatkolk staat in verbinding met het schoonwaterriool, welke uiteindelijk via het naastgelegen militaire terrein van Defensie uitkomt op een sloot en dus inderdaad in het oppervlaktewater.

Echter, op 2 oktober 2013 heeft verdachte uit monsternemingen geconstateerd dat controleput S41 op haar terrein was verontreinigd, maar dat de laatste controleput op haar terrein, put S38, leeg was en derhalve niet verontreinigd. Verdachte heeft vervolgens het riool tussen de putten S38 en S41 doorgespoeld en het vervuilde water afgevoerd naar een erkende verwerker. Er heeft dus geen doorstroming plaatsgevonden en er is geen vervuild water buiten het terrein van verdachte terechtgekomen. Dat kon ook niet omdat er geen kans was op verspreiding doordat het die dagen niet heeft geregend. Er was dus geen enkel risico van nadelige gevolgen voor het milieu, dus de melding behoefde niet te worden gedaan en verdachte dient te worden vrijgesproken, aldus de raadsman.

Oordeel van de rechtbank

Verbalisant naam verbalisant heeft vastgesteld dat verdachte een inrichting is als bedoeld in artikel 1 lid 1 van de Wet milieubeheer, alsmede een inrichting zoals aangegeven in categorie 1.3 onder c.2 en c.3 bijlage 1 van het Besluit omgevingsrecht (Bor), waardoor Gedeputeerde Staten het bevoegde gezag is.

De provincie Noord-Brabant heeft een melding ongewoon voorval van verdachte ontvangen, gedateerd 3 oktober 2013, tijdstip 16.34 uur, waarin staat omschreven dat op 1 oktober 2013 omstreeks 18.00 uur een spoelwateropslag is overspoeld waardoor ongeveer 5 liter vervuild spoelwater in een straatkolk terecht is gekomen.

Bij brief van 24 oktober 2013 heeft naam 1, manager SHE van verdachte omschreven dat een medewerker van de galvano-afdeling spoelwater uit twee reinigingsbaden in een opvangvoorziening had laten lopen en vervolgens de pomp had aangezet om het spoelwater op te pompen naar de IBC (een vloeistofcontainer). De medewerker is vergeten de pomp tijdig uit te schakelen en zag bij terugkomst dat er spoelwater vanuit de galvano-afdeling naar buiten liep. Er zou volgens de medewerker minder dan tien liter spoelwater in de straatkolk terecht zijn gekomen. De medewerker heeft het incident meteen gemeld bij de bedrijfsbeveiliging.

De vertegenwoordiger van verdachte, de heer naam 2, heeft verklaard dat het spoelwater chroomzuur bevatte.

Chroomzuur is de populaire benaming voor Chroomtrioxide en wordt als kankerverwekkend beschouwd. Bij een langdurige blootstelling aan die stof kunnen eczeem, zweren en perforaties aan het neustussenschot ontstaan.

De officier van justitie is van mening dat het voorval op 1 oktober 2013 moet worden betiteld als een gebeurtenis die afwijkt van de normale bedrijfsactiviteiten en derhalve een ongewoon voorval is als bedoeld in artikel 17.1 van de Wet milieubeheer. De verdediging heeft niet weersproken dat het een ongewoon voorval is als bedoeld in die wet en ook verdachte zelf, die het immers als zodanig heeft gemeld, vindt het een dergelijk ongewoon voorval. De rechtbank stelt aan de hand daarvan vast dat sprake is van een ongewoon voorval als bedoeld in artikel 17.1 van de Wet milieubeheer.

De officier van justitie verwijt verdachte dat zij niet zo spoedig mogelijk melding heeft gemaakt van dit voorval, maar pas twee dagen later. Dit terwijl verdachte wist dat chroomzuur een zeer milieugevaarlijke stof is en het daarmee vervuilde spoelwater in een straatkolk was gelopen welke op het schoonwaterriool uitkomt en vervolgens het oppervlaktewater zou kunnen bereiken. Alleen al deze dreigende milieuschade had voor verdachte reden moeten zijn om het voorval meteen te melden en verdachte heeft dat nagelaten.

Dat standpunt betwist de verdediging, nu niet bewezen kan worden dat het voorval ook daadwerkelijk tot een dreigend milieurisico heeft geleid. Als niet aannemelijk kan worden gemaakt dat er sprake was van een dreiging van nadelige gevolgen voor het milieu is er geen sprake van een zodanig ongewoon voorval dat dit gemeld had moeten worden en dat is hier het geval, aldus de raadsman.

Verdachte heeft immers meteen op 2 oktober 2013 de straatkolk gereinigd en heeft de drie putten waarlangs hetgeen zich in de bevuilde straatkolk bevond wordt afgevoerd (als eerste controleput S41) ieder voor zich gecontroleerd, van het riool afgesloten en doorgespoeld. De laatste gecontroleerde put (nummer S38) bleek droog te staan, dus die put kan niet door het spoelwater zijn bereikt. Zodoende is vastgesteld dat er geen verontreiniging buiten het bedrijfsterrein van verdachte heeft plaatsgevonden, evenmin bij het daarnaast gelegen terrein van Defensie en dus al helemaal niet in het oppervlaktewater. Er was ook geen risico dat dit zou kunnen gebeuren, omdat volgens de weersvoorspellingen het die dagen helemaal niet zou gaan regenen en vervuiling niet op een andere manier had kunnen plaats vinden. Verdachte had op 2 oktober 2013 monsters genomen uit de straatkolk. Op 3 oktober 2013 bleek haar uit analyse door SGS dat er sprake was van verontreiniging en daarna heeft verdachte alsnog melding gemaakt van het voorval.

De rechtbank verwerpt dit verweer. Een melding van een ongewoon voorval moet zo spoedig mogelijk worden gedaan wanneer door het voorval nadelige gevolgen voor het milieu zijn ontstaan of dreigen te ontstaan. Uit het bepaalde in artikel 1.1 lid 2 van de Wet Milieubeheer blijkt dat onder gevolgen voor het milieu in ieder geval wordt verstaan gevolgen voor het fysieke milieu, gezien vanuit het belang van de bescherming van mensen, dieren, planten en goederen, van water, bodem en lucht en van landschappelijke, natuurwetenschappelijke en cultuurhistorische waarden en van de beheersing van het klimaat, alsmede van de relaties daartussen.

De rechtbank is van oordeel dat van een dergelijke dreiging in casu wel degelijk sprake was nu er chroomhoudend spoelwater in een straatkolk terecht was gekomen. De regelgeving is zodanig, dat bij twijfel aan de ernst van een incident als hoofdregel geldt dat ieder incident waarbij ook maar enige dreiging is van nadelige gevolgen voor het milieu, zo spoedig mogelijk moet worden gemeld. In zo’n geval is het niet aan de inrichting om eerst zelf te onderzoeken of de milieuschade zich al dan heeft verwezenlijkt en of er sprake is van reële dreiging. Het is immers voor de overheid van het grootste belang dat indien nodig ook zo spoedig mogelijk maatregelen kunnen worden getroffen om bij een ongewoon voorval eventuele nadelige effecten op de omgeving te kunnen bestrijden. Bovendien is de keuze om als onderneming zelf te gaan onderzoeken of er milieuschade is en tot welke grootte een onjuiste, welke strijdig kan zijn met het algemene belang. Daardoor wordt immers de overheid mogelijk de kans ontnomen om de exacte schade vast te kunnen stellen en om tijdige maatregelen te nemen om verdere schade aan het milieu te voorkomen. In dit geval steekt dat temeer nu de mate van vervuiling na de acties van verdachte in feite alleen nog maar kan worden vastgesteld op basis van de verklaring van de nalatige medewerker van verdachte, die heeft ingeschat dat er minder dan tien liter spoelwater de waterkolk zou zijn ingelopen.

Tot slot is het voor de overheid wenselijk zicht te hebben op ongewone voorvallen die zich binnen een bedrijf voordoen. Vaak voorkomende kleine voorvallen kunnen immers een indicatie geven van de mate van beheersing van processen en de deugdelijkheid van in gebruik zijnde machinerieën en installaties.

Naar het oordeel van de rechtbank is de regelgeving zodanig, dat indien er een incident plaatsvindt waarbij er spoelwater in het riool terecht komt dat is vervuild met een milieugevaarlijke stof, een dergelijk incident direct aan de autoriteiten moet worden gemeld. Verdachte heeft dat nagelaten en de rechtbank acht het feit dan ook wettig en overtuigend bewezen.

Bewezenverklaring

Overtreding van een voorschrift, gesteld bij artikel 17.2, lid 1, van de Wet Milieubeheer, opzettelijke gepleegd, begaan door een rechtspersoon.

Strafoplegging

De rechtbank veroordeelt verdachte tot een geldboete van € 15.000, waarvan € 10.000 voorwaardelijk met een proeftijd van twee jaar.

Verdachte is, gelet op het aantal medewerkers en de hoogtechnologische markt waarin zij werkzaam is, aan te merken als een groot bedrijf. De hoogte van een op te leggen boete dient daaraan te worden gerelateerd, alsmede aan het belang voor de toekomst naar verdachte en naar soortgelijke bedrijven toe.

Aan de andere kant heeft verdachte geen justitieel verleden op milieutechnisch gebied en heeft zij wel maatregelen genomen om de gevolgen van het incident in te perken. Het laat onverlet dat verdachte meteen had moeten melden, maar voor de hoogte van de straf weegt de rechtbank dit wel mee.

Lees hier de volledige uitspraak.

Minimega-zaak: Veroordeling eigenaar administratiekantoor wegens opzettelijk onjuist doen van aangifte van omzetbelasting en witwassen

Een 50-jarige eigenaar van een administratiekantoor is veroordeeld tot een gevangenisstraf van 24 maanden en een geldboete van 16.500 euro voor het opzettelijk onjuist doen van aangifte van omzetbelasting en voor witwassen. Het kantoor heeft gedurende enige jaren in totaal 84 onjuiste aangiften gedaan waarbij telkens een te hoog bedrag aan terug te vragen omzetbelasting werd opgegeven. In totaal heeft de belastingdienst daardoor aan diverse bedrijven bijna één miljoen euro betaald. In werkelijkheid hadden de betrokken bedrijven nauwelijks of geen bedrijfsactiviteiten en waren de facturen waarop de betaalde BTW stond vermeld vervalst of was er in het geheel geen administratie.

De belastingdienst heeft geconstateerd dat de verdachte aangiften weliswaar waren ingediend met gebruikmaking van naam en wachtwoord van de bedrijven zelf, maar dat deze steeds afkomstig waren van het IP-adres van het administratiekantoor van verdachte. Vervolgens heeft nader onderzoek door de FIOD plaatsgevonden.

Vijf medeverdachten waren bestuurders van de (fake)-bedrijven die de belasting terugvroegen. Een van hen is met regelmaat alleen of met de hoofdverdachte in het casino geweest en dan werd daar ook steeds geld van de rekening van een van de fake-bedrijven opgenomen. Hij is veroordeeld voor zowel de belastingfraude als witwassen.

Drie medeverdachten waren katvanger; zij zijn vrijgesproken van het medeplegen van de belastingfraude maar wel veroordeeld tot werkstraffen en voorwaardelijke vrijheidsstraffen voor witwassen. Een vijfde bestuurder is geheel vrijgesproken.

Rechtbank Amsterdam 16 november 2015, ECLI:NL:RBAMS:2015:8792

Aan verdachte is ten laste gelegd dat hij zich heeft schuldig gemaakt aan medeplegen van het opzettelijk bij de Belastingdienst voorziene aangiften onjuist doen, terwijl het feit ertoe strekt dat te weinig belasting wordt geheven (feit 1) en medeplegen van witwassen van een geldbedrag afkomstig uit het doen van deze onjuiste belastingaangiften (feit 2).

Ontvankelijkheid van de officier van justitie

De raadsman heeft betoogd dat de startinformatie uit het aanvangsproces-verbaal onvoldoende betrouwbaar is. De raadsman heeft daartoe aangevoerd dat in het aanvangsproces-verbaal ten onrechte is geverbaliseerd dat de ingediende onjuiste aangiften voor de omzetbelasting zijn gedaan vanuit het IP-adres van administratiekantoor 1A B.V. nu deze informatie pas bekend is geworden naar aanleiding van het strafrechtelijk onderzoek. De verdenking van verdachte was gebaseerd op informatie van de Belastingdienst Rotterdam, te weten dat verdachte in verband werd gebracht met pinopnames in het casino. Daarbij zijn opsporingshandelingen verricht, maar een daartoe strekkende vordering ontbrak op dat moment. Dit is later hersteld door de gegevens betreffende verdachte opnieuw bij het casino op te vragen. De mogelijkheid tot toetsing van de rechtmatigheid van de start van het onderzoek is ondermijnd door de wijze waarop door opsporingsambtenaren in het aanvangsproces-verbaal is geverbaliseerd.

Door deze onrechtmatigheden en schendingen is een ernstige inbreuk gemaakt op beginselen van een behoorlijke procesorde waardoor met grove veronachtzaming van de belangen van verdachte aan zijn recht op een eerlijke behandeling van zijn zaak is tekortgedaan. Als gevolg hiervan moet overeenkomstig het bepaalde in artikel 359a Sv de officier van justitie niet-ontvankelijk worden verklaard in de vervolging van verdachte, dan wel moeten de resultaten van het onderzoek dat is gebaseerd op het aanvangsproces-verbaal van het bewijs worden uitgesloten, aldus de raadsman.

De officier van justitie heeft betoogd dat het proces verbaal een correcte weergave bevat van de informatie die tot de verdenking heeft geleid, zodat er geen grond is de officier van justitie niet ontvankelijk te achten.

De rechtbank overweegt als volgt.

Volgens vaste rechtspraak van de Hoge Raad komt niet-ontvankelijkverklaring van de officier van justitie slechts in uitzonderlijke gevallen in aanmerking. Daarvoor is alleen plaats in geval vormverzuimen daarin bestaan dat met de opsporing of vervolging ernstig inbreuk is gemaakt op beginselen van een behoorlijke procesorde waardoor doelbewust of met grove veronachtzaming van de belangen van een verdachte aan diens recht op een eerlijke behandeling van zijn zaak is tekortgedaan.

De vraag die in de onderhavige zaak thans voorligt, is of de door de raadsman genoemde onrechtmatigheden en schendingen van beginselen van een behoorlijke procesorde zich hebben voorgedaan en zo ja, of deze onrechtmatigheden en schendingen moeten leiden tot de niet-ontvankelijkverklaring van de officier van justitie of bewijsuitsluiting. De rechtbank overweegt hiertoe als volgt.

Uit het aanvangsproces-verbaal blijkt dat de Belastingdienst, met behulp van de aan die dienst toekomende controlebevoegdheden, een onderzoek is gestart naar het advieskantoor administratiekantoor 1A B.V. Aanleiding daartoe waren controles bij verschillende bedrijven als gevolg van de door hen ingediende negatieve aangiften voor de omzetbelasting. Belastinginspecteur Van Dooren heeft over het onderzoek naar administratiekantoor 1A B.V. verklaard dat de bij de Belastingdienst beschikbare bestanden van voornoemde bedrijven zijn geraadpleegd en dat toen is opgevallen dat de negatieve aangiften omzetbelasting via het IP-adres van administratiekantoor 1A B.V. waren verzonden. Ook uit de verklaring van belastinginspecteur, inhoudende dat de bestanden betreffende het IP-adres met nummer IP-adres beschikbaar zijn gesteld aan de FIOD, concludeert de rechtbank dat de Belastingdienst kennelijk via haar eigen computersystemen het IP-adres van de ingediende aangiften heeft kunnen koppelen aan (het IP-adres van) administratiekantoor 1A B.V.

De Belastingdienst heeft naar aanleiding van de negatieve belastingaangiften van het bedrijf 1 B.V. onderzoek verricht naar de bankrekening van voornoemd bedrijf, waarbij was opgevallen dat meerdere pinopnames bij casino’s hadden plaatsgevonden, aldus belastinginspecteur. Nader onderzoek heeft toen uitgewezen dat verdachte een bezoek heeft gebracht aan de desbetreffende casino’s op de data van de pinopnames.

Al het voorgaande is door de Belastingdienst aangemeld voor beoordeling in het selectie-overleg, waarna het onderzoek is overgedragen aan de FIOD.

Naar aanleiding van de resultaten van het onderzoek van de Belastingdienst was er sprake van een redelijk vermoeden dat administratiekantoor 1A B.V. zich schuldig zou maken aan een strafbaar feit en is door de FIOD een aanvang gemaakt met het strafrechtelijk onderzoek. Dat het openbaar ministerie met toepassing van een bijzondere opsporingsbevoegdheid naderhand nogmaals heeft vastgesteld dat het onderwerpelijke IP-adres toebehoort aan het bedrijfspand van administratiekantoor 1A B.V., doet niet af aan voornoemde bevindingen van de Belastingdienst. Voorts is gebleken dat de pinopnames in de casino’s niet de aanleiding zijn geweest voor de start van het strafrechtelijk onderzoek. De rechtbank is dan ook van oordeel dat de stelling van de raadsman dat het aanvangsproces-verbaal een onjuiste voorstelling van zaken bevat dient te worden verworpen.

Gelet op al het vorenstaande constateert de rechtbank dat er in de onderhavige zaak geen sprake is geweest van onrechtmatigheden of schending van de beginselen van een behoorlijke procesorde. Dit leidt ertoe dat de officier van justitie ontvankelijk is in de vervolging van verdachte. Ook kunnen de resultaten van het strafrechtelijk onderzoek meewerken tot het bewijs.

De dagvaarding is geldig en deze rechtbank is bevoegd tot kennisneming van de ten laste gelegde feiten. Er zijn geen redenen voor schorsing van de vervolging.

Standpunt van de verdediging

De verdediging heeft geen bewijsverweer gevoerd.

Oordeel van de rechtbank

De Belastingdienst heeft tussen 2009 en 2011 controles uitgevoerd bij de bedrijven bedrijf 2 B.V., bedrijf 1 B.V., Uitzendbureau 1 B.V., bedrijf 3 B.V. en de eenmanszaak medeverdachte 1. Aanleiding hiervoor waren de door voornoemde bedrijven ingediende negatieve aangiften voor de omzetbelasting. Uit de controles kwam naar voren dat door deze ondernemingen geen of te weinig omzetbelasting werd aangegeven. Bovendien werd bij geen enkele onderneming een sluitende administratie aangetroffen op grond waarvan de omzet deugdelijk kon worden aangetoond. In de ingediende aangiften voor de omzetbelasting is dan ook telkens een te hoog en fictief bedrag aan voorbelasting vermeld. Omdat op de ingediende aangiften voor de omzetbelasting de voorbelasting per saldo hoger was dan de verschuldigde omzetbelasting, heeft de desbetreffende onderneming hierdoor het verschil van de Belastingdienst terug ontvangen. De Belastingdienst heeft vastgesteld dat de aangiften voor de omzetbelastingen ten name van voornoemde ondernemingen onjuist zijn ingediend.

Niet in geschil is dat de in de tenlastelegging opgenomen aangiften voor de omzetbelasting onjuist zijn en dat de eventueel facturen die ten grondslag liggen aan deze aangiften, zijn vervalst en/of valselijk zijn opgemaakt.

Mede naar aanleiding van de door de officier van justitie ter terechtzitting ingenomen standpunten, ziet de rechtbank zich voor de volgende vragen gesteld:

• Had verdachte een rol bij het indienen van de onjuiste aangiften voor de omzetbelasting en zo ja, welke?
• Heeft verdachte zich schuldig gemaakt aan (schuld)witwassen?

Feit 1

Uit onderzoek van de FIOD is gebleken dat de 84 ingediende aangiften voor de omzetbelasting zijn verstuurd vanaf het IP-adres. Dit IP-adres behoort bij het adres 2 te Amsterdam, alwaar het bedrijf administratiekantoor 1A B.V. is gevestigd. Administratiekantoor 1A B.V. heeft per 12 maart 2008 de bedrijfsactiviteiten van de moedermaatschappij administratiekantoor 1B B.V. overgenomen. Vanaf 30 december 2011 staat administratiekantoor 1A B.V. onder de handelsnaam administratiekantoor 1A B.V. bij de Kamer van Koophandel ingeschreven. Tijdens de doorzoeking van het bedrijfspand zijn op de server contactgegevens van personen aangetroffen die ten tijde van het tenlastegelegde bestuurder of enig aandeelhouder waren van de in de tenlastelegging genoemde bedrijven. Deze contactgegevens bevatten onder meer gebruikersnamen en wachtwoorden waarmee vermoedelijk kon worden ingelogd op de site van de Belastingdienst. Ook is op de computer van verdachte een e-mailbericht aangetroffen, dat verdachte op 30 mei 2008 heeft verstuurd naar zijn collega medeverdachte 2. Hij schrijft haar: “is geregeld” in antwoord op een e-mailbericht van medeverdachte 2 waarin zij schrijft: “ bedrijf 2 B.V., bedrijf 1 B.V. & bedrijf 4 B.V. geen OB ingediend”. Nu verdachte desgevraagd ter terechtzitting hierover geen verklaring heeft willen afleggen waaruit iets anders kan worden afgeleid, leidt de rechtbank uit dit bericht af dat verdachte hetzij die aangiften zelf heeft gedaan, hetzij daartoe instructies heeft gegeven en ervoor heeft zorggedragen dat die aangiften werden ingediend, waarbij hem in beide gevallen de onjuistheid van die aangiften duidelijk moest zijn. In het bedrijfspand zijn meer aanwijzingen gevonden van betrokkenheid bij de onderhavige feiten. Zo is blanco briefpapier aangetroffen van de bedrijven Uitzendbureau 1 B.V., bedrijf 2 B.V., bedrijf 1 B.V. en bedrijf 3 B.V. (een eenmanszaak van medeverdachte 1. Een aantal van de in de administratie van bedrijf 4 B.V. aangetroffen valse facturen is gemaakt op hetzelfde briefpapier als het blanco briefpapier dat bij administratiekantoor 1A B.V. is aangetroffen. Het was de Belastingdienst bovendien opgevallen dat de boekhouding van de genoemde bedrijven niet of slechts ten dele voor controle beschikbaar was, dat de activiteiten van de bedrijven voor zover die activiteiten al bestonden, na aankondiging van een boekenonderzoek, werden stilgelegd en er vervolgens geen aangiften, of alleen nog maar nihilaangiften werden gedaan. Betrokkenen namen ook geen contact op met de Belastingdienst om navraag te doen naar het uitblijven van de gevraagde teruggaven omzetbelasting.

Feiten en omstandigheden

De rechtbank gaat bij de beoordeling van de bewezenverklaring van feit 1 uit van de in de tenlastelegging genoemde aangiften voor de omzetbelasting. Uit de gegevens van de Belastingdienst blijkt dat de eerste ingediende onjuiste aangifte dateert van 26 februari 2007. Op 24 juli 2009 is de laatste onjuiste aangifte omzetbelasting ingediend. De aangiften zijn ingediend ten name van verschillende bedrijven.

De rol van verdachte binnen administratiekantoor 1A B.V.

Verdachte geeft sinds 2004 leiding aan administratiekantoor 1A B.V. en heeft de verantwoordelijkheid voor het bedrijf. Door voormalige werknemers van administratiekantoor 1A B.V. wordt de rol van verdachte omschreven als “de baas”, “de oprichter” of “de directeur” van administratiekantoor 1A B.V.

Medeplegen

Uit de hiervoor weergegeven feiten en omstandigheden volgt dat de rechtspersoon administratiekantoor 1A B.V. de onjuiste aangiften omzetbelasting heeft ingediend bij de Belastingdienst. Hoewel niet kan worden vastgesteld wie de onjuiste aangiften feitelijk heeft ingediend, is aannemelijk dat dit door verdachte, al dan niet in samenwerking met andere personen die werkzaam waren bij administratiekantoor 1A B.V., is gedaan. Verdachte heeft ter terechtzitting ook geen verklaring willen geven over de gang van zaken binnen administratiekantoor 1A B.V. met betrekking tot het indienen van aangiften. Naar het oordeel van de rechtbank moet verdachte hebben geweten van de strafbare gedragingen, de dagelijkse leiding over administratiekantoor 1A B.V. was immers alleen in handen van verdachte.

De werkwijze waarbij onderling moest worden afgestemd om alle vereiste gegevens voor de aangiftes te verkrijgen, kenmerkt zich door een bewuste en nauwe samenwerking. Verdachte heeft daarbij in het samenwerkingsverband als leidinggevende van het accountantskantoor een essentiële rol gespeeld. Naar het oordeel van de rechtbank is voorafgaand, tijdens en na afloop van de in de tenlastelegging ingediende aangiften sprake geweest van een zodanig nauwe en bewuste samenwerking tussen verdachte, zijn mededader(s) en de rechtspersonen, gericht op de planning en uitvoering van het feit, dat is voldaan aan de voorwaarden voor de strafbare vorm van samenwerking die als medeplegen kan worden gekwalificeerd.

Conclusie

De rechtbank komt op basis van bovenstaande feiten en omstandigheden, in onderlinge samenhang beschouwd, tot het oordeel dat verdachte tezamen en in vereniging met anderen onjuiste aangiften omzetbelasting bij de Belastingdienst heeft ingediend. Het resultaat hiervan is dat de aangiften sloten op te hoge terug te vragen bedragen, met het doel om de Belastingdienst te bewegen tot het ten onrechte uitkeren van belastinggeld. Het voorgaande maakt dat de rechtbank van oordeel is dat deze onjuiste belastingaangiften ertoe hebben gestrekt dat te weinig belasting werd geheven in de zin van de Algemene wet inzake rijksbelastingen.

Door de Belastingdienst is berekend dat zij door de aangiften een fiscaal nadeel heeft geleden van € 999.951.

De rechtbank is van oordeel dat feit 1 wettig en overtuigend is bewezen.

Feit 2

De vraag die de rechtbank dient te beantwoorden is of verdachte zich tezamen en in vereniging met anderen heeft schuldig gemaakt aan witwassen, dan wel schuldwitwassen, van geldbedragen van in totaal € 93.350,- die contant zijn opgenomen van de bankrekening van bedrijf 1 B.V. .

Feiten en omstandigheden

De rechtbank gaat uit van de volgende feiten en omstandigheden (inclusief de bewijsmiddelen ten aanzien van feit 1 met betrekking tot de criminele herkomst van de gelden).

Naar aanleiding van de ingediende onjuiste aangiften omzetbelasting heeft de Belastingdienst in de periode van 4 januari 2008 tot en met 3 november 2009 een totaalbedrag van €444.132,- op de bankrekening van bedrijf 1 B.V. gestort.

Op verschillende tijdstippen in de periode van 15 januari 2009 tot en met 24 november 2009 is met de pinpas van bedrijf 1 B.V. voor een totaalbedrag van € 116.052,- aan contant geld opgenomen bij diverse vestigingen van het Holland Casino. Uit registratiegegevens van het Holland Casino blijkt dat de dagen dat met de pinpas van bedrijf 1 B.V. geld is opgenomen, overeenkomen met de dagen waarop medeverdachte 3 en verdachte, beiden tezamen, althans gelijktijdig, dan wel afzonderlijk van elkaar, een bezoek hebben gebracht aan het casino. Verdachte heeft in voornoemde periode zesentwintig bezoeken gebracht aan diverse vestigingen van het Holland Casino, waarbij is vastgesteld dat op diezelfde dagen voor een totaalbedrag van € 93.350,- aan contant geld is opgenomen van de bankrekening van bedrijf 1 B.V. Bij elf van deze bezoeken heeft medeverdachte 3 gelijktijdig hetzelfde casino bezocht. Wat daar ook van zij, vast staat dat voor een groot totaalbedrag geld is opgenomen van de bankrekening van bedrijf 1 B.V. op dagen dat verdachte, soms gelijktijdig met medeverdachte 3, in een vestiging van Holland casino aanwezig was.

Nadere overwegingen

De rechtbank heeft ten aanzien van feit 1 overwogen dat verdachte zich tezamen en in vereniging met anderen schuldig heeft gemaakt aan een strafbaar feit. Dit strafbare feit heeft ertoe geleid dat de Belastingdienst ten onrechte geldbedragen heeft gestort op de bankrekeningen van de in de tenlastelegging genoemde bedrijven, waaronder op de bankrekening van het bedrijf 1 B.V. Het ten onrechte uitgekeerde geldbedrag op de bankrekening van bedrijf 1 B.V. is daarom van eigen misdrijf afkomstig.

Uit de hiervoor weergegeven feiten en omstandigheden volgt dat er geldbedragen, variërend van € 1.000,- tot € 2.500,-, van de bankrekening van bedrijf 1 B.V. zijn opgenomen in diverse vestigingen van het Holland Casino. Uit de registratiegegevens van het Holland Casino volgt dat medeverdachte 3 en verdachte beiden tezamen, althans gelijktijdig, dan wel apart, een bezoek hebben gebracht aan de casino’s op de dagen dat de pinopnames hebben plaatsgevonden. Naar het oordeel van de rechtbank kan het onder deze omstandigheden niet anders dan dat verdachte tezamen en in vereniging met medeverdachte 3 de geldbedragen heeft opgenomen. Aldus heeft verdachte samen met medeverdachte 3 aanzienlijke geldbedragen contant opgenomen in casino’s van een bankrekening waarop geld, dat afkomstig is uit misdrijf, is gestort.

In de kern betreft dit naar het oordeel van de rechtbank gelden die door verdachte op middellijke wijze uit eigen misdrijf zijn verkregen. Het betreft hier immers gelden die ten gevolge van de strafbare gedraging van verdachte op de bankrekening van bedrijf 1 B.V. zijn binnengekomen. Verdachte heeft deze gelden aldus tezamen en in vereniging met medeverdachte 3 voorhanden gehad, nu blijkt dat zij beiden de beschikking hadden over deze rekening. Vervolgens is een deel van de geldbedragen contant opgenomen door de beide verdachten, waarna het geld uit het zicht verdwenen is. Deze omzetting van giraal naar chartaal geld moet naar het oordeel van de rechtbank worden beschouwd als een handeling die erop is gericht ‘om zijn criminele opbrengsten veilig te stellen’. Immers, door de omzetting is er sprake van een gedraging die meer omvat dan het enkele verwerven of voorhanden hebben en die een op het daadwerkelijk verbergen of verhullen van de criminele herkomst van dat door eigen misdrijf verkregen voorwerp gericht karakter heeft. Inherent aan deze specifieke situatie is dat de kwalificatieuitsluitingsgrond niet van toepassing is (vgl. HR 25-03-2014, ECLI:NL:HR:2014:702, r.o. 3.8.). Verdachte heeft zich derhalve schuldig gemaakt aan tezamen en in vereniging omzetten en gebruik maken van gelden die afkomstig zijn uit eigen misdrijf.

Conclusie

De rechtbank komt op basis van bovenstaande feiten en omstandigheden, in onderlinge samenhang beschouwd, tot het oordeel dat bewezen kan worden dat verdachte medepleger is geweest van het witwassen van een geldbedrag. Het totaal door verdachte witgewassen geld bedraagt aldus € 93.350,-.

Bewezenverklaring

Feit 1 primair: medeplegen van het opzettelijk een bij de belastingdienst voorziene aangifte onjuist doen, terwijl het feit ertoe strekt dat te weinig belasting wordt geheven, meermalen gepleegd

Feit 2: medeplegen van witwassen

Strafoplegging

Gevangenisstraf  van 24 maanden en een geldboete van € 16.500.

Lees hier de volledige uitspraak.

Zie ook:

• Rechtbank Amsterdam 16 november 2015, ECLI:NL:RBAMS:2015:8792
• Rechtbank Amsterdam 16 november 2015, ECLI:NL:RBAMS:2015:8793
• Rechtbank Amsterdam 16 november 2015, ECLI:NL:RBAMS:2015:8794
• Rechtbank Amsterdam 16 november 2015, ECLI:NL:RBAMS:2015:8797
• Rechtbank Amsterdam 16 november 2015, ECLI:NL:RBAMS:2015:8798