Dit artikel bespreekt voorwaarden voor de inzet van strafvorderlijke bevoegdheden voor brede bestrijding van cybercriminaliteit, en hoe politie, Openbaar Ministerie en rechterlijke macht zich daartoe verhouden. Brede bestrijding is meer dan opsporen en vervolgen. Het omvat ook tegenhouden van daders, beperken van schade en beschermen van slachtoffers. Het verkrijgen van de hiertoe benodigde gegevens is onduidelijk geregeld. Die onduidelijkheid wordt vergroot doordat de rol van de rechter-commissaris in ontwikkeling is. Praktijkvoorbeelden illustreren de problematiek. Er wordt een concrete wetswijziging voorgesteld.

Verschillende rapporten tonen aan dat er uitvoeringsproblemen zijn ontstaan bij hackoperaties van de politie en van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten. In deze bijdrage wordt gereflecteerd op die rapporten en op de achterliggende problematiek, die samen lijkt te hangen met de mate van gedetailleerdheid en de interpretatie van de toepassingsvoorwaarden. De parallellen tussen beide domeinen komen hier aan bod, maar de nadruk ligt op hackoperaties van de AIVD en de MIVD. Op dit moment vormen die operaties namelijk onderwerp van politieke discussie.

Dit jaar treedt er nieuwe wetgeving in werking over 'cybersecurity'. In deze wetgeving – gebaseerd op een Europese richtlijn – ligt de focus op het voorkomen van verstoringen of uitval van diensten in kritieke sectoren en het verbeteren van de beveiliging van netwerk- en informatiesystemen, inclusief data. Als gevolg van de nieuwe wetgeving moet het onderwerp cybersecurity nu ook echt op de agenda van bestuurders komen te staan. Bestuurders krijgen onder de nieuwe wetgeving specifieke verantwoordelijkheden toegedicht om ervoor te zorgen dat hun organisaties (kunnen) voldoen aan de eisen die de wet aan cybersecurity stelt. Voldoen zij niet aan die verantwoordelijkheden, dan kunnen bestuurders persoonlijk aansprakelijk worden gesteld. 

In de afgelopen dertig jaar zijn door middel van drie Wetten computercriminaliteit diverse vormen van computercriminaliteit strafbaar gesteld. Daarbij heeft de wetgever echter onvoldoende aandacht geschonken aan de belangen die door die strafbaarstellingen moeten worden beschermd. Hierdoor komt primair de legitimerende, maar als gevolg daarvan ook de ordenende en interpretatieve functie van het rechtsgoedconcept niet goed tot zijn recht. Aangeraden wordt bij een modernisering van het Wetboek van Strafrecht nadrukkelijker aandacht te besteden aan het te beschermen rechtsgoed, zodat het rechtsgoedconcept kan bijdragen aan legitimering, ordening en interpretatie, en onzuiverheden kunnen worden voorkomen.