Vernietiging en terugwijzing van de strafoplegging bij een veroordeling voor valsheid in geschrift wegens ontoereikende motivering

Hoge Raad 14 juli 2026, ECLI:NL:HR:2026:1189

De Hoge Raad vernietigt gedeeltelijk een arrest van het gerechtshof Den Haag waarin een verdachte is veroordeeld voor valsheid in geschrift. De verdachte maakt een formulier over de vermissing van zijn rijbewijs bij de gemeente valselijk op om snel en eenvoudig een nieuw rijbewijs te verkrijgen. Het eerste cassatiemiddel over het bewijs van het opzet faalt, omdat het oordeel van het hof niet onbegrijpelijk is. Het tweede cassatiemiddel over de strafmotivering slaagt. Het hof betrekt bij de straf ten nadele van de verdachte dat hij gemeenteraadslid is en als journalist kritisch schrijft over de overheid, terwijl het procesdossier voor die vaststellingen onvoldoende aanknopingspunten biedt. De Hoge Raad vernietigt daarom de strafoplegging en wijst de zaak in zoverre terug naar het gerechtshof Den Haag.

Inleiding en context

De verdachte is een natuurlijk persoon. Hij maakt een formulier over de vermissing van zijn rijbewijs valselijk op om snel en eenvoudig een nieuw rijbewijs bij de gemeente te verkrijgen. De rechtbank spreekt hem in eerste aanleg vrij. Het gerechtshof Den Haag veroordeelt hem in hoger beroep bij arrest van 22 oktober 2024 voor valsheid in geschrift en legt een deels voorwaardelijke taakstraf op. De verdachte stelt cassatie in.

Tenlastelegging en wettelijk kader

De verdachte wordt verweten dat hij het formulier over de vermissing van zijn rijbewijs valselijk opmaakt en daarvan gebruikmaakt bij de gemeente. Het feit is strafbaar gesteld als valsheid in geschrift in artikel 225 lid 1 Sr. In cassatie staat het bestanddeel opzet centraal.

Standpunt van het Openbaar Ministerie

In cassatie wordt geen straf geëist. De advocaat-generaal bij de Hoge Raad concludeert tot vernietiging van het arrest, uitsluitend wat de strafoplegging betreft, tot terugwijzing van de zaak naar het gerechtshof Den Haag en tot verwerping van het beroep voor het overige.

Standpunt van de verdediging

Namens de verdachte worden twee cassatiemiddelen voorgesteld. Het eerste middel klaagt dat het al dan niet voorwaardelijke opzet op het valselijk opmaken van het formulier niet uit de bewijsmiddelen kan worden afgeleid. Het tweede middel klaagt over de strafmotivering.

Oordeel gerecht

Het eerste cassatiemiddel faalt. De Hoge Raad verwijst voor de redenen naar de conclusie van de advocaat-generaal, die inhoudt dat het hof op grond van zijn nadere bewijsoverwegingen niet onbegrijpelijk tot het oordeel kan komen dat de verdachte opzettelijk een vals geschrift opmaakt.

Het tweede cassatiemiddel slaagt. Het hof betrekt bij de strafmotivering ten nadele van de verdachte dat hij op het moment van het feit is verkozen tot gemeenteraadslid van de betreffende gemeente en dat hij als journalist kritisch schrijft over overheidshandelen. Het proces-verbaal van de terechtzitting en de stukken waarvan ter terechtzitting de korte inhoud is medegedeeld, bieden voor die vaststellingen onvoldoende aanknopingspunten, zodat de strafoplegging ontoereikend is gemotiveerd. Bespreking van het restant van dit middel blijft achterwege.

De Hoge Raad vernietigt de uitspraak van het hof uitsluitend wat de strafoplegging betreft, wijst de zaak in zoverre terug naar het gerechtshof Den Haag en verwerpt het beroep voor het overige.

Bewezenverklaring

Dit onderdeel is niet van toepassing. De Hoge Raad stelt in cassatie geen bewezenverklaring vast. De door het gerechtshof uitgesproken bewezenverklaring van valsheid in geschrift blijft in stand nu het eerste cassatiemiddel faalt.

Strafoplegging en maatregelen

Het gerechtshof legt een taakstraf op van 60 uren, subsidiair 30 dagen hechtenis, waarvan 20 uren, subsidiair 10 dagen hechtenis, voorwaardelijk met een proeftijd van twee jaren. Het hof wijkt af van de bij het hof geëiste geheel voorwaardelijke taakstraf, omdat die naar zijn oordeel onvoldoende recht doet aan de ernst van het bewezenverklaarde, en merkt de verdachte aan als first offender. De Hoge Raad vernietigt deze strafoplegging wegens de ontoereikende motivering en wijst de zaak op dit punt terug, zodat het gerechtshof Den Haag de straf opnieuw beoordeelt.

Lees hier de volledige uitspraak.