Medeplegen van overtreding van artikel 2:96 Wft: rechtbank bevestigt kwalificatie van finfluencer, maar matigt de boete
/De Autoriteit Financiële Markten heeft op 5 november 2026 de boete aan finfluencer J. van den Brink openbaar gemaakt. De AFM legde haar bij besluit van 4 juni 2024 een bestuurlijke boete van € 195.000 op wegens het medeplegen van overtreding van artikel 2:96, eerste lid, van de Wet op het financieel toezicht (Wft) door Grinta Invest Limited, in de periode van 29 oktober 2019 tot 29 oktober 2021. Grinta beschikte niet over een vergunning en verleende volgens de AFM in Nederland beleggingsdiensten in de vorm van vermogensbeheer. Van den Brink trad op als agent van Grinta: zij promootte de onderneming via sociale media en een website, bracht beleggers aan, begeleidde hen bij het openen van een rekening en ontving daarvoor provisies. De AFM handhaafde de boete in de beslissing op bezwaar van 12 november 2024. In beroep oordeelde de rechtbank Rotterdam op 31 augustus 2026 dat de AFM het medeplegen voldoende heeft aangetoond, maar zij stelde de boete vast op € 142.500. Volgens de actuele stand van zaken van de AFM is op 8 september 2026 hoger beroep ingesteld.
Grinta Invest en het verwijt van illegaal vermogensbeheer
Volgens het boetebesluit bood Grinta Nederlandse beleggers zogenoemde managed accounts aan. Na ondertekening van een Client Trading Agreement konden beleggers een rekening openen met een minimale inleg van € 10.000. Grinta gebruikte het ingelegde vermogen voor transacties in valutaderivaten. Volgens de uitspraak van de rechtbank gebeurde dat met een zelfontwikkeld algoritme dat arbitragemogelijkheden op de valutamarkt detecteerde en voor alle rekeningen tegelijk posities innam, met een hefboom van maximaal 1:200. Beleggers hadden geen invloed op de afzonderlijke transacties. De AFM kwalificeerde dit als het op discretionaire basis beheren van vermogen. Daarvoor is een vergunning nodig en Grinta had die niet.
Grinta vermeldde op haar website een vestiging op Saint Vincent en de Grenadines en een postadres op de Marshalleilanden. Sinds eind oktober 2021 is de onderneming onbereikbaar en is de contactpersoon niet meer te vinden. De beleggers zijn het aan Grinta toevertrouwde vermogen kwijt. De AFM waarschuwde in november 2021 tegen Grinta Invest en vermeldde daarbij dat Grinta gebruikmaakte van Nederlandse finfluencers die werden betaald voor het promoten van de onderneming en het werven van klanten.
De rol van Van den Brink als agent
Volgens de AFM werkte Grinta met een distributienetwerk van affiliates, agents en introducing brokers. Van den Brink was agent. Volgens het boetebesluit deelde zij wervende informatie over Grinta op haar website en sociale media, beantwoordde zij vragen van beleggers, hielp zij bij het openen en activeren van rekeningen en trad zij op als aanspreekpunt. De AFM gaat uit van ongeveer vijftig beleggers die via haar zijn ingestapt. Volgens de rechtbank maakten zij ieder bedragen tussen € 10.000 en € 375.000 over aan Grinta.
De vergoeding bestond uit 10% van de inleg van cliënten en een doorlopende vergoeding van 10% tot 15% over de behaalde winst. Uit de bankafschriften leidde de AFM af dat Van den Brink in totaal € 214.579 van Grinta ontving. Na aftrek van onder meer haar eigen stortingen bij Grinta en bedragen die zij aan beleggers in haar netwerk had doorbetaald, berekende de AFM het verkregen voordeel op € 195.055,75. Dat komt neer op een gemiddelde commissie van ruim € 3.900 per belegger. De AFM wijst erop dat voor een vergunninghoudende vermogensbeheerder een provisieverbod had gegolden.
De AFM merkt Van den Brink aan als medepleger in de zin van artikel 5:1, tweede lid, van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Volgens de AFM was sprake van een nauwe en bewuste samenwerking op basis van vooraf gemaakte afspraken en een duidelijke rolverdeling, en was zij een cruciale schakel tussen de belegger en de vermogensbeheerder. De AFM neemt aan dat Van den Brink niet heeft beoogd dat het vermogen van beleggers zou verdwijnen. Volgens de AFM heeft haar samenwerking met Grinta dat wel mogelijk gemaakt.
Boetetoemeting: het voordeel als ondergrens
Overtreding van artikel 2:96, eerste lid, Wft valt op grond van artikel 1:81, eerste en tweede lid, Wft en artikel 10 van het Besluit bestuurlijke boetes financiële sector in de derde boetecategorie, met een basisbedrag van € 2.500.000. De AFM zag geen aanleiding om dat bedrag te verhogen of te verlagen wegens de ernst, de duur of de mate van verwijtbaarheid, en stelde vast dat geen sprake was van recidive. Het vermogen van Van den Brink is lager dan € 500.000, waardoor zij in de 5%-categorie van het boetetoemetingsbeleid valt en het bedrag op € 125.000 uitkwam.
Bij de passendheidstoets betrok de AFM dat Van den Brink potentiële beleggers op risico’s had gewezen, sommigen had afgeraden in te stappen en zich na het verdwijnen van Grinta had ingespannen voor gedupeerden. Dat leidde niet tot een lager bedrag, omdat het boetetoemetingsbeleid het verkregen voordeel als ondergrens van de boete hanteert. De boete werd daarom verhoogd tot het afgeronde voordeel van € 195.000.
Beslissing op bezwaar en voorlopige voorziening
Van den Brink maakte op 7 juni 2024 bezwaar en vroeg de voorzieningenrechter van de rechtbank Rotterdam om schorsing van het besluit tot openbaarmaking. De voorzieningenrechter wees dat verzoek op 27 september 2024 toe. In de beslissing op bezwaar van 12 november 2024 handhaafde de AFM de kwalificatie als medepleger en de hoogte van de boete, en vulde zij de motivering aan. Op één onderdeel kreeg Van den Brink gelijk: de AFM schrapte uit het persbericht de zin dat zij in november 2021 had gewaarschuwd tegen Grinta Invest. Volgens de AFM kon die zin de indruk wekken dat de overtreding van Grinta en van Van den Brink ten tijde van de waarschuwing nog voortduurde, terwijl Grinta toen al offline was. De AFM kende een vergoeding van € 936 toe voor de kosten van het bezwaar.
Het oordeel van de rechtbank over medeplegen
De meervoudige kamer van de rechtbank Rotterdam toetste het medeplegen aan de maatstaf uit de strafrechtelijke rechtspraak, die het College van Beroep voor het bedrijfsleven ook in het bestuursrecht toepast. Volgens die maatstaf gaat het om een voldoende nauwe en bewuste samenwerking en een bijdrage van voldoende gewicht. De rechtbank wees erop dat de bewijslast gelet op het vermoeden van onschuld bij de AFM ligt. Volgens de rechtbank had de AFM in het primaire besluit en in de beslissing op bezwaar alleen een wezenlijke bijdrage in de voorbereiding van de overtreding tegengeworpen. Een bijdrage tijdens de overtreding voerde de AFM pas ter zitting aan. Dat standpunt heeft de rechtbank bij de beoordeling buiten beschouwing gelaten (r.o. 24.3).
Naar het oordeel van de rechtbank heeft de AFM het medeplegen voldoende aangetoond. Zij betrok daarbij de conceptversie van de Introducing Broker Agreement. Daarin stond dat de agent zich maximaal zou inspannen om klanten te werven en dat Grinta commissie zou uitbetalen. Ook betrok de rechtbank het wervende karakter van de informatie op website en sociale media, het individuele contact met beleggers en de provisiestructuur. Die structuur gaf Van den Brink er belang bij dat beleggers zoveel mogelijk vermogen inlegden. De rechtbank noemt haar bijdrage de noodzakelijke en wezenlijke eerste schakel voor het illegale vermogensbeheer (r.o. 24.4 tot en met 24.6). Volgens de rechtbank wist Van den Brink dat Grinta geen vergunning had. Dat zij meende dat die vergunning niet nodig was, vond de rechtbank onvoldoende om haar dit niet aan te rekenen (r.o. 24.7).
De rechtbank verwierp ook de beroepsgronden over opportuniteit en evenredigheid van de boeteoplegging als zodanig. Over de boetetoemeting oordeelde de rechtbank dat stap 6 van het Boetetoemetingsbeleid 2021, waarin het voordeel als ondergrens geldt, niet in strijd is met de wet. Verder was de AFM niet gehouden belastingen op het verkregen voordeel in mindering te brengen.
Matiging en overschrijding van de redelijke termijn
De rechtbank zag toch aanleiding de boete te matigen. Over Grinta waren al sinds 2019 redelijk concrete meldingen binnengekomen. Pas na gesprekken met finfluencers kreeg de AFM zicht op de omvang van de dienstverlening en de provisiestructuur. Zij startte in 2021 nader onderzoek, dat pas in 2022 meer op de agents werd toegespitst. Volgens de rechtbank heeft de AFM door niet tijdig en adequaat in te grijpen Grinta de gelegenheid geboden langer illegaal te opereren. Daardoor konden de inleg, de provisies en de verliezen groter worden (r.o. 31.1). Verder duurde het enige tijd voordat de AFM duidelijkheid gaf over de kwalificatie van de gedragingen van agents (r.o. 31.2). Ook betrok de rechtbank dat Van den Brink zelf door het verdwijnen van Grinta is gedupeerd. Zij heeft ontvangen provisie gedeeld met vrienden en kennissen die via haar waren ingestapt, en hen deels gecompenseerd (r.o. 31.3). Op grond van de evenredigheid in het algemeen matigde de rechtbank de boete met € 50.000 tot € 145.000.
Daarnaast oordeelde de rechtbank dat de redelijke termijn uit artikel 6, eerste lid, EVRM is overschreden. Die termijn begon te lopen bij het voornemen tot boeteoplegging van 30 augustus 2023. Tot de uitspraak waren drie jaar verstreken: een overschrijding van één jaar. Overeenkomstig de uitgangspunten uit CBb 30 april 2024, ECLI:NL:CBB:2024:316, leidde dat tot een vermindering van 10% met een maximum van € 2.500. De overschrijding van de dertienwekentermijn uit artikel 5:51, eerste lid, Awb leidde niet tot verdere matiging. De boete komt daarmee uit op € 142.500.
De rechtbank vernietigde het bestreden besluit voor zover het de hoogte van de boete betreft en voorzag zelf in de zaak. De AFM moet het griffierecht van € 371 vergoeden en is veroordeeld in de proceskosten van € 3.801. Over de openbaarmaking op grond van de artikelen 1:97 en 1:98 Wft bepaalde de rechtbank dat publicatie niet eerder mocht plaatsvinden dan twee weken na verzending van de uitspraak. Bij publicatie moet de AFM het gematigde boetebedrag en de reden daarvan vermelden en het persbericht daarop aanpassen.
Eerdere boetes in verband met Grinta Invest
Het is niet het eerste boetebesluit in verband met Grinta Invest. In juni 2024 legde de AFM een boete van € 620.000 op aan een financieel adviseur die beleggers bij Grinta had aangebracht. In september 2024 volgden boetes van € 544.000 en € 256.000 aan twee finfluencers. In januari 2025 legde de AFM boetes van € 34.000 op aan twee affiliates. Ook die besluiten berusten op het medeplegen van illegaal vermogensbeheer door Grinta.
Afsluiting
De AFM heeft J. van den Brink een bestuurlijke boete van € 195.000 opgelegd wegens het medeplegen van overtreding van artikel 2:96, eerste lid, Wft door Grinta Invest en die boete in bezwaar gehandhaafd. De rechtbank Rotterdam bevestigde op 31 augustus 2026 de kwalificatie als medepleger. Zij matigde de boete tot € 142.500 wegens bijzondere omstandigheden in het kader van de evenredigheid en wegens overschrijding van de redelijke termijn. Op 8 september 2026 is hoger beroep ingesteld bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven. Een uitspraak in hoger beroep is nog niet gedaan.
