Jaarverslag Agence française anticorruption 2025: aantal meldingen verdrievoudigd, elf procent binnen bevoegdheid

De Agence française anticorruption (AFA), de Franse anticorruptie-instantie, publiceerde op 6 juli 2026 haar jaarverslag over 2025. Het aantal meldingen dat de AFA in haar hoedanigheid van externe meldinstantie ontving, steeg van 802 in 2024 naar 2.257 in 2025. Van die 2.257 meldingen bleken er 242 ontvankelijk, ongeveer elf procent van het totaal. De AFA is als autorité externe de recueil des signalements aangewezen in het décret n° 2022-1284 van 3 oktober 2022, dat uitvoering geeft aan de wet van 21 maart 2022 ter verbetering van de bescherming van klokkenluiders. Haar bevoegdheid is beperkt tot de zes delicten die in Frankrijk onder de noemer atteintes à la probité vallen en tot tekortkomingen in de preventie- en detectiestelsels die ondernemingen en overheden op grond van de loi Sapin II moeten inrichten. Het verslag beschrijft welke organisaties werden gemeld, welke feiten daarbij werden beschreven en welk gevolg de AFA aan de ontvankelijke meldingen heeft gegeven.

De AFA als externe meldinstantie

De loi Sapin II verplicht ondernemingen en overheidsorganisaties tot het inrichten van een intern meldkanaal. Daarnaast bestaat het externe kanaal, waarmee een burger zich rechtstreeks tot een aangewezen autoriteit kan wenden. De AFA is een van die autoriteiten. Meldingen komen binnen via het formulier op haar website en kunnen betrekking hebben op feiten die een integriteitsschending kunnen opleveren, of op een tekortkoming in het preventie- en detectiestelsel van een onderneming of overheidsorganisatie.

De zes delicten die tot het werkterrein van de AFA behoren zijn corruption, trafic d'influence (beïnvloedingshandel), prise illégale d'intérêts (onrechtmatige belangenverstrengeling), favoritisme (begunstiging bij overheidsopdrachten en concessies), détournement de fonds publics (verduistering van publieke middelen) en concussion, het onrechtmatig innen of kwijtschelden van heffingen door een gezagsdrager. Deze delicten zijn strafbaar gesteld in de artikelen 432-10 en volgende, 433-1 en volgende, 434-9 en volgende, 435-1 en volgende en 445-1 en volgende van de Code pénal.

Van 802 naar 2.257 meldingen

Het rapport spreekt van een bijna verdrievoudiging tussen 2024 en 2025. De AFA meldt dat zij ondanks die stijging alle ontvangen meldingen binnen de wettelijke termijn van drie maanden heeft behandeld.

Tegelijk viel 89 procent van de ontvangen meldingen buiten haar bevoegdheid of was om andere redenen niet ontvankelijk in de zin van artikel 10 van het décret n° 2022-1284. De AFA verbindt daaraan de constatering dat burgers beter geïnformeerd moeten worden zodat zij zich tot de juiste autoriteit wenden, en meldt dat zij haar meldformulier herziet. Die herziening moet in de loop van 2026 beschikbaar komen. Het aantal ontvankelijke meldingen liep in dezelfde periode op van 109 in 2023 naar 202 in 2024 en 242 in 2025.

Wie wordt gemeld

De 242 ontvankelijke meldingen betreffen in 76 procent van de gevallen publieke actoren, goed voor 184 meldingen. Binnen die groep gaat het in 134 gevallen om decentrale overheden, waarvan 107 gemeenten of intergemeentelijke samenwerkingsverbanden. Economische actoren zijn in 46 meldingen aangewezen, negentien procent van het totaal. De resterende twaalf meldingen, vijf procent, betreffen andere partijen zoals particulieren, verenigingen of niet nader bepaalde personen.

Het rapport plaatst deze verdeling naast een ander gegeven uit hetzelfde verslag: volgens de AFA concentreren decentrale overheden ongeveer veertig procent van de door de rechter beoordeelde zaken over integriteitsschendingen.

Welke feiten worden beschreven

De cijfers over de aard van de feiten zijn gebaseerd op de omschrijving die de melders zelf hebben gegeven, niet op een juridische kwalificatie door de AFA of door een justitiële autoriteit. Onrechtmatige belangenverstrengeling komt het vaakst voor, in 68 meldingen ofwel 28 procent. Verduistering van publieke middelen en favoritisme volgen met elk 39 meldingen, beide zestien procent. Corruptie is in 24 meldingen genoemd, tien procent. Beïnvloedingshandel is goed voor twee procent en concussion voor één procent.

Daarnaast betreft 26 meldingen, elf procent, een gestelde tekortkoming in de preventie- en detectiestelsels van publieke of economische actoren. In 38 meldingen, zestien procent, gaat het om andere daarmee samenhangende strafbare feiten.

Wat de AFA met de meldingen doet

Van de 242 ontvankelijke meldingen zijn er 59 extern doorgezonden. Achttien daarvan gingen naar de procureur de la République, de Franse officier van justitie, op grond van artikel 40 van de Code de procédure pénale, dat overheidsdiensten verplicht strafbare feiten waarvan zij kennis krijgen aan het parket te melden. In 2024 waren dat zeventien meldingen. De overige 41 gingen naar andere autoriteiten en partnerdiensten, waaronder ministeriële meldpunten, deontologen en colleges voor deontologie, algemene inspectiediensten, de Cour des comptes (de Franse Rekenkamer), Tracfin, beroepsorden, toezichthoudende departementen en budgettair en boekhoudkundig controleurs. In 2024 ging het om 35 doorzendingen van dit type.

Verder zijn 57 meldingen intern doorgezet naar andere afdelingen van de AFA, om te worden gebruikt in controles, adviestrajecten of statistische analyse. Dat is 24 procent van de ontvankelijke meldingen.

Van de resterende meldingen zijn er 126 afgesloten. In zestig gevallen bleek na verificatie dat de justitiële autoriteiten al waren ingeschakeld en het onderzoek liep, goed voor 25 procent. In 66 gevallen, 27 procent, is de melding gesloten zonder doorzending, omdat de situatie tijdens de onderzoekstermijn was rechtgezet of omdat de gemelde feiten onjuist bleken.

Het colloquium van 8 december 2025

De AFA wijdde haar jaarlijkse colloquium op 8 december 2025 aan meldingen en meldkanalen. Het werd geopend door Amélie de Montchalin, minister van Openbare Actie en Overheidsrekeningen, gevolgd door Cécile Barrois de Sarigny, adjunct belast met de bescherming van klokkenluiders bij de Défenseur des droits. Het colloquium was opgebouwd rond vier rondetafelgesprekken: het interne meldkanaal bij publieke actoren, het interne meldkanaal bij economische actoren, de externe melding als detectiemiddel, en de bescherming van melders van integriteitsschendingen die verband houden met georganiseerde criminaliteit.

Plaatsing binnen het meerjarenplan

Het Plan national pluriannuel de lutte contre la corruption 2025-2029, gepubliceerd in november 2025, bevat maatregelen over meldkanalen, waaronder de maatregelen 13 en 14 waarnaar het jaarverslag verwijst. Het plan voorziet in een interministerieel comité tegen corruptie, waarvan de werkzaamheden door de AFA worden gecoördineerd, en verplicht elk ministerie tot een eigen preventie- en detectiestelsel voor integriteitsschendingen.

Op Europees niveau verwijst het rapport naar richtlijn (EU) 2026/1021 van 29 april 2026 inzake de bestrijding van corruptie, die het kaderbesluit 2003/568/JBZ vervangt. De richtlijn harmoniseert de omschrijving van de strafbare feiten en het niveau van de sancties, en verplicht lidstaten tot het aanwijzen van een autoriteit belast met preventie en tot het vaststellen van een nationale anticorruptiestrategie.

Cijfers uit andere bronnen in hetzelfde rapport

Naast de meldingen bevat het jaarverslag cijfers uit politie- en justitieregistraties. Politie en gendarmerie registreerden in 2025 1.125 integriteitsdelicten, tegen 620 in 2016. Na een stabiele periode tussen 2018 en 2022 met ongeveer 700 tot 800 feiten per jaar, loopt het aantal sinds 2023 op: 872 feiten in 2023, 968 in 2024 en 1.125 in 2025. Het aantal geregistreerde corruptiefeiten steeg van 168 in 2016 naar 451 in 2025.

Het aantal in eerste aanleg beoordeelde integriteitsdelicten bedroeg 1.398 in 2025, waarvan 1.114 tot een veroordeling leidden en 284 tot vrijspraak. Het aantal berechte personen kwam in 2025 uit op 1.142, tegen 857 in 2024. De AFA wijst er in het rapport op dat de recente stijging in de geaggregeerde cijfers vrijwel geheel wordt verklaard door één zaak, waarin meer dan 200 strafbare feiten in 2024 en meer dan 550 in 2025 werden veroordeeld. Die zaak betreft een overtreding van de Code de la santé publique die buiten het bevoegdheidsgebied van de AFA valt, maar in de Franse infractienomenclatuur als corruptiedelict is ingedeeld.

Afsluiting

Het jaarverslag 2025 van de Agence française anticorruption is op 6 juli 2026 gepubliceerd. Het beschrijft 2.257 ontvangen meldingen, waarvan er 242 ontvankelijk waren en 59 extern zijn doorgezonden, achttien daarvan naar het parket. De AFA heeft aangekondigd haar meldformulier te herzien, met het oog op het aandeel meldingen dat buiten haar bevoegdheid valt; die herziening is voorzien voor 2026. Verder meldt het verslag dat de AFA in 2026 de penitentiaire administratie blijft ondersteunen en deelneemt aan de Franse delegatie in de besprekingen over een Europese anticorruptiestrategie.

Klik hier voor het volledige jaarverslag 2025 van de Agence française anticorruption.