Franse anticorruptieautoriteit brengt handreiking uit over interne meldregelingen bij integriteitsschendingen

De Agence française anticorruption (AFA), de Franse anticorruptieautoriteit, heeft op 16 juli 2026 een praktische handreiking gepubliceerd over interne meldsystemen voor integriteitsschendingen. Het document draagt de titel Signaler, c'est protéger, oftewel melden is beschermen, en is voorzien van een voorwoord van de Défenseure des droits, de Franse onafhankelijke autoriteit voor de bescherming van rechten. De handreiking sluit aan op het colloquium dat de AFA in december 2025 hield over meldingen en signalen als instrumenten in de bestrijding van corruptie. De juridische kern ligt in het kader dat sinds de wet Sapin II van 9 december 2016 geldt en dat in 2022 door de wet Waserman is versterkt, waarmee Richtlijn (EU) 2019/1937 in Frans recht is omgezet. Het document is opgebouwd rond zeven thema's en richt zich op bestuurders, meldpuntfunctionarissen, juridische afdelingen, complianceafdelingen en personeelsdiensten binnen publieke en private organisaties.

De handreiking en haar aanleiding

De AFA presenteert de handreiking als een operationeel instrument voor organisaties die uitvoering geven aan hun verplichtingen rond het ontvangen en behandelen van meldingen. De autoriteit wijst erop dat het bestaande juridische kader stevig is, maar dat verschillende factoren de werking ervan in de praktijk kunnen beperken. Genoemd worden onbekendheid met de procedures, vrees voor represailles en gebrek aan vertrouwen in de meldkanalen. Het document benoemt de rol van bestuurders bij het bevorderen van een meldcultuur en bij het waarborgen van de bescherming van personen die een melding doen. De handreiking volgt op de werkzaamheden die de AFA startte tijdens haar colloquium van december 2025.

Het juridische kader: de wetten Sapin II en Waserman

De basis voor het meldstelsel in Frankrijk is gelegd met de wet Sapin II, voluit loi n° 2016-1691 du 9 décembre 2016 relative à la transparence, à la lutte contre la corruption et à la modernisation de la vie économique. Artikel 17 van die wet verplicht bepaalde ondernemingen tot een anticorruptieprogramma waarvan een intern meldsysteem deel uitmaakt. Het kader is in 2022 herzien met de wet Waserman, loi n° 2022-401 du 21 mars 2022, genoemd naar het parlementslid Sylvain Waserman. Deze wet zet Richtlijn (EU) 2019/1937 van 23 oktober 2019 inzake de bescherming van personen die inbreuken op het Unierecht melden om in Frans recht. De wet Waserman trad op 1 september 2022 in werking en werd uitgewerkt in het décret n° 2022-1284 van 3 oktober 2022, dat de procedures voor het ontvangen en behandelen van meldingen vastlegt. Een gelijktijdig aangenomen loi organique n° 2022-400 du 21 mars 2022 versterkte de rol van de Défenseur des droits bij de begeleiding en oriëntatie van melders. Sinds 1 september 2022 geldt de verplichting tot een interne meldprocedure onder meer voor private werkgevers vanaf vijftig werknemers.

De rol van de AFA en de Défenseure des droits

De AFA vervult in het Franse stelsel een dubbele functie. Zij is externe bevoegde autoriteit voor het ontvangen van meldingen over aantastingen van de integriteit, en zij houdt toezicht op de interne meldsystemen bij de onder artikel 17 van de wet Sapin II vallende organisaties. In het voorwoord bij de handreiking gaat de Défenseure des droits in op de verhouding tussen interne en externe meldkanalen. De Défenseur des droits begeleidt melders en verwijst meldingen door wanneer een externe autoriteit zich niet bevoegd acht.

De zeven thema's van de handreiking

De handreiking is opgebouwd rond zeven onderdelen die de opeenvolgende stappen van een meldsysteem beslaan. Het eerste onderdeel behandelt de inzet van het melden en de bescherming die daarmee samenhangt. Het tweede bepaalt welke organisaties en personen onder het stelsel vallen. Het derde omschrijft welke feiten kunnen worden gemeld. Het vierde gaat over de inrichting van de ontvangst van meldingen. Het vijfde beschrijft de behandeling van een melding. Het zesde betreft de bescherming van de betrokken partijen. Het zevende onderdeel gaat over de bestendiging van het meldsysteem op langere termijn.

Reikwijdte en verplichtingen voor organisaties

De handreiking richt zich op publieke en private organisaties die een meldsysteem moeten inrichten of onderhouden. Onder de wet Waserman en het uitvoeringsdecreet moeten private werkgevers vanaf vijftig werknemers een interne meldprocedure hebben, evenals publieke rechtspersonen en overheidsdiensten met ten minste vijftig medewerkers, met uitzondering van gemeenten met minder dan tienduizend inwoners. De wet Waserman schrapte enkele vereisten uit de eerdere regeling, waaronder de eis dat de melder belangeloos moest handelen, en verruimde de kring van beschermde personen. De handreiking plaatst deze verplichtingen in de context van de vertrouwelijkheid van de melding, de identiteit van de melder en de behandeling van de gemelde feiten.

Afsluiting

De handreiking is beschikbaar op de website van de AFA en is voorzien van een voorwoord van de Défenseure des droits. Het document beschrijft het juridische kader dat volgt uit de wet Sapin II, de wet Waserman en het décret van 3 oktober 2022, en werkt de zeven thema's uit in praktische aanwijzingen voor organisaties. De AFA presenteert de publicatie als vervolg op haar colloquium van december 2025. Het betreft een bestuurlijke handreiking en geen bindend voorschrift.

Klik hier voor de volledige handreiking op de website van de AFA.