Foetsie BV: structureel misbruik bij turboliquidaties en gebrekkige handhaving
/Onderzoeksjournalisten van Investico, Het Financieele Dagblad en De Groene Amsterdammer hebben de omvang en aard van fraude rond turboliquidaties in Nederland in kaart gebracht. Hun gezamenlijke onderzoek laat zien dat turboliquidatie — ooit bedoeld als efficiënte manier om lege vennootschappen te beëindigen — in de praktijk structureel wordt misbruikt als verdwijntruc voor schulden, aansprakelijkheid en strafrechtelijke risico’s. De bevindingen zijn voor het strafrecht en het economisch toezicht uiterst relevant.
Turboliquidatie maakt het mogelijk een besloten vennootschap razendsnel op te heffen zonder tussenkomst van een curator, notaris of accountant, mits er geen baten meer zijn. Zelfs wanneer er nog schulden bestaan, kan deze route worden gevolgd. In 2024 werd bijna tachtig procent van alle bedrijfsbeëindigingen in Nederland op deze manier afgewikkeld. Juist die eenvoud maakt de regeling aantrekkelijk voor misbruik.
Uit het onderzoek blijkt dat meer dan de helft van de tussen 2006 en 2023 geturboliquideerde bedrijven ten minste één economisch delict pleegde. Bij ruim vierduizend bedrijven bestaan gegronde aanwijzingen voor zwaardere vormen van fraude. Het gaat daarbij niet om incidentele overtredingen, maar om structurele patronen: ontbrekende jaarrekeningen, te late uitschrijvingen bij de Kamer van Koophandel, bestuurswissels vlak voor opheffing en het veelvuldig inzetten van katvangers. Toch volgt zelden handhaving of strafrechtelijke vervolging.
Turboliquidaties spelen een centrale rol in uiteenlopende fraudeconstructies. Ze fungeren niet als zelfstandig fraudemechanisme, maar als afsluitende stap waarmee sporen worden uitgewist. Administraties verdwijnen, geldstromen zijn niet meer te reconstrueren en zonder curator ontbreekt iedere vorm van onafhankelijke controle. Voor schuldeisers — zowel private partijen als publieke instanties — rest vaak slechts een kostbare en weinig kansrijke civiele procedure.
Het onderzoek laat zien dat bepaalde bestuurders opvallend vaak betrokken zijn bij turboliquidaties. Ruim twaalfhonderd bestuurders blijken betrokken bij vijf of meer snelle ontbindingen; samen zijn zij goed voor circa 6.400 turboliquidaties. In een aanzienlijk deel van die gevallen is ook sprake van faillissementen waarbij curatoren onrechtmatig handelen constateren, waaronder het ontbreken van boekhoudingen, het wegsluizen van geld en aanwijzingen voor faillissementsfraude. Deze cumulatie van signalen vormt een duidelijk risicoprofiel, maar leidt in de praktijk nauwelijks tot ingrijpen.
Ook werknemers en kleine ondernemers zijn regelmatig de dupe. Zieke werknemers worden ontslagen zonder loonbetaling, facturen blijven onbetaald en na rechterlijke uitspraken wordt de betreffende vennootschap eenvoudig opgeheven. Bedrijfsactiviteiten worden vervolgens voortgezet via vrijwel identieke nieuwe entiteiten, terwijl aansprakelijkheid verdampt. De juridische drempel om bestuurders persoonlijk aan te spreken blijkt in zulke situaties hoog.
Sinds eind 2023 geldt een tijdelijke wet die bij turboliquidaties extra documentatie vereist, zoals een slotbalans en informatievoorziening aan schuldeisers. In theorie kan niet-naleving leiden tot strafrechtelijke sancties of bestuursverboden. In de praktijk ontbreekt echter inhoudelijke controle. De Kamer van Koophandel toetst slechts of stukken zijn ingediend, niet of zij correct of volledig zijn. Het toezicht door de Belastingdienst is beperkt, mede door capaciteitstekorten.
De maatschappelijke schade is aanzienlijk. De Belastingdienst loopt jaarlijks naar schatting meer dan honderd miljoen euro mis door turboliquidaties. Toch blijft effectieve handhaving uit. Het onderzoek schetst daarmee een beeld van een wettelijk instrument dat structureel wordt misbruikt, terwijl toezicht en strafrechtelijke handhaving achterblijven. Voor het economisch strafrecht roept dit fundamentele vragen op over normhandhaving, verantwoordelijkheid en de effectiviteit van het huidige wettelijke kader.
Lees verder:
Foetsie BV Fraude en turboliquidaties in Nederland, De Groene Amsterdammer
