AFM: Groei van beheerders van beleggingsinstellingen vraagt om extra aandacht voor de naleving van de anti-witwas- en sanctieregels

De Autoriteit Financiële Markten (AFM) heeft in september 2026 het analyserapport "Beheerders van beleggingsinstellingen in beeld bij naleving van de Wwft en Sw" gepubliceerd. Het rapport is gebaseerd op de periodieke vragenlijst over de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) en de Sanctiewet 1977 (Sw), die de beheerders in 2025 invulden met als peildatum 31 december 2024. Volgens de AFM is de naleving op onderdelen als de risicobeoordeling en het beleid verbeterd, terwijl de beheerders van alternatieve beleggingsinstellingen met een registratie, de zogeheten light-beheerders, daarbij achterblijven. De AFM signaleert daarnaast aandachtspunten die voor alle beheerders gelden, waaronder het opstellen van een transactieprofiel, de registratie bij de Financial Intelligence Unit Nederland en het volgen van opleidingen door dagelijks beleidsbepalers en medewerkers. Het rapport plaatst deze bevindingen tegen de achtergrond van de nieuwe Europese anti-witwasregels die op 10 juli 2027 van kracht worden.

De vragenlijst en de onderzochte groep

De AFM stuurt in het kader van haar risicogebaseerde toezicht periodiek een Wwft/Sw-vragenlijst naar beheerders van beleggingsinstellingen. De vragenlijst van 2025 ging naar 920 beheerders, van wie 94 procent reageerde. De AFM handhaafde bij beheerders die de vragenlijst niet of niet tijdig invulden. De informatie uit de vragenlijst gebruikt de AFM om risicoprofielen op te stellen en om een algemeen beeld te vormen van de mate waarin de sector de witwas- en terrorismefinancieringsrisico's beheerst.

De onderzochte groep bestaat volgens het rapport uit vier categorieën: 106 beheerders met een AIFM-vergunning zonder vergunning voor het beheren van instellingen voor collectieve beleggingen in effecten, 15 beheerders van een dergelijke instelling, 773 beheerders van alternatieve beleggingsinstellingen met een registratie en 26 bijkantoren. De AFM gebruikt in het rapport voor de leesbaarheid steeds de term beheerder, ook waar het gaat om de vraag welke partij de bepalingen van de Wwft en Sw naleeft; formeel dienen beheerders ervoor te zorgen dat de door hen beheerde beleggingsinstellingen die bepalingen naleven.

De AFM merkt op dat 118 van de 920 beheerders in de vragenlijst hebben aangegeven op de peildatum geen beleggingsinstelling meer te beheren, terwijl de AFM op basis van de beschreven activiteiten vermoedt dat wel sprake is van beheer. De AFM heeft deze partijen aangeschreven om vast te stellen of de verstrekte informatie een juist beeld geeft van hun activiteiten.

Verbetering op risicobeoordeling en beleid

Op de onderdelen risicobeoordeling en beleid ziet de AFM een stijging van het aandeel beheerders dat aan de norm voldoet. Het percentage beheerders dat de risico's op witwassen en financieren van terrorisme vaststelt en beoordeelt, steeg van 91,9 naar 95,3 procent. Het aandeel beheerders dat over Wwft-beleid beschikt, ging van 85,9 naar 93,8 procent. Het aandeel dat beschikt over beleid op het gebied van sanctieregelgeving nam toe van 82,8 naar 90,6 procent.

De AFM tekent daarbij aan dat het aandeel beheerders dat niet over een risicobeoordeling of beleid beschikt, vooral bij de light-beheerders zit. Daarmee blijven de light-beheerders op deze onderdelen achter bij de vergunninghoudende beheerders.

Aandacht voor de light-beheerders

De light-beheerders vormen in het rapport een aparte categorie. Het gaat om beheerders van alternatieve beleggingsinstellingen die geen volledige AIFM-vergunning hebben, maar bij de AFM zijn geregistreerd. Volgens de AFM is deze groep de afgelopen jaren sterk gegroeid: van 504 in 2019 naar 696 in 2022 en 773 in 2024. De AFM stelt dat een aanzienlijk deel van deze groep minder bekend is met de normen van de Wwft en Sw en dat een groot deel in de vragenlijst heeft aangegeven niet te beschikken over een risicobeoordeling of beleid.

Een deel van de light-beheerders investeert in vastgoed, een sector die de AFM aanmerkt als een sector met een verhoogd risico op witwassen. De AFM vraagt deze beheerders daarom hun risicobeoordeling en beleid kritisch te bezien of, waar die ontbreken, een risicobeoordeling en beleid in te richten die passen bij de aard en omvang van de instelling. De AFM wijst erop dat een beheerder ook bij een light-registratie een poortwachtersrol vervult en dat het uitbesteden van Wwft-taken aan externe dienstverleners de eigen verantwoordelijkheid niet vermindert.

De AFM meldt dat zij enkele light-beheerders afzonderlijk heeft benaderd om te voldoen aan de verplichtingen uit de Wwft en Sw, onder meer ten aanzien van de risicobeoordeling, het beleid en het cliëntenonderzoek. Ook kondigt de AFM aan de light-beheerders te benaderen die in de vragenlijst hebben aangegeven de opleidingsnorm niet na te leven.

Transactieprofiel en registratie bij FIU-Nederland

Voor zowel vergunninghoudende als light-beheerders ziet de AFM ruimte voor verbetering op twee onderdelen. Slechts 66 procent van de beheerders stelt bij het aangaan van de relatie een verwacht transactieprofiel van de cliënt op. In dat profiel wordt het voorgenomen transactiegedrag van de cliënt inzichtelijk gemaakt, waarna het profiel dient bij het monitoren van ongebruikelijke transacties.

Daarnaast is 55 procent van de beheerders geregistreerd bij de Financial Intelligence Unit Nederland. De AFM wijst op de meldplicht als een van de kernverplichtingen uit de Wwft: op grond van artikel 16 Wwft moet een instelling een uitgevoerde of voorgenomen ongebruikelijke transactie onverwijld melden bij de Financial Intelligence Unit Nederland. Een instelling kan pas melden nadat zij zich bij de Financial Intelligence Unit Nederland heeft geregistreerd.

Opleiding van beleidsbepalers en medewerkers

Op het onderdeel opleiding schieten de dagelijks beleidsbepalers volgens de AFM tekort. Circa 45 procent van de beheerders geeft aan dat de dagelijks beleidsbepaler in de afgelopen 24 maanden een opleiding op het gebied van de Wwft heeft gevolgd. Circa 40 procent geeft aan een training op het gebied van sanctieregelgeving te hebben gevolgd.

De AFM verwijst naar artikel 35 Wwft, dat voorschrijft dat dagelijks beleidsbepalers en medewerkers, voor zover relevant voor hun taken en rekening houdend met de risico's, aard en omvang van de instelling, bekend zijn met de bepalingen van de Wwft en periodiek opleidingen volgen die hen in staat stellen een ongebruikelijke transactie te herkennen en het cliëntenonderzoek volledig uit te voeren. Bij de beheerders die de AFM afzonderlijk benaderde, nam zij waar dat het onderwerp opleiding vaak geen onderdeel uitmaakt van het Wwft-beleid, terwijl dat op grond van artikel 2c Wwft is voorgeschreven. De AFM meldt dat zij de komende tijd de beheerders benadert die de afgelopen jaren niet aan de opleidingsverplichting hebben voldaan, met het verzoek maatregelen te nemen.

De nieuwe Europese anti-witwasregels

De AFM plaatst haar bevindingen tegen de achtergrond van het Europese anti-witwaspakket. Op 10 juli 2027 treedt de Anti-Money Laundering Regulation (AMLR), de Europese Antiwitwasverordening, in werking. Met de komst van deze verordening wijzigen volgens de AFM belangrijke normen ter voorkoming van witwassen en terrorismefinanciering en normen voor de naleving van de sanctieregels. De opleidingsverplichting blijft daarbij van toepassing op de beheerders. De AFM stelt de sector actief te informeren over de nieuwe regels, onder meer via nieuwsberichten en sectorspecifieke brieven, en verwacht van nieuwe en bestaande beheerders dat zij hun poortwachtersrol vervullen door de nieuwe regels tijdig te implementeren.

Afsluiting

Het analyserapport van de AFM geeft een beeld van de naleving van de Wwft en Sw door beheerders van beleggingsinstellingen op basis van de vragenlijst met peildatum 31 december 2024. De naleving is op onderdelen als risicobeoordeling en beleid verbeterd, terwijl de light-beheerders daarop achterblijven. Bij alle beheerders ziet de AFM ruimte voor verbetering op het transactieprofiel, de registratie bij de Financial Intelligence Unit Nederland en de opleiding van beleidsbepalers en medewerkers. De AFM benadert de beheerders die niet aan de opleidingsverplichting voldoen en de light-beheerders die op onderdelen tekortschieten, en informeert de sector over de Antiwitwasverordening die op 10 juli 2027 in werking treedt.