Het kabinet heeft op 29 juni 2026 het concept-wetsvoorstel strafbaarstelling psychisch geweld in internetconsultatie gebracht. Het voorstel introduceert in een nieuw artikel 285aa Sr een zelfstandige strafbaarstelling van dwingende controle, met een gevangenisstrafmaximum van vier jaren en een verhoging met een derde bij feiten in de huiselijke kring. Artikel 300, vierde lid, Sr wordt aangepast, zodat mishandeling ook de opzettelijke benadeling van de geestelijke gezondheid omvat. Een nieuw artikel 287a Sr bedreigt doodslag die is vergezeld of voorafgegaan van dwingende controle of mishandeling in de huiselijke kring met levenslange gevangenisstraf of tijdelijke gevangenisstraf van ten hoogste dertig jaren. Het voorstel stelt verder het dreigen met openbaarmaking van seksueel beeldmateriaal strafbaar als seksueel misdrijf en schrapt het klachtvereiste bij belaging. De consultatie loopt tien weken en volgt kort na het arrest van de Hoge Raad van 30 juni 2026, waarin is geoordeeld dat psychische mishandeling zonder fysiek aspect niet onder artikel 300 Sr valt.

In de loop van 2026 worden enkele wetswijzigingen gepubliceerd of van kracht die het strafrecht en de strafvorderlijke gegevensvergaring raken. Het gaat onder meer om de herziene regeling van de meerdaadse samenloop in het Wetboek van Strafrecht, het Europese pakket over elektronisch bewijsmateriaal, een nieuwe grondslag voor gegevensverstrekking door de douane en een gewijzigde Schepenwet met een handhavingsonderdeel. Daarnaast de Cyber Resilience Act, de strengere regels voor duurzaamheidsclaims en de meld- en vergewisplicht bij arbeidsongevallen voor uitleners.

Het kabinet heeft op 8 juni 2026 een Kamerbrief gestuurd met een pakket maatregelen tegen zorgfraude en ondermijnende criminaliteit in de zorg. Minister Sterk van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport kondigt strengere toetredingseisen aan, een bredere vergunningsplicht en een verplichte verklaring omtrent het gedrag voor bestuurders, eigenaren en toezichthouders. De Wet Bibob wordt structureler en risicogericht ingezet en er komen meer fysieke controles bij risicovolle nieuwe en herstartende zorgaanbieders. De gegevensuitwisseling tussen gemeenten, zorgverzekeraars, zorgkantoren en opsporingsdiensten wordt verruimd, ook tijdens lopende fraudeonderzoeken. De recherche zorgfraude van de Nederlandse Arbeidsinspectie en het Functioneel Parket van het Openbaar Ministerie krijgen extra capaciteit. Voor de aanpak is oplopend tot € 50 miljoen per jaar beschikbaar, op basis van het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord.

De commissie-Winter concludeert dat het huidige stelsel om de kernwaarden van de advocatuur te beschermen tekortschiet, ook bij traditionele kantoren, omdat toezicht zich enkel op de individuele advocaat richt en niet op het kantoor. Zij stelt een nieuw basisstelsel voor in vier delen: modernisering van het klacht- en tuchtrecht, proactief toezicht op individuele advocaten door de OTA, extern kantoortoezicht op grote kantoren en verplicht onafhankelijk intern toezicht. Grote kantoren (33 of meer advocaten) worden vergunning- of erkenningplichtig bij de OTA en moeten een onafhankelijke raad van commissarissen of one-tier board instellen, met een geschiktheidstoets voor bestuurders. Voor de praktijk is ook relevant dat de OTA ook gaat toezien op de naleving van de Wwft en de sanctiewetgeving, en dat kantoren met een straf- en compliancepraktijk onder het zwaardere regime vallen. Niet-functioneel betrokken investeerders zoals private equity en volledige uitbesteding aan een MSO moeten vooralsnog niet worden toegelaten zolang de OTA nog niet bestaat en geen adequaat toezicht kan houden.

In mei 2026 zijn zeven concept-besluiten onder het nieuwe Wetboek van Strafvordering in internetconsultatie gebracht. Het gaat om uitvoeringsregels voor digitale strafvordering, deskundigenonderzoek, opnamen van verhoren, processtukken, tenuitvoerlegging, bevoegdheden met betrekking tot het lichaam en de bevoegdheidsuitoefening door de officier van justitie. Het pakket volgt op de eerste tranche AMvB's die van 31 oktober 2025 tot 31 januari 2026 in consultatie was, en op de twee vaststellingswetten (Stb. 2026, 56 en 57) die op 24 februari 2026 door de Eerste Kamer zijn aangenomen. Voor de bijzonder-strafrechtpraktijk zijn vooral de besluiten over processtukken, deskundigenonderzoek en de bevoegdheidsuitoefening door het OM relevant, gelet op dossieromvang, forensische expertise en de rol van het Functioneel Parket. Inwerkingtreding van het nieuwe wetboek is voorzien op 1 april 2029.

Het kabinet wil de rechtsbijstand voor verdachten in het strafproces uitbreiden. Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid Claudia van Bruggen heeft daarvoor een wetsvoorstel ingediend bij de Tweede Kamer. Het wetsvoorstel versterking rechtsbijstand in het strafproces geeft verdachten in meer gevallen recht op kosteloze rechtsbijstand door een advocaat, bijvoorbeeld voorafgaand aan een eerste verhoor door de politie, en bij verdachten die op vrije voeten zijn en wiens zaak door het Openbaar Ministerie (OM) wordt afgedaan met een strafbeschikking.