De manier waarop examencommissies vermeende fraude moeten bewijzen, is de afgelopen jaren onderwerp van stevige juridische discussie geweest. Hoewel onderwijssancties inmiddels niet meer als bestraffend maar als bestuurlijke herstelsancties gelden, houdt de Afdeling bestuursrechtspraak vast aan een strafrechtelijk aandoende bewijsmaatstaf. In dit artikel wordt betoogd dat die benadering niet langer houdbaar is. Het ‘sanctionerende onderwijsrecht’ kent een roerige periode. Waar de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna: Afdeling) ongeveer twee jaar heeft volgehouden dat de oplegging van – de meeste – sancties na fraude door examencommissies moeten worden aangemerkt als een bestraffende sanctie in de zin van de Algemene wet bestuursrecht (hierna: Awb), is de Afdeling hier in een belangrijke uitspraak uit april 2025 op teruggekomen.

Een pleidooi voor lotsbeslissingen in het recht. Het geloof in de onfeilbaarheid van het recht en het idee dat conflictbeslechting geen enkele rol zou moeten spelen in rechterlijke uitspraken is achterhaald. We moeten accepteren en institutionaliseren dat in zeldzame gevallen er niemand ‘meer’ gelijk heeft dan de ander. Om dan toch het geschil te kunnen beslechten, zonder het conflict te verdiepen, is het lot de beste oplossing.