Door Hester Bisscheroux, advocaat bij Stibbe

De toepassing van de transactie is 'in beginsel eindig', maar voor hoge transacties ziet de Minister van Justitie en Veiligheid 'een blijvende plek'. Om toch tegemoet te komen aan de kritiek op deze buitengerechtelijke afdoeningsmogelijkheid, komt er een rechterlijke toetsing. Tot die tijd regelt de vernieuwde Aanwijzing hoge transacties ("Aanwijzing") de toetsing van hoge transacties door een toetsingscommissie. De commissie, bestaande uit een oud-advocaat, een oud-rechter, een hoogleraar straf- en strafprocesrecht en oud-officieren van justitie in wisselende samenstelling, gaat hoge transacties beoordelen en onderwerpen aan een marginale toets. Dit dus als voorloper op de rechterlijke toets, die volgens de minister ook marginaal zal zijn. Om meerdere redenen wordt een toetsing door de rechter wenselijk geacht. Volgens Crijns en Kool zou een dergelijke toets onder meer moeten bijdragen aan de waarborging van een fair deal voor het OM én de verdediging. De vraag is of de verdachte onder de vernieuwde Aanwijzing nog altijd belang kan hebben bij het aangaan van een transactie en welke rol de toetsingscommissie kan spelen bij het bereiken van een fair deal.