Met name in het bijzonder strafrecht worden strafrechtelijke vervolgingen vaak getransigeerd. ‘Hoge’ en ‘bijzondere’ transacties kunnen rekenen op veel aandacht. Niet alleen van professionals in het strafrecht maar van de samenleving in het algemeen. Ze leiden ook tot discussie, bijvoorbeeld over de wenselijkheid van hoge transacties en de voor- en nadelen van een rechterlijke toetsing. Minder aandacht is er geweest voor hoe het Openbaar Ministerie tot een besluit tot transactie komt, welke afwegingen daarbij een rol spelen en hoe dit intern is geregeld.

In mei van dit jaar verscheen op de website van Mr. een bijdrage waarin gesproken werd over de verhoudingen tussen het Openbaar Ministerie (OM)/de FIOD en de advocatuur in het kader van megaschikkingen in strafzaken. Vanuit de advocatuur werd onder meer bepleit dat als het OM de schikkingspraktijk uit de Verenigde Staten (VS) zou willen kopiëren, het dan ook de US Sentencing Guidelines (USSG) zou moeten kopiëren, op grond waarvan bijvoorbeeld self-reporting (het zelf bij de autoriteiten melden van geconstateerde onregelmatigheden binnen het bedrijf) beloond wordt met een verlaging van het transactiebedrag. Het OM gaf te kennen dat het momenteel aan het beoordelen is hoe een zelfmeldregeling en eventueel daarbij behorende strafrichtlijnen vorm moeten worden gegeven.

Naar aanleiding van een recent onderzoek van EY naar integriteitsmanagement in Nederland kopte het Financiële Dagblad: ‘Helft van bedrijven kampt met fraude en corruptie’, Hoewel de uitkomsten van het onderzoek een genuanceerder beeld geven maakt het onderzoek wel duidelijk dat veel werkgevers in Nederland te maken hebben met fraude op de werkvloer. De vraag rijst hoe rechters hiermee omgaan in een tijd waarin de collectieve verontwaardiging over het schenden van integriteitsnormen toeneemt.

Deze bijdrage behandelt het beginsel van proportionaliteit zoals dat in het Europese financieel toezichtrecht door de Europese instellingen wordt gehanteerd. Het onderwerp staat momenteel in de belangstelling. Dat heeft ermee te maken dat er wat over de totstandkoming van regels voor de financiële sector en de uitoefening van bevoegdheden door Europese instellingen geen discussie meer is of de Europese instellingen daarbij acht dienden of dienen te slaan op het in het Europese verdrag verankerde subsidiariteitsbeginsel.

Voor het opsporen van overtredingen vergaren toezichthouders in toenemende mate digitaal materiaal bij vermeende overtreders. De bevoegdheid om digitaal opgeslagen zakelijke gegevens te kopiëren, hebben toezichthouders op grond van artikel 5:17 Awb. De ACM en AFM hebben deze bevoegdheid en de manier waarop zij het digitale materiaal verzamelen en kopiëren uitgewerkt in een werkwijze. In dit artikel worden deze ‘digitale werkwijzen’ van de ACM en AFM bekeken met een AVG-bril.

Deze bijdrage bespreekt achtereenvolgens (a) dat het geldende Nederlandse recht in beginsel geen ruimte biedt voor een inhoudelijke rol in het strafproces van de niet-gemachtigde raadsman, (b) dat er van de praktijkervaring met amici curiae bij de internationale tribunalen veel valt te leren maar dat er grote verschillen zijn tussen (het recht van) de internationale tribunalen en het Nederlandse rechtsstelsel die maken dat we de praktijk bij de tribunalen niet direct tot voorbeeld kunnen nemen op dit gebied, (c) de vraag of verandering van nationale wetgeving teneinde procesbewaking mogelijk te maken wenselijk is in het licht van de belangen van zowel de verdachte als de maatschappij, en (d) de vraag of gebruikmaking van de meer klassieke amicus curiae als adviseur ten aanzien van een specifieke (rechts)vraag in plaats van procesbewaker de kwaliteit van het strafproces kan bevorderen.