Op 25 mei 2018 zijn de regels van de Algemene verordening gegevensbescherming van kracht geworden. In deze verordening is een groot aantal toezichts- en handhavingsbevoegdheden toegekend aan de toezichthoudende autoriteiten. De vraag is hoe die bevoegdheden zich verhouden tot de bestaande toezichts- en handhavingsbevoegdheden van de Algemene wet bestuursrecht en de bevoegdheden die in de ter uitvoering van de AVG vastgestelde Uitvoeringswet Algemene verordening gegevensbescherming zijn opgenomen.

Het is op zijn minst omineus dat het Openbaar Ministerie kort voor de aanvaarding door de Eerste Kamer van het ontwerp-Wet bronbescherming in strafzaken (op 3 juli 2018) een serie acties onderneemt die in ieder geval met de geest van de nieuwe wet in strijd zijn. Verder blijkt twee dagen na de stemming in de senaat dat een officier van justitie eind maart 2018 een andere misstap heeft begaan. Heeft het OM nog even van het ontbreken van een wettelijke regeling gebruikgemaakt en, zo ja, zal dat ophouden, als de wet op 1 oktober 2018 in werking treedt?

In het kader van de modernisering van het Wetboek van Strafvordering heeft de wetgever zich ook gewaagd aan het veelbesproken thema van vormverzuimen en de strafprocessuele gevolgen van onrechtmatig strafvorderlijk overheidsoptreden. Dit onderwerp is al jaren voer voor discussie onder strafrechtjuristen en er bestaan uiteenlopende perspectieven omtrent de wijze waarop met het vraagstuk vormverzuimen zou moeten worden omgegaan. 

De modernisering van het Wetboek van Strafvordering is een kind van zijn tijd. Het betreft in de eerste plaats een pragmatisch en instrumenteel ingestoken wetgevingstraject dat het strafprocesrecht door wijzigingen van min of meer technische aard beter moet structureren en stroomlijnen. Het rechtspolitieke klimaat is er niet naar op de fundamenten van het straf(proces)recht te reflecteren. De ambities voor de codificatie van beginselen in het gemoderniseerde wetboek zijn op het eerste gezicht navenant bescheiden: veeleer wordt beoogd de toegankelijkheid tot reeds in het positieve recht erkende beginselen te vergroten en de verhouding tot de rechtsbronnen waar deze uit voortvloeien te ‘optimaliseren’.

De algemene opvatting is dat de taken van de niet-uitvoerend bestuurders niet zijn beperkt tot toezicht en advisering – de klassieke taak van de commissaris – maar meer omvatten. Zij zetelen in het bestuur en zijn direct verantwoordelijk voor de algemene beleidslijnen. Dit roept vragen op met betrekking tot de aansprakelijkheid van de niet-uitvoerend bestuurder (in vergelijking met de commissaris). Met de civielrechtelijke aansprakelijkheid is juridisch Nederland gewillig aan de slag gegaan, maar de strafrechtelijke invalshoek is vooralsnog onbelicht gebleven. Ik doel dan op aansprakelijkheid op grond van art. 51 lid 2 onderdeel 2° Sr: het feitelijk leidinggeven aan een door de rechtspersoon begane strafbare gedraging.

Het fenomeen ‘participatie van burgers’ binnen de rechtshandhaving is van alle tijden, maar in het belastingrecht is het onderwerp recent in opspraak, bijvoorbeeld vanwege de ‘Tipgeverszaak’. In deze bijdrage wordt de rol van anonieme tipgevers in het belastingprocesrecht belicht. Het doel is een overzicht te bieden van de toepasselijke regelgeving en rechtspraak en de eigenaardigheden in kaart te brengen die met het fenomeen en de juridisering ervan samenhangen.