Pressie tijdens politiële verdachtenverhoren en risico’s op valse bekentenissen

Het uitoefenen van druk is een factor die een belangrijke rol speelt bij het verkrijgen van valse bekentenissen. De Nederlandse verhoormethoden – en technieken lijken in dat verband ver af te staan van de list-en-bedrogmethoden die gepaard gaan met een groot risico op valse bekentenissen. Toch blijft altijd een zeker risico aanwezig in het Nederlandse politieverhoor. Het verhoor is gericht op het beïnvloeden van de verdachte, waarbij ervan uit wordt gegaan dat een inschatting kan worden gemaakt van de schuld van de verdachte. Onder omstandigheden kunnen bepaalde verhoortechnieken dan leiden tot een valse bekentenis. De vraag is wat dit zou moeten betekenen voor de inrichting van het verhoor in het bijzonder en voor de opsporing in het algemeen.  

Lees verder:

• Wat is er mis met een 'goed gesprek'? Een exploratief onderzoek naar pressie tijdens politiële verdachtenverhoren en risico’s op valse bekentenissen, L. Stevens en W. Verhoeven in DD 2011, afl. 2/9.

Juridisch oordelen over medische missers | Hoe medische aansprakelijkheid de kwetsbare plekken van civiele rechtspraak blootlegt

Dokters kunnen fouten maken, maar rechters ook. De Deense psycholoog Erik Hollnagel, die onderzoekt hoe en waarom mensen fouten maken, stelt: ‘To err is human; to understand why humans err is science’. Als een wetenschappelijke benadering de beste manier is om uit te zoeken waarom medische professionals kunnen dwalen, heeft dat gevolgen hoe het onderzoek naar de toedracht bij medische aansprakelijkheid dient te geschieden. Die inzichten kunnen vervolgens weer helpen om gerechtelijke dwalingen bij de waarheidsvinding te voorkomen. Zo legt onderzoek van medische aansprakelijkheid de kwetsbare plekken van civiele rechtspraak bloot.  

Lees verder:

• R.W.M. Giard, Juridisch oordelen over medische missers | Hoe medische aansprakelijkheid de kwetsbare plekken van civiele rechtspraak blootlegt, Ars Aequi, januari 2013.

Capita Strafrecht

Onlangs is een nieuwe druk van Capita Strafrecht verschenen. Capita Strafrecht bevat een thematische inleiding in het strafrecht. Het boek is bedoeld voor gebruik in het onderwijs in het strafrecht op inleidend niveau. Het strafrecht wordt in de diverse hoofdstukken thematisch behandeld. De nadruk ligt enerzijds op de bespreking van de klassieke vorm van afdoening van strafzaken door opsporing, vervolging en berechting. Anderzijds worden actuele ontwikkelingen als de grote stromen strafzaken die moeten worden afgedaan, de OM-strafbeschikking, de strafrechtelijke bestrijding van georganiseerde criminaliteit en terrorisme, de nieuwe rol van de rechter-commissaris in het voorbereidend onderzoek, veranderingen in het denken over strafrecht en straf, wijzigingen in het sanctiestelsel, noodzaak en vorm van rechterlijke controle en andere themas aan de orde gesteld. Van deze themas wordt telkens de invloed op de systematiek van de regeling van het strafrecht geschetst. Ook wordt de aard van de strafrechtelijke rechtshandhaving zichtbaar gemaakt. In deze thematische aanpak maakt Capita Strafrecht duidelijk welke, onderling zeer verschillende vragen, strafrecht en strafrechtspleging tegenwoordig oproepen.

Naar vorm, opzet en inhoud beoogt Capita Strafrecht om, aansluitend aan contactonderwijs, strafrechtelijke themas toegankelijk te maken. Daarmee wordt geprobeerd de afstand te verkleinen tussen het contactonderwijs en het steeds ingewikkelder wordende systeem van het strafrecht. Juist die afstand doet zich in de studie op inleidend niveau in toenemende mate voelen. De nadruk ligt telkens op een uitvoerig opgezette bespreking van hetgeen aan bepaalde themas essentieel is. Naar een uitputtende behandeling is daarbij niet gestreefd. Gepoogd is themas toegankelijk te maken, zonder af te doen aan de eis van toegewijde studie die ook reeds aan de beginnende student mag worden gesteld. Traditionele strafrechtelijke begrippen ontbreken daarbij niet. Ter aanvulling en relativering compareren in de tekst instanties, personen en voorwerpen als ridderorden, een toga van dof grein, notaris Niekerk uit Godfried Bomans Pieter Bas, dhr. Damocles en zijn zwaard, de Amerikaanse vice-president, Pilatus en Sinterklaas.

Auteur: P.A.M. Mevis Druk 7 | 2013 ISBN-13: 9789069167886 Prijs: € 69,50

Klik hier om het boek via Jongbloed te bestellen.

Informatie-uitwisseling Milieuhandhaving

Het Programma Informatie-uitwisseling Milieuhandhaving (PIM) heeft een document opgesteld waarin antwoord wordt gegeven op veel gestelde vragen over de juridische aspecten rond informatie-uitwisseling in de milieuhandhaving.  

• Programma Informatie-uitwisseling Milieuhandhaving: Veel gestelde juridische vragen

Een mensenrechtelijk kader voor anticiperende opsporing

In dit artikel wordt het voor ‘anticiperende opsporing’ vereiste mensenrechtelijke kader – en de vormgeving daarvan in strafprocesrecht – vastgesteld. Daarbij komt zowel de rechtvaardiging van verdere uitbreiding van bevoegdheden van politie en justitie aan de orde, als de vanuit mensenrechtelijk oogpunt noodzakelijke grenzen en voorwaarden voor een dergelijke uitbreiding van bevoegdheden ten behoeve van preventief optreden. Wat betreft deze noodzakelijke grenzen en voorwaarden wordt ingegaan op het recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer en het recht op een eerlijk proces. Voorafgaand aan de behandeling van deze mensenrechtelijke aspecten wordt toegelicht wat in de Nederlandse context wordt verstaan onder anticiperende opsporing. Uit deze analyse volgt dat de overeenstemmingvan anticiperende opsporing met de relevante mensenrechten zowel op het abstracte als op het concrete niveau in acht moet worden genomen.

• Een mensenrechtelijk kader voor anticiperende opsporing, Marianne Hirsch Ballin (Pels Rijcken)

Trema afl. 1

Uit de redactieDe herziening van de arbeidsmarkt volgens Rutte II en een korrel zout J.W.M. Tromp

Uniforme rechtstoepassing P.P.T. Bovend’Eert

De aansprakelijkheid van de bindend adviseur P.E. Ernste

Interview met Toon Huydecoper Advocaat-generaal: de mooiste baan die er is L. Timmerman, A.J.P. Schild en K.P. van Benschop

Boekbespreking De Deventer moordzaak: ontnuchterende ontrafeling P.T.C. van Kampen

Boekbespreking Vonnisafspraken in strafzaken J.A.W. Lensing

Het proefschrift Openbaar ministerie en tenuitvoerlegging S. Meijer

Personalia

De strafbaarstelling van publieke en private corruptie: wat mag wel en wat mag niet?

In mei 2012 heeft de minister van Veiligheid en Justitie een conceptwetsvoorstel voor advies naar de gebruikelijke instanties verstuurd, dat de mogelijkheden tot opsporing en vervolging van financieel-economische criminaliteit wil vergroten. Met dit vooorstel wordt onder meer beoogd om de strafbepalingen betreffende publieke en private corruptie te verruimen en te actualiseren. In het verleden is regelmatig kritiek geuit op deze strafbepalingen. De huidige bepalingen zouden (onder meer) onvoldoende duidelijk zijn en daarom op gespannen voet staan met het lex certa beginsel. Hierdoor kunnen individuen en ondernemingen in concrete gevallen dikwijls niet (goed) beoordelen of zij zich, wanneer zij bepaalde gedragingen verrichten, al dan niet schuldig maken aan corruptie. Er bestaat, kortom, behoefte aan duidelijkheid.

Biedt het conceptwetsvoorstel deze duidelijkheid? In deze bijdrage worden de voorgestelde aanpassingen van de corruptiebepalingen vanuit deze invalshoek aan een kritische analyse onderworpen.

Door T.R. van Roomen en E. Sikkema in Delikt en Delikwent november 2012, DD 2012/75.

'Strijd om stukken: de Wet processtukken'

Op 1 januari 2013 is de Wet processtukken in strafzaken in werking getreden. Deze blinkt niet uit in helderheid. Ze borduurt voort op de Dev Sol-jurisprudentie van de Hoge Raad, maar toch ook weer niet. De regeling lijkt te worden uitgebreid, maar tegelijkertijd worden beperkingen ingevoerd die verder gaan dan tot nu toe op grond van de jurisprudentie mogelijk was. De wetgever stelt dat door de Wet de mogelijkheden van de verdachte om invloed uit te oefenen op de samenstelling van het procesdossier aanmerkelijk worden verbeterd, maar er worden toch heel wat barrières opgeworpen. Vanwege het beginsel van interne openbaarheid wordt de voorkeur gegeven aan de rechter-commissaris boven de raadkamer, maar op essentiële onderdelen wordt niet voorzien in de mogelijkheid dat de verdachte (verdediging) weerwoord biedt tegen hetgeen de officier van justitie te berde brengt. Vanuit het EVRM bezien is dat niet comfortabel. Lees verder:

• Strijd om stukken: de Wet processtukken, door P.T.C. van Kampen en D.P. Hein in NJB 2013 nr. 2

Nieuw feitenboekje bestuurlijke strafbeschikking milieu

Er is een nieuwe versie van de feitenboekje bestuurlijke strafbeschikking milieu beschikbaar voor BOA’s werkzaam voor waterschappen, provincies, RUD’s en de landelijke inspecties. De wijzigingen zijn onder meer verbeteringen in de beschrijvende teksten, aanpassingen van artikelnummers en artikelbeschrijvingen door gewijzigde wetgeving (Vuurwerkbesluit). Ook zijn de boekjes aangevuld met enkele feiten voor BRZO-toezicht. De bestuurlijke strafbeschikking milieu die per 1 mei 2012 in werking is getreden, kan ingezet worden voor de handhaving op bepaalde milieu en keur-feiten. Deze feitomschrijvingen en feitcodes zijn te vinden in het zogenaamde feitenboekje waar de Buitengewoon Opsporings Ambtenaar mee werkt.

Klik hier voor de digitale versie van het Feitenboekje 'Bestuurlijke strafbeschikking milieu- en keurfeiten'.

De toepassing van de bewijsminimumregel in het strafrecht

Wat stelt de bewijsminimumregel van artikel 342 lid 2 Sv eigenlijk nog voor? Met de bekende arresten van 30 juni 2009 lijkt (of: leek) de Hoge Raad een subtiele, maar belangrijke koerswijziging te hebben ingezet, door de regel te stellen dat naast de verklaring van de getuige nog een tweede bewijsgrond moet worden gebezigd die voldoende steun geeft aan die verklaring.  

• De toepassing van de bewijsminimumregel (Matthias Borgers, Vrije Universiteit)