Kaartspel Texas Hold’em als variant van het pokerspel: Onder de gegeven speelomstandigheden niet bewezen dat sprake is van kansspel

Rechtbank Amsterdam 23 januari 2014, ECLI:NL:RBAMS:2014:255

In het café A te plaats A, waarvan medeverdachte C eigenaar was, organiseerden verdachte en medeverdachte A vanaf augustus 2005 pokertoernooien (hierna: het KB-toernooi). Het pokerspel dat werd gespeeld was “Texas Hold‘em no limit”, in de toernooivarianten “rebuy” en “freeze out”. Deze toernooien wonnen geleidelijk aan populariteit. Dit leidde ertoe dat gedurende de ten laste gelegde periode de frequentie waarop de toernooien werden gehouden toenam van maandelijks naar wekelijks, en dat er telkens meer spelers deelnamen en dat het prijzengeld hoger werd.

Mede naar aanleiding van de door de officier van justitie en de verdediging ingenomen standpunten, ziet de rechtbank zich voor de volgende vraag gesteld:

• Kan het pokerspel zoals dat in de (toernooi)vorm in cafe A werd gespeeld als een kansspel in de zin van de Wet op de Kansspelen (hierna: WoK) worden aangemerkt?

Standpunt van het Openbaar Ministerie

De officier van justitie heeft zich op het standpunt gesteld dat de ten laste gelegde feiten bewezen kunnen worden verklaard. Daartoe heeft hij aangevoerd dat op basis van het bestendige standpunt van de wetgever en op grond van verschillende uitspraken van onder meer de Hoge Raad en van gerechtshoven de voorgaande vraag bevestigend moet worden beantwoord.

Standpunt van de verdediging

De raadsman van verdachte heeft bepleit dat verdachte integraal van het ten laste gelegde wordt vrijgesproken, omdat de voorgaande vraag ontkennend moet worden beantwoord. Daartoe heeft hij onder meer aangevoerd dat het arrest van de Hoge Raad uit 1998, dat zag op een pokerspel dat werd gespeeld in de eerste helft van de jaren negentig, niet leidend kan zijn, omdat het pokerspel sindsdien een hoge vlucht heeft genomen en een sterke ontwikkeling heeft doorgemaakt. Daarentegen moet worden gekeken naar het rapport en de verklaring ter terechtzitting van de deskundige professor A, die concludeert dat poker een behendigheidsspel is. De officier van justitie heeft niets ingebracht op basis waarvan de inhoud van het rapport of de conclusie daarvan als onjuist moet worden beschouwd. Het antwoord op de vraag of sprake is van een kansspel, zoals professor professor B in de literatuur heeft opgemerkt, wordt niet bepaald door een aantal criteria, want die hebben geen absolute betekenis. Veeleer wordt dat antwoord bepaald door de strenge dan wel minder strenge wijze waarop men de criteria hanteert, al naar gelang de wens of men het spel als een behendigheidsspel dan wel als een kansspel wil aanmerken. Dat is natuurlijk politiek en niet wetenschappelijk. Inderdaad, er zijn ook mensen die verslaafd aan het spel raken. Dat is echter ook op andere wijze te reguleren, anders dan door een oneigenlijke kwalificatie.

Subsidiair, indien wel de redenering van de Hoge Raad wordt gevolgd, geldt dat niet uit het dossier naar voren komt hoe het pokerspel in de praktijk in deze zaak gespeeld werd, waardoor niet kan worden vastgesteld “hoe het merendeel der spelers het spel in de praktijk speelt”, het criterium van de Hoge Raad. De elementen die wel over de speelwijze bekend zijn, passen in het rapport en de conclusie van de deskundige.

Juridisch kader

“Het is verboden om gelegenheid te geven om mede te dingen naar prijzen of premies, indien de aanwijzing der winnaars geschiedt door enige kansbepaling waarop de deelnemers in het algemeen geen overwegende invloed kunnen uitoefenen, tenzij daarvoor ingevolge deze wet vergunning is verleend.”

Volgens vaste jurisprudentie is voor de vraag of sprake is van een overwegende invloed op de kansbepaling in vorenbedoelde zin beslissend welke resultaten de grote meerderheid van de spelers in de praktijk bij het spel behaalt, of ook wel hoe de grote meerderheid van de spelers het spel in de praktijk speelt (zie HR 25 juni 1991, NJ 1991, 808 ‘Golden Ten’-arrest).

Uit het arrest van de Hoge Raad van 3 maart 1998, NJ 1999/95, in een vergelijkbare zaak vloeit voort dat aan de onderhavige variant van het pokerspel slechts het karakter van kansspel kan worden ontzegd indien de (meerderheid van de) deelnemers op het resultaat een zodanige invloed (kan) kunnen uitoefenen dat de als gevolg van de aanwezigheid van de toevalsgenerator gegeven kans-bepaling in belangrijke mate door kansberekening of anderszins tenietgedaan wordt. De rechter kan tot het bewijs van het feit komen op grond van verklaringen van verdachten, getuigen en deskundigen over de spelen en de wijze waarop deze in het algemeen in de praktijk plegen te worden gespeeld.

De rechtbank heeft voorts acht geslagen op het arrest van de belastingkamer van het gerechtshof Amsterdam (ECLI:NL:GHAMS:2013:2316). In die belastingzaak kwam onder meer dezelfde vraag als in deze zaak aan de orde, eveneens ten aanzien van het pokerspel Texas Hold ’em.

Vaststellingen rechtbank

Op grond van al de genoemde feiten en omstandigheden en de genoemde jurisprudentie stelt de rechtbank het volgende vast.

• De spelregels van Texas Hold ’em zijn in al zijn spelvarianten per spelronde bezien – op hoofdpunten – dezelfde. In een spelronde doen zich meerdere biedrondes voor (respectievelijk na deling van hand, flop, turn en river, en telkens na een raise).
• Uit de spelregels van poker, ook voor de onderhavige varianten van Texas Hold ’em, volgt dat (telkens) sprake is van een het spel bepalende toevalsgenerator: het willekeurig delen respectievelijk draaien van kaarten uit een pak kaarten waarbij een gedeelte van het pak kaarten gedurende de gehele spelronde dicht blijft, terwijl de spelers niet van elkaar weten welke kaarten zij in handen hebben. Daarbij kunnen in elke biedronde, bij elke nieuw in het spel gebrachte kaart (flop, turn en river) de winstkansen per speler – telkens opnieuw – ingrijpend wijzigen.
• De toernooivariant van Texas Hold ’em kenmerkt zich door een groot aantal spelrondes en daarmee een veelvoud aan biedrondes voordat uiteindelijk - aan het einde van het toernooi – één speler resteert die alle fiches bezit en daarmee eindwinnaar is van het toernooi.
• Pokerspelen zoals Texas Hold ’em zijn spelen met meerdere spelers, daarom ook wel meerpersoonsspelen genaamd. Deze spelen bevatten de genoemde toevalselementen, maar zijn daarnaast buitengewoon complex, hebben onvolledige informatie en bovendien bestaat er informatieongelijkheid tussen de spelers onderling. Het spelresultaat van een speler hangt typisch mede af van de beslissingen van de andere spelers. Dit maakt zulke spelen veel ingewikkelder van aard.
• Uit hetgeen de deskundige heeft verklaard, in het bijzonder ten aanzien van de methodiek van de relatieve behendigheid, kan worden afgeleid dat ten opzichte van beginnende spelers regelmatig spelende spelers enig hoger behendigheidsniveau kunnen bereiken.
• Die hogere behendigheid kan zien op de volgende terreinen: spelkennis (waaronder het in acht nemen van de eigen positionering ten opzichte de deler), statistiek (het berekenen van de winstkansen van de hand in relatie tot de algemene kaarten flop, turn, river), strategie (het gestructureerd nemen van verstandige beslissingen, idealiter op gerandomiseerde wijze), psychologie (dat wil zeggen: a) de pokerface, om niet de eigen hand te laten blijken, b) het lezen van anderen en daarmee van zijn of haar hand c) stressbestendigheid, dat wil zeggen de goede beslissingen blijven nemen, ook als het niet goed gaat of de druk hoger is).
• Voor het bepalen van de relatieve behendigheid van een toernooivorm zoals het KB-toernooi zijn drie elementen in het bijzonder van belang: a) de mogelijkheid dat spelers al in het begin van het toernooi afvallen en daarmee de mogelijkheid dat geoefende spelers kunnen afvallen, b) het aantal spelronden en c) het prijzenschema. In het KB-toernooi konden spelers reeds in een vroeg stadium afvallen, was er een substantieel aantal spelronden en was het prijzenschema zodanig dat 20% van de deelnemers een prijs ontving, hetgeen er op neer kwam dat de deelnemers aan de finaletafel een prijs ontvingen. Uit hetgeen de deskundige hierover heeft opgemerkt leidt de rechtbank af dat het eerstgenoemde element (a) een drukkend effect heeft op het niveau van relatieve behendigheid, en dat de beide andere elementen (b) en (c) niet een dergelijk drukkend effect hebben.

Overwegingen rechtbank

Uit de genoemde toevalsgenerator die het spel mede kenmerkt vloeit voort dat bij (deze varianten van) het pokerspel Texas Hold ’em sprake is van een vorm van kansbepaling waarop de deelnemers geen invloed kunnen uitoefenen.

Daar staat tegenover dat voor het (goed) spelen van Texas Hold ’em voortdurend een beroep wordt gedaan op tal van kwaliteiten van diverse aard, waardoor het spel als een buitengewoon complex spel moet worden beschouwd. Spelers kunnen zich in het spel ontwikkelen en spelers kunnen voor de genoemde (mix van) kwaliteiten meer aanleg hebben dan anderen. Geoefende en daarmee behendigere spelers kunnen met hun grotere vaardigheden meer invloed uitoefenen op het door de toevalsgenerator veroorzaakte effect op het spelresultaat van een spelronde dan de ongeoefende, minder behendige spelers.

Conclusie rechtbank

Aannemelijk is dat bij een pokertoernooi zoals het KB-toernooi, door de opeenvolging van een lange reeks spel- en biedrondes, dat surplus aan behendigheid van de geoefende speler ten opzichte van de minder geoefende speler steeds nadrukkelijker tot uitdrukking kwam. Hierdoor vond een schifting plaats tussen (overwegend) de minder geoefende spelers die afvielen en (overwegend) geoefende spelers die doorgingen naar de eindronde (de finaletafel), hetgeen steun vindt in de waarneming van verdachte en anderen in het dossier dat vaak dezelfde personen de finaletafel bereikten. In die zin is aannemelijk dat geoefende spelers het hiervoor genoemde effect van de kansbepaling (de ‘toevalsgenerator’) op de aanwijzing van de winnaars van prijzen in belangrijke, zelfs overwegende mate ongedaan konden maken. Exact in welke mate dit gebeurde kan de rechtbank niet vaststellen. Uit het voorgaande kan in ieder geval niet volgen dat de toevalsgenerator een overwegende invloed had. De officier van justitie heeft tegen het voorgaande geen argumenten ingebracht die tot een andere conclusie nopen.

Of het hiervoor bedoelde schiftingsproces zich in gelijke mate voortzette aan de finaletafel is niet zonder meer aannemelijk. Voor de finaletafel gold immers, anders dan voor het toernooi als geheel, dat de dan nog resterende spelers naar alle waarschijnlijkheid wat betreft spelinzicht en geoefendheid een gelijkwaardiger behendigheidsniveau hadden, waardoor de invloed van het geluk, de toevalsgenerator, relatief minder aan kracht inboette. Bovendien kende de finaletafel een veel kleiner aantal spelrondes, waardoor de bedoelde schifting navenant minder sterk was. Wat daar ook van zij, aan de rechtbank ligt slechts de vraag voor die ziet op het spelresultaat (de aanwijzing der winnaars). Nu bij het onderhavige toernooi alle deelnemers aan de finaletafel een prijs ontvingen, maakt de mogelijk verminderde invloed van de spelers aan die tafel geen verschil bij de beoordeling van het verwijt.

Een volgend criterium voor de beoordeling is of de grote meerderheid van de spelers, die al tijdens de eerste ronden van het toernooi afvielen, geen overwegende invloed kon uitoefenen op het spelresultaat. Daarbij dient de rechtbank, gelet op het hiervoor genoemde ‘Golden Ten’-arrest, uit te gaan van de wijze waarop het spel in de praktijk door de grote meerderheid placht te worden gespeeld in de ten laste gelegde periode. De rechtbank stelt vast dat het dossier daarover geen informatie bevat in aanvulling op hetgeen hiervoor is overwogen. De officier van justitie heeft ter onderbouwing van zijn standpunt slechts verwezen naar eerdere jurisprudentie. Terecht heeft de raadsman gesteld dat deze jurisprudentie niet redengevend kan zijn omdat deze steeds voortbouwt op het hiervoor genoemde arrest van de Hoge Raad van 3 maart 1998, dat betrekking heeft op de wijze waarop het spel placht te worden gespeeld in september en oktober 1995. Daarbij is ook van belang dat van de zijde van het openbaar ministerie niet is betwist de stelling van de raadsman dat het spel in de onderhavige variant sindsdien in aanmerkelijke mate aan populariteit heeft gewonnen en dat de wijze waarop het spel in de praktijk wordt gespeeld geen statisch gegeven is, maar afhankelijk van de inzet en concentratie die de meerderheid van de spelers pleegt op te brengen en de ervaring die die meerderheid met het spelen van het spel pleegt te hebben. Om die reden zal voor een bewezenverklaring in deze zaak moeten komen vast te staan dat de meerderheid van de spelers het spel in de ten laste gelegde periode placht te spelen zonder de inzet, concentratie en ervaring die noodzakelijk zijn voor de behendigheid om het effect van de kansbepaling in overwegende mate ongedaan te kunnen maken.

Dit kan niet uit het dossier in deze zaak volgen. Het dossier bevat slechts ten aanzien van een aantal spelers informatie over hun ervaring met het spelen van toernooien. Niet blijkt van hun ervaring met het spel Texas Hold ‘em als zodanig, noch blijkt op welke wijze deze spelers, laat staan het grootste gedeelte van alle deelnemers, het spel in de praktijk speelden of hoe het spel in het algemeen werd gespeeld. Daarbij is van belang dat het ontbreken van die overwegende invloed niet kan worden afgeleid uit het enkele feit dat de meerderheid afviel, omdat bij hun uitschakeling evenzeer de ten opzichte van hun eigen mate van invloed grotere invloed van hun (behendiger) medespelers een rol kan hebben gespeeld.

Het voorgaande leidt tot de slotsom dat het ten laste gelegde niet kan worden bewezen, zodat de verdachte daarvan moet worden vrijgesproken.

Lees hier de volledige uitspraak.

Merkwaardig onderonsje tussen RC en OvJ is geen reden tot wraking

Rechtbank Overijssel 22 januari 2014, ECLI:NL:RBOVE:2014:266

Voorafgaand aan getuigenverhoren op 7 januari 2014 waren de officier van justitie en advocaat mr. Monster aan het wachten in de koffiekamer bij het kabinet rechter-commissaris. De rechter-commissaris is deze koffiekamer binnengekomen en heeft de officier van justitie gevraagd even met haar mee te komen voor overleg. Vervolgens hebben de officier van justitie en de rechter-commissaris samen de koffiekamer verlaten en hebben zij overleg gevoerd in de kamer van de rechter-commissaris. Na ongeveer vijf minuten is de officier van justitie teruggekomen en heeft zij aan advocaat mr. Monster gemeld dat de rechter-commissaris haar had gevraagd of zij nog van plan was de tenlastelegging te wijzigen en dat zij daarop heeft geantwoord dit inderdaad te zullen gaan doen. De rechter-commissaris heeft hiermee volgens verzoekers de schijn opgewekt van oordeel te zijn dat verzoekers schuldig zijn en gestraft dienen te worden. Zij heeft de schijn opgewekt dat zij met de officier van justitie haar zorg heeft gedeeld dat verzoekers niet of niet voldoende zouden worden gestraft aan de hand van de toen voorliggende concept-tenlastelegging.

Verzoekers voeren voorts aan dat voor zover het gesprek tussen de rechter-commissaris en de officier van justitie niet reeds een op zichzelf staande grond voor wraking oplevert, de schijn van partijdigheid in elk geval is opgewekt door hetgeen er voor en na dit gesprek is voorgevallen. Voor en na dit gesprek is kort gezegd het volgende voorgevallen, aldus verzoekers:

1. Op het verzoek van 8 augustus 2013 om getuigen te horen is telefonisch door de rechter-commissaris richting de raadsvrouw als volgt gereageerd “het lijkt erop dat jullie iedereen maar hebben opgeroepen, uit onvrede omdat er maar niks gebeurt. Zo van, nou dan roep ik gewoon iedereen maar op” .
2. Op 15 oktober 2013 heeft de rechter-commissaris een aantal verzoeken om getuigen te horen afgewezen, waar zij niet-onderbouwde verzoeken van de officier van justitie heeft toegewezen.
3. De rechter-commissaris heeft voorafgaand aan de getuigenverhoren op 7 januari 2014 gezegd “ik denk niet dat we om 9.30 uur kunnen beginnen omdat de raadsvrouw op het laatste moment nog allemaal stukken heeft opgestuurd”. Op 6 januari 2014 om 18.15 uur heeft de officier van justitie ook stukken toegevoegd aan het dossier. Het is daarentegen kennelijk geen probleem als de officier van justitie kort voorafgaand aan een verhoor stukken toevoegt maar wel als de verdediging dat doet.
4. Tijdens het verhoor op 7 januari 2014 van getuige 1 heeft de
5. rechter-commissaris toegestaan dat de officier van justitie met het oog op de door de officier van justitie voorgenomen wijziging van de tenlastelegging een aantal aanvullende documenten heeft voorgehouden aan getuige 1.
6. Tijdens het verhoor op 7 januari 2014 van getuige 1 heeft de rechter-commissaris vragen van de verdediging die niet rechtstreeks betrekking hebben op de tenlastegelegde documenten geweigerd.
7. De rechter-commissaris heeft tijdens het verhoor van de eerste getuige een vraag over de Inspectie voor de Volksgezondheid belet, met als argument dat de vraag niet relevant was voor de strafzaak. De rechter-commissaris heeft daarbij gezegd “Het is allemaal heel verschrikkelijk als mensen geen of onvoldoende zorg krijgen, maar dat feit is niet aan uw cliënten tenlastegelegd, dus niet relevant voor deze strafzaak”. Hiermee heeft de rechter-commissaris zich uitgelaten over de schuldvraag.

Mr. K.J.C. Geeve heeft laten weten niet in de wraking te berusten en heeft verweer gevoerd.

Beoordeling Rechtbank

Een rechter kan worden gewraakt op grond van feiten of omstandigheden waardoor de rechterlijke onpartijdigheid schade zou kunnen lijden. Uitgangspunt daarbij is dat de rechter uit hoofde van zijn aanstelling wordt vermoed onpartijdig te zijn, tenzij zich een uitzonderlijke omstandigheid voordoet, die een zwaarwegende aanwijzing oplevert voor het oordeel dat een rechter jegens een partij bij een geding een vooringenomenheid koestert. De vrees dat dit het geval zal zijn, dient objectief gerechtvaardigd te zijn. Dat betekent dat sprake moet zijn van concrete feiten en omstandigheden waaruit objectief de vrees voor partijdigheid van de rechter kan worden afgeleid.

Daarnaast kan er onder omstandigheden reden zijn voor wraking, indien geheel afgezien van de persoonlijke opstelling van de rechter in de hoofdzaak de bij een partij bestaande vrees voor partijdigheid van die rechter objectief gerechtvaardigd is, waarbij rekening moet worden gehouden met uiterlijke schijn.

Het telefoongesprek van omstreeks 8 augustus 2013 en de beslissing van 15 oktober 2013 om een aantal getuigen niet te horen

Volgens artikel 513 lid 1 Sv moet het wrakingsverzoek worden gedaan zodra de feiten of omstandigheden aan de verzoeker bekend zijn geworden. Dit voorschrift strekt ertoe te verzekeren dat de procedure direct nadat zich feiten of omstandigheden hebben voorgedaan waardoor de rechterlijke onpartijdigheid schade zou kunnen lijden, wordt geschorst door de indiening van een wrakingsverzoek en niet pas op een later tijdstip nadat er mogelijk al verdere proceshandelingen zijn verricht. De rechtbank constateert dat een aantal aangevoerde feiten en omstandigheden voor de wraking verzoekers reeds langere tijd bekend was. Zo wordt een telefoongesprek tussen de rechter-commissaris en mr. Monster aangevoerd dat heeft plaatsgevonden omstreeks 8 augustus 2013. Ook wordt aangevoerd dat de rechter-commissaris op 15 oktober 2013 een aantal verzoeken om getuigen te horen heeft afgewezen. Verzoekers hebben echter pas op 7 januari 2014 een wrakingsverzoek ingediend. Voor zover verzoekers deze gronden als zelfstandige wrakingsgronden hebben aangevoerd oordeelt de wrakingskamer dat het wrakingsverzoek niet tijdig is gedaan. De verzoekers worden voor wat dat betreft niet-ontvankelijk verklaard in hun verzoek. Aan een inhoudelijke behandeling van deze gronden als zelfstandige wrakingsgronden komt de rechtbank daarom niet toe.

Overleg tussen rechter-commissaris en officier van justitie

Verzoekers voeren aan dat het gesprek dat de rechter-commissaris voorafgaand aan het getuigenverhoor op 7 januari 2014 met de officier van justitie heeft gehad reeds een opzichzelfstaande grond voor wraking oplevert. De wrakingskamer overweegt dat het enkele feit dat de rechter-commissaris en de officier van justitie voorafgaand aan het getuigenverhoor op 7 januari 2014 een kort overleg hebben gehad niet reeds een grond voor wraking oplevert. Van belang voor het oordeel over de vraag of dit gesprek een grond voor wraking oplevert is wat er tijdens dit gesprek besproken is en of de verdediging hierover is geïnformeerd. Over de inhoud van dit gesprek brengt de rechter-commissaris het volgende naar voren: “Het is juist dat ik voorafgaand aan de verhoren op 7 januari 2014 kort met de officier heb gesproken. Ik heb haar, ten behoeve van het aanstaande verhoor, gevraagd of ik er vanuit kon gaan dat de concept-tenlastelegging, de definitieve tenlastelegging was. De officier heeft mij dat bevestigd, met dien verstande dat zij nog een kleine ondergeschikte wijziging wilde doen. Ik heb haar toen gevraagd om die wijziging al bij het verhoor aan de raadsvrouw mede te delen en de stukken die betrekking zouden kunnen hebben op die wijziging dan ook bij het verhoor al aan de getuige voor te leggen, zodat wij de getuige niet nogmaals zouden moeten horen, naar aanleiding van deze wijziging. De officier heeft mij niet medegedeeld wat de inhoud van de wijziging was.”

De officier van justitie heeft van dit gesprek een proces-verbaal van ambtshandelingen opgemaakt. In dat proces verbaal is onder andere het volgende opgenomen:

“Omstreeks 9.25 bevond ik, officier van justitie, mij tezamen met advocaat mr. Monster in de koffieruimte van voornoemd kabinet (het kabinet rechter-commissaris strafzaken van de rechtbank Almelo), dit in verband met getuigenverhoren (getuige 1, getuige 2 en getuige 3) die om 9.30 zouden aanvangen. Aldaar vervoegde zich mr. K.J.C. Geeve, rechter-commissaris strafzaken. Zij verzocht mij mee te lopen naar haar kamer. Aldaar aangekomen vroeg zij mij, officier van justitie, o.a. of de tenlastelegging zoals in concept overgedragen aan de rechter-commissaris en de verdediging nog gewijzigd zou worden en/of dat dit de definitieve tenlastelegging was. Dit om te voorkomen dat het beperken van het onderzoek tot deze tenlastelegging ten gevolge zou hebben dat getuigen nogmaals gehoord zouden moeten worden, op het moment dat het Openbaar Ministerie de tenlastelegging wijzigt. Ik heb de rechter-commissaris medegedeeld dat naar het nu lijkt dit de definitieve tenlastelegging is. Hierbij heb ik, officier van justitie, direct de kanttekening geplaatst dat het Openbaar Ministerie de tenlastelegging wellicht nog wil wijzigen voor wat betreft één punt (m.b.t. getuige 2). Ik heb medegedeeld dat ik dit tijdens de verhoren zou toelichten c.q. zou benoemen.”

Tijdens de wrakingszitting heeft de officier van justitie nogmaals naar voren gebracht dat in het gesprek met de rechter-commissaris voorafgaande aan het horen van de getuigen op 7 januari 2014 niet inhoudelijk is gesproken over de tenlastelegging dan wel het onderzoek.

De wrakingskamer heeft geen reden om te twijfelen aan hetgeen door zowel de rechter-commissaris als de officier van justitie over de inhoud van dit gesprek naar voren is gebracht. De wrakingskamer zal er dan ook vanuit gaan dat er in het gesprek dat de rechter-commissaris met de officier van justitie heeft gevoerd voorafgaand aan het getuigenverhoor op 7 januari 2014 alleen de vraag is gesteld of de tenlastelegging nog gewijzigd zou worden. Ook wordt er vanuit gegaan dat deze vraag slechts is gesteld om te voorkomen dat het beperken van het onderzoek tot de tenlastelegging ten gevolge zou hebben dat getuigen nogmaals gehoord zouden moeten worden, op het moment dat het Openbaar Ministerie de tenlastelegging wijzigt. Inhoudelijk is er niet over de zaak en de tenlastelegging gesproken. Daar voegt de wrakingskamer aan toe dat van belang is dat het gesprek maar ongeveer vijf minuten heeft geduurd en dat de officier van justitie direct na dit gesprek de inhoud van het gesprek heeft medegedeeld aan mr. Monster. Het ware zorgvuldiger geweest als de rechter-commissaris dit gesprek met de officier van justitie in het bijzijn van mr. Monster zou hebben gehouden of direct na het gesprek met de officier van justitie mr. Monster zelf op de hoogte had gesteld van de inhoud van het gesprek tussen haar en de officier van justitie. Dat deze zorgvuldigheid niet in acht is genomen brengt echter naar het oordeel van de wrakingskamer niet met zich dat er sprake is van een grond voor wraking.

De wrakingskamer komt dan ook tot het oordeel dat het gesprek dat de rechter-commissaris met de officier van justitie op 7 januari 2014 voorafgaand aan de getuigenverhoren heeft gehouden geen uitzonderlijke omstandigheid oplevert die een zwaarwegende aanwijzing oplevert dat de rechter-commissaris jegens verzoekers enige vooringenomenheid koestert. Ook leidt dit gevoerde gesprek niet tot het oordeel dat de bij verzoeker bestaande vrees voor vooringenomenheid van de rechter-commissaris objectief gerechtvaardigd is.

Toevoegen stukken op 6 en 7 januari 2014

Verzoekers hebben voorts het volgende aangevoerd. Op 7 januari 2014 voorafgaand aan het getuigenverhoor hebben zij een aantal documenten naar de rechter-commissaris en de officier van justitie gestuurd. De officier van justitie heeft op 6 januari 2014 twee stukken aan het dossier toegevoegd. De rechter-commissaris heeft op 7 januari 2014 voorafgaand aan de getuigenverhoren gezegd “Ik denk niet dat we om 9:30 uur kunnen beginnen omdat de raadsvrouw op het laatste moment nog allemaal stukken heeft opgestuurd”. Verzoekers verbinden hieraan de conclusie dat het kennelijk geen probleem is als de officier van justitie kort voorafgaand aan een getuigenverhoor stukken toevoegt, maar dat het wel een probleem is als de verdediging dat doet.

De wrakingskamer oordeelt hierover als volgt. Met de opmerking van de rechter-commissaris heeft zij, zo blijkt ook uit haar schriftelijke reactie, naar het oordeel van de wrakingskamer slechts willen aangegeven nog even tijd nodig te hebben om de stukken van de verzoekers die op de dag van de getuigenverhoren voorafgaand aan die verhoren zijn ingediend te lezen. Hier blijkt geenszins vooringenomenheid van de rechter-commissaris uit noch een geobjectiveerde vrees daarvoor.

Het toestaan aan de officier van justitie om stukken die niet in de tenlastelegging voorkomen voor te houden aan getuige 1

Bij de mondelinge behandeling van het wrakingsverzoek heeft verzoeker aan de door hem aangevoerde gronden nog het volgende toegevoegd. Tijdens het verhoor van getuige 1 heeft de officier van justitie de rechter-commissaris verzocht toe te staan een aantal niet tenlastegelegde documenten voor te houden. De officier van justitie zou dat volgens verzoekers als volgt hebben toegelicht: “mevrouw de rechter-commissaris, ik wil de getuige graag nog een aantal aanvullende documenten voorhouden met het oog op de door mij voorgenomen wijziging van de tenlastelegging ten aanzien van getuige 2. Aangezien ik nog niet precies weet hoe ik de tenlastelegging zal wijzigen, wil ik graag een aantal verschillende documenten van getuige 2 voorhouden aan de getuige.”. Volgens verzoekers is het logisch dat de rechter-commissaris dit toestaat omdat, zo menen verzoekers, de rechter-commissaris in het gesprek voorafgaand aan het verhoor de officier van justitie de suggestie aan de hand heeft gedaan om de tenlastelegging te wijzigen, althans die schijn is gewekt.

De wrakingskamer oordeelt hierover als volgt. Volgens artikel 513 lid 3 Sv moeten alle feiten en omstandigheden tegelijk worden voorgedragen. Uit die bepaling in samenhang met lid 4 volgt dat alleen nieuwe feiten en omstandigheden die aan de verzoeker pas nadat hij het wrakingsverzoek heeft gedaan, bekend zijn geworden, nog een rol kunnen spelen bij de beoordeling van het wrakingsverzoek. Niet gesteld of gebleken is dat de bij de mondelinge behandeling van het wrakingsverzoek aangevoerde feiten en omstandigheden pas na het wrakingsverzoek aan verzoekers bekend zijn geworden. Met deze grond kan daarom geen rekening worden gehouden.

Het weigeren van vragen van de verzoekers aan getuige 1

Verzoekers hebben aangevoerd dat vragen die zij aan getuige 1 wilden stellen werden geweigerd door de rechter-commissaris. Het argument van de rechter-commissaris om deze vragen te weigeren was dat deze vragen niet zien op de tenlastelegging of reeds voldoende zijn behandeld.

De rechter-commissaris heeft hierover aangevoerd dat het klopt dat zij mr. Monster af en toe heeft beperkt in haar vragen. De rechter-commissaris heeft dat gedaan als zij van oordeel was dat de betreffende vragen al voldoende waren besproken, ofwel voor de strafzaak niet relevant zijn. Tijdens het verhoor is met mr. Monster afgesproken dat de vragen die niet gesteld mochten worden aan het proces-verbaal gehecht zouden worden. Op deze wijze zouden verzoekers hierover bij de meervoudige kamer kunnen klagen.

De wrakingskamer overweegt als volgt. De klacht van verzoeker is gericht tegen de beslissing van de rechter-commissaris om bepaalde vragen aan getuige 1 te weigeren. Hieruit volgt naar het oordeel van de wrakingskamer niet dat de rechter-commissaris bij het geven van deze beslissing vooringenomen was jegens verzoekers of objectief gerechtvaardigde vrees daarvoor bestond. Het is immers aan de rechter-commissaris om het getuigenverhoor in juiste banen te leiden. Daarbij hoort dat zij een afweging maakt over het toestaan van vragen die gesteld worden. Bovendien volgt naar het oordeel van de wrakingskamer uit het proces-verbaal van de reeds afgenomen verhoren, dat door de rechter-commissaris bij haar verweerschrift is gevoegd, dat namens verzoekers wel degelijk ook vragen zijn gesteld die geen betrekking hebben op de tenlastelegging zelf, maar van belang konden zijn voor de strafmaat en de kleuring van de zaak. De vragen die niet door de rechter-commissaris werden toegestaan werden aan het proces-verbaal gehecht, zodat verzoekers dit desgewenst bij de meervoudige kamer aan de orde kunnen stellen.

De rechter-commissaris legt de getuige belastende woorden in de mond

Bij de mondelinge behandeling heeft verzoeker aan de door hem aangevoerde gronden nog het volgende toegevoegd. De rechter-commissaris legt de getuige 1 belastende woorden in de mond en neemt dat op in het dictaat. Dit wordt pas na interventie van de verdediging aangepast.

De wrakingskamer oordeelt hierover als volgt. Volgens artikel 513 lid 3 Sv moeten alle feiten en omstandigheden tegelijk worden voorgedragen. Uit die bepaling in samenhang met lid 4 volgt dat alleen nieuwe feiten en omstandigheden die aan de verzoeker pas nadat hij het wrakingsverzoek heeft gedaan, bekend zijn geworden, nog een rol kunnen spelen bij de beoordeling van het wrakingsverzoek. Niet gesteld of gebleken is dat de bij de mondelinge behandeling van het wrakingsverzoek aangevoerde feiten en omstandigheden pas na het wrakingsverzoek aan verzoeker bekend zijn geworden. Met deze gronden kan daarom geen rekening worden gehouden.

De rechter-commissaris weigert vragen over de Inspectie en laat zich vooringenomen uit over het dossier

Verzoekers hebben aangevoerd dat de rechter-commissaris vragen over de Inspectie heeft geweigerd en zich in dat kader vooringenomen uit heeft gelaten over het dossier. Deze vooringenomenheid blijkt volgens verzoekers uit de volgende opmerking van de rechter-commissaris “het is allemaal heel verschrikkelijk als mensen geen of onvoldoende zorg krijgen, maar dat feit is niet aan uw cliënten tenlastegelegd, dus niet relevant voor deze strafzaak”. Verder blijkt de vooringenomenheid volgens verzoekers uit het antwoord van de rechter-commissaris op de vraag van mr. Monster naar de betekenis van “allemaal heel verschrikkelijk”. Op deze vraag zou de rechter-commissaris als volgt gereageerd hebben “nou wat er allemaal is opgeschreven over dat cliënten niet de zorg krijgen die ze zouden moeten hebben enzo, van die schrijnende gevallen.

De rechter-commissaris heeft erkend dat zij een vraag over een gesprek van de getuige met een medewerker van de Inspectie voor de Volksgezondheid heeft belet, met een motivering zoals door de raadsvrouw in haar wrakingsverzoek is vermeld. Op de vraag van de raadsvrouw naar de betekenis van deze opmerking heeft de rechter-commissaris naar haar zeggen geantwoord dat de uit het dossier blijkende feiten over gebrek aan juiste zorg aan mensen, voor zover die kloppen, heel akelig zijn, maar dat zij daarbij niet te lang wil stilstaan, omdat die feiten aan de verdachten niet worden verweten. Het verwijt in de tenlastelegging is valsheid in geschrift en witwassen.

De wrakingskamer oordeelt dat wat de precieze bewoordingen van de rechter-commissaris over het rapport van de Inspectie ook zijn geweest, niet ingezien kan worden dat de rechter-commissaris daarmee de schijn van partijdigheid heeft gewekt.

Samengevat oordeelt de wrakingskamer als volgt. Voor zover verzoekers het telefoongesprek omstreeks 8 augustus 2013 en de beslissing van 15 oktober 2013 om een aantal getuigen niet te horen als zelfstandige wrakingsgronden hebben aangevoerd worden verzoekers niet-ontvankelijk verklaard.

Het overleg dat heeft plaatsgevonden op 7 januari 2014 voorafgaand aan de getuigenverhoren levert geen objectief gerechtvaardigde schijn van vooringenomenheid op, ook niet indien deze in onderlinge samenhang met de andere door verzoekers naar voren gebrachte punten wordt bezien.

Beslissing

De wrakingskamer verklaart verzoekers niet-ontvankelijk in het verzoek tot wraking van

mr. K.J.C. Geeve, voor zover dit verzoek is gebaseerd op feiten en omstandigheden die zich op 8 augustus en 15 oktober 2013 hebben voorgedaan en wijst het verzoek tot wraking van mr. K.J.C. Geeve voor het overige af.

Lees hier de volledige uitspraak.

Oud-burgemeester Offermanns veroordeeld

Gisteren heeft de strafrechter in Rotterdam de oud-burgemeester van de gemeente Meerssen, Ricardo Offermanns, veroordeeld tot een taakstraf van 120 uur in verband met (passieve) ambtelijke omkoping. Vaststaat dat hij in de sollicitatieprocedure voor de functie van burgemeester in Roermond voordeel heeft gehad van informatie die hij niet had mogen ontvangen. De strafoplegging is even hoog als de eis van de officier van justitie.

Offermanns werd in het najaar van 2012 door een vertrouwenscommissie gekozen uit een reeks kandidaten en voorgedragen als burgemeester van de gemeente Roermond. Na aanvang van het strafrechtelijk onderzoek tegen hem heeft Offermanns besloten zich terug te trekken als burgemeesterskandidaat voor Roermond.

Volgens de rechtbank heeft Offermanns in de sollicitatieprocedure voordeel genoten van informatie die Van Rey, destijds wethouder van Roermond, hem in het geheim had verstrekt. Die informatie was vertrouwelijk en had betrekking op de onderwerpen en vragen die in het sollicitatiegesprek van Offermanns aan de orde zouden komen. Van Rey beschikte over die informatie als adviseur van de vertrouwenscommissie. Hij had die niet mogen verstrekken vanwege zijn geheimhoudingsplicht.

Omdat Offermanns de informatie bewust heeft aangenomen en er voordeel van heeft gehad, heeft hij zich volgens de rechtbank vatbaar gemaakt voor toekomstige beïnvloeding door Van Rey. De rechtbank spreekt over een voorkeursrelatie tussen beiden die werd gekenmerkt door ‘exclusiviteit en wederzijdse verplichtheid in een sfeer van samenspanning en geheimzinnigheid’. Van belang is ook dat het hier om een burgemeestersbenoeming ging, een functie van maatschappelijk aanzien en gewicht. De rechtbank rekent Offermans de feiten dan ook zwaar aan.

Dat dit alles zich heeft afgespeeld met het oog op het partijbelang en in het kader van partijpolitiek maakt dit volgens de rechtbank niet anders.

• Rechtbank Rotterdam 23 januari 2014, ECLI:NL:RBROT:2014:354

Meer weten over (ambtelijke) omkoping? Kom dan op vrijdag 11 april 2014 naar de Cursus Corruptie in het centrum van Den Haag.

Klik hier voor meer informatie.

Uitlevering aan de Verenigde Staten. Uitlokking door undercover agent DEA terwijl deze op Nederlandse bodem opereerde?

Rechtbank Amsterdam 3 december 2013, ECLI:NL:RBAMS:2013:9445

De uitlevering van de opgeëiste persoon is verzocht ter strafvervolging ter zake van de verdenking dat hij zich schuldig heeft gemaakt aan de feiten waarvoor zijn aanhouding is gelast.

Genoegzaamheid der stukken

Standpunt verdediging

De raadsman heeft aangevoerd dat de stukken niet genoegzaam zijn nu een duidelijke uiteenzetting van de betrokkenheid van de opgeëiste persoon bij de feiten waarvoor uitlevering wordt verzocht, ontbreekt. De affidavit geeft slechts een algemene toelichting op zijn betrokkenheid en spreekt over een globale periode. De concrete betrokkenheid van de opgeëiste persoon per feit ontbreekt. Bovendien is het aantal feiten waarvoor uitlevering wordt verzocht onduidelijk. De affidavit spreekt over 21 feiten en in een e-mail d.d. 11 juli 2013 afkomstig van de U.S. Department of Justice (Criminal Division) aan persoon A (Ministerie van Veiligheid en Justitie te Den Haag) wordt gesproken over 8 feiten.

De raadsman heeft verzocht de uitlevering te weigeren.

Standpunt officier van justitie

De officier van justitie heeft het standpunt van de raadsman bestreden. Het uitleveringsverzoek voldoet aan de eisen die artikel 18 UW daaraan stelt. De betrokkenheid van de opgeëiste persoon bij de feiten is voldoende omschreven in de affidavit. Deze feiten kunnen worden weergegeven als een samenspanning om verdovende middelen te verspreiden, als een samenspanning tot witwassen en als witwassen. Er is één concept tenlastelegging die meerdere verdachten betreft en om deze reden spreekt de affidavit van 21 feiten; dat betekent dat voor de opgeëiste persoon niet alle feiten gelden. De uitlevering van de opgeëiste persoon wordt gevraagd voorde feiten, genummerd 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 20 en 21 (en derhalve niet voor de feiten met de nummers 3 en 11 tot en met 19).

Oordeel rechtbank

De raadsman baseert een deel van zijn verweer op de in de e-mail van 11 juli 2013 weergegeven tekst van de ‘provisional arrest warrant’, waarin wordt gesteld dat “opgeëiste persoon is wanted to stand trial in the United States District Court for the Central District of California. Specifically, opgeëiste persoon has been charged with the following counts 1-8”. De basis voor het bevel tot ‘provisional arrest’ was een ‘criminal complaint’. Hiervoor is echter de ‘criminal indictment’ (genummerd 13-0511) van 25 juli 2013 in de plaats getreden, zo blijkt uit het aan het Ministerie van Veiligheid en Justitie gerichte verzoek om uitlevering, afkomstig van de Amerikaanse autoriteiten van 30 augustus 2013. Bij de beoordeling of het uitleveringsverzoek voldoet aan de in artikel 18, tweede lid onder b UW gestelde vereisten gaat de rechtbank uit van de ‘criminal indictment’, waarin is gesteld dat “opgeëiste persoon is wanted to stand trial in the United States on drug trafficking and money laundering charges. On 25 July 2013 the United States District Court for the Central District of California returned a criminal indictment, number 13-0511, charging opgeëiste persoon with.. (volgen counts 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 20 en 21). The 25 July 2013 criminal indictment supersedes the criminal complaint which was the basis for provisional arrest.”

De uiteenzetting van de feiten, als bedoeld in artikel 18, tweede lid onder b UW.

De raadsman heeft er over geklaagd dat de betrokkenheid van de opgeëiste persoon bij de feiten waarvoor zijn uitlevering wordt verzocht niet of onvoldoende uit de stukken blijkt en dat het aantal feiten waarvoor uitlevering wordt gevraagd onduidelijk is.

De rechtbank verwerpt dit verweer en verwijst hiervoor naar de informatie zoals opgenomen in de ‘affidavit in support of the request for extradition’ waarin de ‘criminal indictment’ met nummer 13-0511 is weergegeven.

Onder punt 4 staat vermeld dat de opgeëiste persoon er van wordt verdacht vanaf november 2012 tot juli 2013 met andere personen in Europa en in de Verenigde Staten van Amerika betrokken te zijn geweest bij de smokkel van verdovende middelen en bij het witwassen van de opbrengsten uit die smokkel. Volgens de affadavit heeft de opgeëiste persoon een aantal keer contact gehad met een undercover agent en met deze gesprekken gevoerd over zijn plannen om hoeveelheden cocaïne van meer dan 100 kilogram van Zuid Amerika naar Europa te transporteren met gebruikmaking van de zeehavens van Rotterdam en Antwerpen (België). Het plan was cocaïne, heroïne en ecstasy te distribueren naar Europa en Azië. De opgeëiste persoon heeft aan de undercover agent verteld dat hij lid was van een bende die zich bezig houdt met drugssmokkel en de verkoop van verdovende middelen in Europa en elders, waarbij het met deze activiteiten verdiende geld buiten Europa naar bankinstellingen binnen de Verenigde Staten van Amerika werd overgeboekt.

Naar het oordeel van de rechtbank is hiermee voldoende genoegzaam weergegeven van welke strafbare feiten de opgeëiste persoon wordt verdacht.

Het aantal feiten waarvoor de uitlevering wordt verzocht.

Uit deze criminal indictment blijkt dat de uitlevering wordt verzocht voor de feiten onder nummer 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 20 en 21. Het eerste feit heeft betrekking op betrokkenheid van de opgeëiste persoon bij drugsdelicten en de overige feiten betreffen verdenkingen van witwassen.

De feiten waarvoor de uitlevering wordt verzocht zijn naar het recht van de Verenigde Staten van Amerika strafbaar en daarvoor kan telkens een vrijheidsstraf van meer dan een jaar worden opgelegd, terwijl die feiten naar Nederlands recht als eenzelfde inbreuk op de Nederlandse rechtsorde strafbaar zijn en daarvoor telkens een vrijheidsstraf van meer dan een jaar kan worden opgelegd.

De feiten zijn naar Nederlands recht te kwalificeren als: medeplegen van opzettelijk handelen in strijd met een in artikel 2 onder A van de Opiumwet gegeven verbod en medeplegen van witwassen.

Overige verweren

Standpunt verdediging

Mede onder verwijzing naar een arrest van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft de raadsman verzocht de overlevering te weigeren en heeft daartoe aangevoerd dat de opgeëiste persoon door een undercover agent van de DEA is uitgelokt tot het plegen van strafbare feiten terwijl deze undercover agent op Nederlandse bodem opereerde. Hierdoor is de soevereiniteit van Nederland op onaanvaardbare wijze geschonden en wordt de opgeëiste persoon na uitlevering blootgesteld aan een dreigende flagrante schending van zijn bij het EVRM gewaarborgde rechten, met name het in artikel 6 van dit Verdrag gewaarborgde recht op een eerlijk proces.

Op deze grond moet de uitlevering worden geweigerd, aldus de raadsman.

Standpunt officier van justitie

Het is bestendige jurisprudentie dat de schending van soevereiniteit een interstatelijke kwestie is en niet een recht is waarop een opgeëiste persoon zich met succes kan beroepen, tenzij er aanwijzingen zijn dat alle basisbeginselen zijn overtreden. Dat laatste is niet aan de orde. Er moet vanuit worden gegaan dat deze undercover agent met toestemming van de Nederlandse autoriteiten op Nederlands grondgebied heeft geopereerd. Een dergelijk opsporingsmiddel is vastgelegd in de Nederlandse wet en wel in artikel 126h Wetboek van Strafvordering. Het betreft hier een verdenking. Indien de opgeëiste persoon bezwaar wil maken tegen de toegepaste opsporingsmethode zal hij dat aan de Amerikaanse rechter moeten kenbaar maken.

Oordeel rechtbank

Aangenomen moet worden dat Nederland, als door het EVRM en het IVBPR gebonden Staat, het resultaat van de onderhandelingen die hebben geleid tot het hier toepasselijke Uitleveringsverdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Verenigde Staten van Amerika heeft kunnen afstemmen op de aard en mate waarin de in de eerste twee genoemde verdragen neergelegde fundamentele rechtsbeginselen worden erkend in de Verenigde Staten van Amerika, terwijl sedertdien die verdragsrelatie is gecontinueerd. Uitgangspunt bij de beoordeling van het uitleveringsverzoek is daarom dat er in beginsel moet worden uitgegaan van het vertrouwen dat de verzoekende Staat bij de vervolging en bestraffing van de opgeëiste persoon, de daarop betrekking hebbende fundamentele rechten - welke zijn neergelegd in het EVRM en het IVBPR - zal respecteren. Dit betekent dat de verdragsrechtelijke verplichting tot uitlevering slechts dan moet wijken voor de ingevolge artikel 1 EVRM op Nederland rustende verplichting om de rechten van dat verdrag te verzekeren indien (a) blijkt dat de opgeëiste persoon door zijn uitlevering zou worden blootgesteld aan het risico van een flagrante inbreuk op enig hem ingevolge artikel 6, eerste lid, EVRM toekomend recht, en in dat geval voorts (b) naar aanleiding van een voldoende onderbouwd verweer is komen vast te staan dat hem na zijn uitlevering niet een rechtsmiddel ten dienste staat ter zake van die inbreuk.

Voorts moet worden vooropgesteld dat de rechter die oordeelt over de toelaatbaarheid van de verzochte uitlevering in beginsel geen oordeel toekomt over de rechtmatigheid van de verkrijging van het bewijsmateriaal dat de verzoekende Staat ter staving van de verdenking bij het verzoek tot uitlevering overlegt. Dat geldt evenzeer in geval het bewijs in Nederland ten behoeve van de Staat die uitlevering verzoekt is vergaard met behulp van door Nederland als aangezochte Staat verleende rechtshulp. Dit zou slechts anders kunnen zijn, indien zou blijken dat de opgeëiste persoon door de uitlevering het risico zou lopen te worden blootgesteld aan een flagrante inbreuk op enig hem ingevolge artikel 6 EVRM toekomend recht (vgl. HR 7 september 2004, NJ 2004, 595).

Naar het oordeel van de rechtbank is onvoldoende aannemelijk geworden dat de opgeëiste persoon is gebracht tot andere handelingen dan waarop zijn opzet reeds was gericht of dat er anderszins sprake is van een zodanig risico. Daarbij neemt de rechtbank ook in aanmerking dat in de ‘affidavit’ staat vermeld dat “(…) opgeëiste persoon spoke to a DEA undercover agent (“UC”) on several occasions regarding opgeëiste persoon's plan to import quantities of cocaine (…)” en dat “[d]uring the DEA undercover’s interactions with opgeëiste persoon, opgeëiste persoon indicated that his primary line of business is drug trafficking, and opgeëiste persoon has introduced the DEA UC to four different individuals to attempt to import massive loads of cocaïne into Europe.” De verdediging heeft evenmin aangevoerd dat de opgeëiste persoon ter zake geen rechtsmiddel ten dienste zou staan in de verzoekende staat. Ook van een ongeoorloofde inbreuk op de Nederlandse soevereiniteit is de rechtbank niet gebleken. Zij overweegt daarbij dat ook Nederlandse opsporingsambtenaren betrokken waren bij de opsporing en de bewijsgaring en vertrouwt op de mededeling van de officier van justitie dat de regels van de Nederlandse strafvordering daarbij zijn nageleefd.

Slotsom

Nu ten aanzien van de feiten waarvoor de uitlevering wordt gevraagd is bevonden dat aan alle daarvoor in de Wet en de toepasselijke Verdragen gestelde eisen is voldaan, dient de gevraagde uitlevering toelaatbaar te worden verklaard.

Lees hier de volledige uitspraak.

Veroordeling in grootschalige uitkeringsfraude, afwijking strafeis wegens bijzondere persoonlijke omstandigheden

Rechtbank Noord-Holland 18 december 2013, ECLI:NL:RBNHO:2013:13045

De rechtbank Noord-Holland, locatie Haarlem, veroordeelt verdachte ter zake van zeer langdurige uitkeringsfraude tot een onvoorwaardelijke werkstraf.

Verdachte heeft gedurende een zeer lange periode (in strafrechtelijk relevante zin vanaf oktober 2001) opzettelijk nagelaten gegevens te verstrekken die van belang waren voor het vaststellen van haar recht op een Bijstandsuitkering. In genoemde periode heeft verdachte gewerkt als (thuis)kapster en heeft zij uit die werkzaamheden inkomsten genoten. De inkomsten zijn in de loop der jaren steeds verder opgelopen; in 2012 verdiende verdachte ongeveer € 1.100 per maand. Zodoende heeft verdachte zich schuldig gemaakt aan grootschalige uitkeringsfraude en heeft hiervan fors geprofiteerd.

De rechtbank is van oordeel dat, gelet op de periode waarin verdachte de fraude heeft gepleegd, alsmede het bedrag dat ten onrechte aan de maatschappij is onttrokken, een onvoorwaardelijke gevangenisstraf alleszins passend en geboden zou zijn. De rechtbank overweegt dat de eis van de officier van justitie, een gevangenisstraf voor de duur van 12 maanden, in beginsel gerechtvaardigd is. Gelet echter op de bijzondere persoonlijke omstandigheden, zoals deze ter terechtzitting aan de hand van het omtrent verdachte opgemaakte Reclasseringsrapport d.d. 21 november 2013 zijn besproken, ziet de rechtbank aanleiding om af te wijken van de strafeis.

De rechtbank wijst daarbij met name op de gevorderde leeftijd van verdachte, haar broze (psychische) gezondheid, het afwezige gevaar van herhaling en de lopende terugbetalingsverplichting aan de gemeente van de ten onrechte ontvangen uitkeringsgelden tot een bedrag van € 210.572,51. Daarbij neemt de rechtbank ook in aanmerking dat verdachte nu legaal als kapster werkt, daarmee in haar eigen onderhoud voorziet en hierdoor tevens in staat is een maandelijks bedrag van de hiervoor genoemde schuld af te lossen. Gelet op de persoonlijke omstandigheden van verdachte, acht de rechtbank de kans aanmerkelijk dat zij, indien haar een onvoorwaardelijke gevangenisstraf wordt opgelegd, na het uitzitten daarvan niet meer in staat zal zijn om in haar eigen onderhoud de voorzien of haar schuld op deze wijze af te lossen.

De rechtbank veroordeelt verdachte tot een voorwaardelijke gevangenisstraf voor de duur van 6 maanden, met een proeftijd van 3 jaar.

Lees hier de volledige uitspraak.

Afwijzing ontnemingsvordering wegens ontbreken onderliggende stukken & vergaande overschrijding van de redelijke termijn

Rechtbank Noord-Holland 18 december 2013, ECLI:NL:RBNHO:2013:13048

Bij vonnis van 10 april 2007 is veroordeelde veroordeeld wegens heling van een aggregaat en een aanhanger.

Standpunt officier van justitie

De officier van justitie heeft ter terechtzitting de vordering aangepast en het te ontnemen bedrag naar beneden bijgesteld tot een bedrag van € 2.437,-. De officier van justitie heeft hierbij opgemerkt dat de vordering in eerste instantie was gebaseerd op de feiten die in eerste aanleg aan veroordeelde waren tenlastegelegd. Het door het Openbaar Ministerie ingestelde hoger beroep is echter door de advocaat-generaal op 4 januari 2011 ingetrokken, waardoor de uitspraak van de rechtbank in eerste aanleg onherroepelijk is geworden. Bij brief van 9 december 2011 heeft de officier van justitie aan de toenmalige raadsvrouw van veroordeelde medegedeeld dat de vordering zal worden beperkt tot € 2.437,-, te weten het genoten wederrechtelijk verkregen voordeel van het feit waarvoor veroordeelde bij vonnis van de rechtbank van 10 april 2007 door de rechtbank is veroordeeld.

Standpunt veroordeelde en zijn raadsman

De raadsman heeft zich primair op het standpunt gesteld dat het Openbaar Ministerie niet ontvankelijk dient te worden verklaard in de vordering, wegens vergaande overschrijding van de redelijke termijn in samenhang bezien met de specifieke omstandigheden van het geval. De raadsman heeft in dit verband gewezen op het feit dat de zaak na de conclusiewisseling in 2007 gereed was voor inhoudelijke behandeling en dat uitsluitend appel is ingesteld door het Openbaar Ministerie, welk appel uiteindelijk op 4 januari 2011 is ingetrokken, waarna het Gerechtshof Amsterdam bij arrest van 18 januari 2011 de officier van justitie niet ontvankelijk heeft verklaard in het hoger beroep. Daarnaast heeft de raadsman gewezen op de omstandigheid dat er beslag is gelegd op de woning van de veroordeelde in verband met een eventuele belastingschuld. Dit beslag is gelegd in verband met een naheffing als gevolg van de inkomsten en omzet welke betrokkene in 2005 zou hebben genoten door de strafbare feiten waarvoor hij is vervolgd. Ten slotte heeft de raadsman gewezen op de gezondheidsklachten van veroordeelde.

Subsidiair heeft de raadsman zich op het standpunt gesteld dat veroordeelde geen voordeel heeft genoten, gelet op zijn eigen verklaring zoals afgelegd in de strafzaak. De verklaring van veroordeelde wordt ondersteund door de zich in het strafdossier bevindende verklaring van getuige.

Bespreking van het niet ontvankelijkheidsverweer

Het standpunt van de officier van justitie met betrekking tot de ontvankelijkheid

De omstandigheid dat er sinds het indienen van de vordering geruime tijd is verstreken heeft geen gevolgen voor de ontvankelijkheid van het Openbaar Ministerie. De ontneming is op 27 februari 2007 schriftelijk gevorderd en aanhangig gemaakt. Vervolgens is door het Openbaar Ministerie verzocht om aanhouding voor onbepaalde tijd in verband met het ingestelde hoger beroep tegen het vonnis van de rechtbank. Dit hoger beroep was met name gericht tegen de vrijspraak van deelname aan een criminele organisatie. Begin 2011 is door de advocaat generaal de beslissing genomen het hoger beroep in te trekken. In december 2011 is de verdediging op de hoogte gesteld van de vermindering van de vordering en is het verzoek gedaan om de behandeling van de vordering op zitting te plannen. Deze gang van zaken heeft geen invloed op de ontvankelijkheid van het Openbaar Ministerie. Het belang van de redelijke termijn in een strafzaak is dat een verdachte niet te lang in onzekerheid mag zitten.

Voor een ontnemingszaak ligt dat anders, nu tijdsverloop hier minder zwaar weegt. Het door de Belastingdienst gelegde beslag op de woning van veroordeelde betreft een zelfstandige bevoegdheid en kan derhalve geen rol spelen bij de vraag naar de ontvankelijkheid van het Openbaar Ministerie, nu dit niet aan haar kan worden toegerekend. De officier van justitie stelt zich concluderend op het standpunt dat er geen bijzondere omstandigheden aannemelijk zijn geworden die zouden moeten leiden tot de niet ontvankelijkheid van het Openbaar Ministerie.

Het oordeel van de rechtbank met betrekking tot de ontvankelijkheid

Feiten en omstandigheden

Bij vonnis van 10 april 2007 van de rechtbank Haarlem is betrokkene veroordeeld ter zake heling. De officier van justitie heeft tegen het vonnis van de rechtbank hoger beroep ingesteld, welk hoger beroep uiteindelijk op 4 januari 2011 door de advocaat- generaal is ingetrokken. Het Gerechtshof Amsterdam heeft vervolgens bij arrest van 18 januari 2011 de officier van justitie niet ontvankelijk verklaard in haar hoger beroep.

Bij brief van 9 december 2011 heeft de officier van justitie de verdediging op de hoogte gesteld van de vermindering van de vordering tot het bedrag van € 2.437,-, te weten het wederrechtelijk voordeel behaald uit de baten van het feit waarvoor veroordeelde onherroepelijk is veroordeeld.

Redelijke termijn

Ook in ontnemingszaken kan op het in artikel 6, lid 1 van het EVRM gewaarborgde recht van de betrokkene op een beslissing in zijn strafzaak binnen een redelijke termijn inbreuk worden gemaakt door het tijdsverloop, te rekenen van het moment dat vanwege de Nederlandse Staat jegens de betrokkene een handeling is verricht waaraan deze in redelijkheid de verwachting kon ontlenen dat tegen hem een vordering tot ontneming van het wederrechtelijk verkregen voordeel aanhangig zou worden gemaakt .

Naar het oordeel van de rechtbank is in dit geval als aanvangsmoment van de op zijn redelijkheid te beoordelen termijn aan te merken het moment, bedoeld in artikel 311, lid 1 Sv, waarop de officier van justitie in de hoofdzaak in eerste aanleg zijn voornemen kenbaar heeft gemaakt een ontnemingsvordering aanhangig te zullen maken, te weten 26 februari 2007.

Als uitgangspunt heeft te gelden dat de behandeling van de zaak ter terechtzitting dient te zijn afgerond met een eindvonnis binnen twee jaar nadat de op zijn redelijkheid te beoordelen termijn is aangevangen.

De rechtbank doet uitspraak op 18 december 2013, dat wil zeggen 90 maanden na aanvang van de redelijke termijn. De redelijke termijn is daarmee met 66 maanden overschreden. Deze overschrijding valt niet aan veroordeelde toe te rekenen.

De rechtbank overweegt dat gelet op bestendige jurisprudentie van de Hoge Raad overschrijding van de redelijke termijn niet kan leiden tot de niet-ontvankelijkverklaring van het Openbaar Ministerie in de strafvervolging, onderscheidenlijk de ontnemingsvordering. Ook niet in uitzonderlijke gevallen (Hoge Raad 17 juni 2008, ECLI:NL:HR:2008:BD2578). Wel dient een overschrijding van de redelijke termijn verdisconteerd te worden in een eventueel toe te wijzen vordering tot ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel. In dat licht kan de onderhavige gang van zaken waarbij de redelijke termijn is overschreden en die bovendien uitzonderlijk is te noemen, de ontvankelijkheid van het Openbaar Ministerie in de ontnemingsvordering niet raken.

De officier van justitie is derhalve ontvankelijk in de ontnemingsvordering.

De ontnemingsrapportage

Op 27 februari 2007 hebben verbalisanten, werkzaam als respectievelijk financieel specialist en senior rechercheur bij de Afdeling Recherche Ondersteuning, Divisie Regionale Recherche van de politie Kennemerland, een proces-verbaal wederrechtelijk verkregen voordeel opgesteld betreffende het door veroordeelde wederrechtelijk verkregen voordeel. Dit proces-verbaal zal hierna worden aangehaald als de ontnemingsrapportage.

Bij het rapport zijn diverse bijlagen gevoegd, ontleend aan het dossier met betrekking tot de onderliggende strafzaak tegen veroordeelde.

De beoordeling

Het ontnemingsdossier, zoals dat door de officier van justitie is aangemaakt en aan de rechtbank is verstrekt, bevat niet (een ondertekende versie van) het vonnis in eerste aanleg. Bij de behandeling van de vordering heeft de officier van justitie desgevraagd aangegeven dat zij in het bezit is van een ondertekende versie van het vonnis, maar heeft zij verzuimd een kopie hiervan aan de rechtbank te overleggen. Evenmin bevindt zich bij de stukken een (kopie) van het strafdossier van veroordeelde, dus ook geen kopie van het ten laste van veroordeelde bewezenverklaarde zaaksdossier 60. De intrekking van het hoger beroep door de advocaat-generaal, alsmede het hierop volgende arrest van het Gerechtshof Amsterdam zijn niet aan het dossier toegevoegd, terwijl de rechtbank, tot aanvang van de behandeling ter zitting daarover in onwetendheid verkerend, ook niet op voorhand de beschikking had over de brief van de officier van justitie aan de toenmalige raadsvrouw van veroordeelde waarin zij aangaf het ontnemingsbedrag naar beneden te zullen bijstellen tot het behaalde voordeel met het in eerste aanleg – en thans onherroepelijke – bewezenverklaarde feit.

Zoals hiervoor al kort is genoemd, heeft de raadsman een inhoudelijk verweer gevoerd waarbij hij stelt dat veroordeelde het desbetreffende aggregaat wel heeft vervoerd voor ene ‘betrokkene', maar dat hij voor dit vervoer niets heeft ontvangen, en dus op grond van dit feit geen wederrechtelijk voordeel heeft genoten. De verklaring van veroordeelde komt op dit punt integraal overeen met de verklaring van getuige. Bovendien is in de betreffende container van deze ‘betrokkene’ het gestripte chassis van de aanhangwagen waar het aggregaat op heeft gestaan aangetroffen. Ook dit strookt met de verklaring die verdachte heeft afgelegd, aldus de raadsman.

Nu de onderliggende stukken van de strafzaak ontbreken, kan de rechtbank mede gelet op de inhoud van het verweer dat op dit punt door de verdediging is gevoerd, niet bepalen of veroordeelde op grond van het bewezenverklaarde feit uit zaaksdossier 60 daadwerkelijk wederrechtelijk voordeel heeft verkregen.

In dit stadium ziet de rechtbank, gelet op de inmiddels zeer forse overschrijding van de redelijke termijn waarvoor geen goede grond bestaat, in combinatie met de relatief geringe hoogte van het gevorderde bedrag en de ingrijpende gevolgen die de onderhavige procedure voor veroordeelde met zich heeft gebracht, zoals de beslaglegging op zijn huis, geen aanleiding om de officier nog in de gelegenheid te stellen om de ontbrekende stukken alsnog aan het dossier toe te voegen.

Gelet op het vorenstaande is de rechtbank van oordeel dat de ontnemingsvordering dient te worden afgewezen.

Beslissing

De rechtbank wijst af de vordering tot ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel.

Lees hier de volledige uitspraak.

Rb veroordeelt verdachte wegens het valselijk opmaken van PGB-formulieren, facturen en kasadministratie, witwassen en het verduisteren van geldbedragen

Rechtbank Overijssel 23 december 2013, ECLI:NL:RBOVE:2013:3542

Verdachte heeft, met behulp van haar mededader, bijna twee jaar lang zorguren gedeclareerd waarop zij geen recht had. Deze gelden heeft zij vervolgens verduisterd en geprobeerd de criminele herkomst ervan te verhullen. Door zo te handelen hebben verdachte en haar mededader misbruik gemaakt van zorgafhankelijke mensen die vertrouwen hadden in haar en haar thuiszorginstelling. Deze personen hebben niet de zorg ontvangen die ze nodig hadden. Daarnaast zijn zij ook blootgesteld aan een financieel risico omdat de budgetverlener, het geld dat niet is besteed aan daadwerkelijke zorg, in beginsel van hen kan terugvorderen. Voorts is er sprake van misbruik van gemeenschapsgeld waarbij verdachten geen oog hebben gehad voor de schadelijke gevolgen hiervan voor de regeling van de PGB’s en de mensen die met behulp daarvan juist op een adequate manier in hun zorgbehoefte konden voorzien.

Bewezenverklaring

feit 1, feit 2 en feit 3: medeplegen van valsheid in geschrift, meermalen gepleegd;

feit 4: medeplegen van verduistering, meermalen gepleegd;

feit 5: medeplegen van witwassen, meermalen gepleegd.

Strafoplegging

De rechtbank veroordeelt verdachte tot een gevangenisstraf voor de duur van 15 maanden, waarvan vijf maanden voorwaardelijk met een proeftijd van twee jaren.

Lees hier de volledige uitspraak.

Toewijzing wrakingsverzoek: indruk gewekt dat de rechters op voorhand verzoekers niet in het door hun bepleite standpunt wilden volgen en zij daarbij geen acht wilden slaan op door verzoekers aangedragen bewijsstukken

Rechtbank Noord-Holland 30 december 2013, ECLI:NL:RBNHO:2013:12994

In casu hebben de rechters het verzoek van verzoekers om het concept-proces-verbaal van een getuigenverhoor aan het procesdossier te mogen toevoegen afgewezen. In de nadien gegeven beschikkingen waarin de verzoeken tot opheffing/schorsing van de voorlopige hechtenis zijn afgewezen zijn de rechters ingegaan op het verweer dat de verzoekers (mede) hadden gebaseerd op het concept-proces-verbaal dat zij nog in het geding hadden willen brengen. Vaststaat dat de rechters van dat stuk voorafgaand aan hun beslissing geen kennis hadden genomen. Zij hebben desondanks aan hun motivering tot afwijzing van de verzoeken tot opheffing/schorsing van de voorlopige hechtenis, een oordeel over de gegrondheid van het argument omtrent de aliassen gegeven, wat op zijn minst de indruk wekt dat zij bij die beoordeling de (feitelijke) juistheid van dat argument en de door verzoekers daaraan ten grondslag gelegde stellingen hebben gewogen. Bij verzoekers hebben zij daarmee ten minste de indruk gewekt over dat argument een oordeel te vellen zonder daarbij te willen betrekken het bewijsstuk waarover de verzoekers wel beschikten en dat zij ook in het geding hadden willen brengen. Daarmee is de indruk gewekt dat de rechters op voorhand verzoekers niet in het door hun bepleite standpunt wilden volgen en zij daarbij geen acht wilden slaan op door verzoekers aangedragen bewijsstukken. Daarmee hebben zij de schijn van vooringenomenheid gewekt.

Lees hier de volledige uitspraak.

Rb veroordeelt verdachte voor het medeplegen van flessentrekkerij, meermalen gepleegd

Rechtbank Gelderland 24 december 2013, ECLI:NL:RBGEL:2013:6182

Verdachte heeft zich, samen met zijn mededaders, op brutale en slinkse wijze en met gebruikmaking van een (niet-bestaand) autobedrijf, schuldig gemaakt aan (medeplegen) van flessentrekkerij door via advertenties op het internet auto’s te kopen, met de bedoeling deze niet te betalen, en vervolgens verder te verhandelen. Er was sprake van een vooropgezet plan waarbij verdachte en zijn mededaders puur voor hun eigen financiële gewin hebben gehandeld.

De rechtbank veroordeelt verdachte wegens medeplegen van een beroep of gewoonte maken van het kopen van goederen met het oogmerk om zonder volledige betaling zich of een ander de beschikking over die goederen te verzekeren, meermalen gepleegd, tot een gevangenisstraf voor de duur van 21 maanden.

Lees hier de volledige uitspraak.

Rechtbank Overijssel veroordeelt advocaat uit Groningen wegens het meerdere malen plegen van valsheid in geschrifte

Rechtbank Overijssel 31 december 2013, ECLI:NL:RBOVE:2013:3524

Verdachte heeft als advocaat aanvraagformulieren voor toevoegingen op grond van de Wet op de Rechtsbijstand valselijk opgemaakt door die aanvraagformulieren op naam te stellen van kantoorgenoten terwijl verdachte zelf de zaken behandelden. Aldus kon verdachte de maximumgrens van 250 toevoegingen per ingeschreven advocaat per jaar omzeilen.

Geen ne bis in idem ondanks dat verdachte ook reeds bestuursrechtelijk door de Raad voor Rechtsbijstand en tuchtrechtelijk door de eigen beroepsgroep ter verantwoording is geroepen, omdat de belangen die de door verdachte overtreden voorschriften beogen te beschermen, zodanig van elkaar verschillen dat daardoor sprake is van verschillende verwijten voor elk waarvan verdachte afzonderlijk ter verantwoording kon worden geroepen.

Lees hier de volledige uitspraak.