Zelfmelden loont in Frankrijk: Colas Rail betaalt €30 miljoen na 'autorévélation' van omkoping in Maleisië

Op 19 maart 2026 heeft de rechtbank van Parijs een convention judiciaire d'intérêt public (CJIP) bekrachtigd tussen het Parquet National Financier (PNF) en Colas Rail Asia, een dochteronderneming van het Franse Colas Rail dat op zijn beurt onderdeel is van het Bouygues-concern. De schikking bedraagt bijna €30 miljoen (circa $34,4 miljoen) en betreft omkoping van buitenlandse overheidsfunctionarissen, waaronder een lid van de Maleisische koninklijke familie. Wat deze zaak bijzonder maakt: het is de eerste keer dat het begrip autorévélation officieel werd gebruikt bij een CJIP. Het bedrijf meldde zichzelf.

De feiten: spoorwegcontracten en surfacturation

Colas Rail Asia verwierf in de jaren 2010 twee grote spoorwegcontracten in Maleisië, elk ter waarde van zo'n €150 miljoen. Het betrof werkzaamheden voor onder meer de Putrajaya Line (MRT2) in Kuala Lumpur, een ambitieus infrastructuurproject dat steden verbindt met de bestuurlijke hoofdstad Putrajaya. Om die contracten binnen te halen, werd een klassiek omkopingsschema opgezet: via surfacturation werden lokale tussenpersonen en overheidsfunctionarissen omgekocht. De totale omvang van de illegale betalingen bedroeg meer dan €18 miljoen. Onder de ontvangers bevond zich, zo werd vastgesteld, een lid van het Maleisische koningshuis. De president van de Parijse rechtbank, Peimane Ghaleh-Marzban, omschreef het als een "schéma classique" van omkoping van een buitenlandse ambtenaar.

Overigens is het niet de eerste keer dat Colas-dochterondernemingen in opspraak komen. MalaysiaNow onthulde al in 2022 dat het Franse onderzoek onder meer zag op Colas Rail System Engineering Sdn Bhd, in 2009 opgericht om mee te dingen naar contracten voor het Greater Kuala Lumpur-project. Dochters van dezelfde groep hadden eerder al te maken gehad met sancties van de Wereldbank in Madagaskar en een schikking met het Amerikaanse Department of Justice in Djibouti.

De autorévélation: een primeur

Het opmerkelijke aan deze zaak is het mechanisme dat tot de schikking heeft geleid. Toen het bestuur van Colas Rail ontdekte wat er gaande was, werden de betrokken directeuren ontslagen, de litigieuze contracten beëindigd en de banden met de corrupte tussenpersonen verbroken. In 2017 meldde het bedrijf zich bij het PNF. Procureure Claire Le Maner prees de keuze voor transparantie en de kwaliteit van het interne onderzoek.

Het PNF gebruikte voor het eerst het woord autorévélation in het kader van een CJIP. Dat is noemenswaardig. De richtlijnen die het PNF in januari 2023 publiceerde benadrukten al het belang van vrijwillige melding en medewerking als factoren bij het bepalen van de hoogte van de boete en de bereidheid om überhaupt een CJIP aan te bieden. Met deze zaak wordt dat beleid voor het eerst zichtbaar in de praktijk beloond.

De CJIP als instrument

Voor wie minder vertrouwd is met het Franse systeem: de CJIP is in 2016 ingevoerd via de Loi Sapin II en is gemodelleerd naar het Angelsaksische Deferred Prosecution Agreement (DPA). Een rechtspersoon die verdacht wordt van corruptie, handel in invloed of witwassen kan met het openbaar ministerie een overeenkomst sluiten die de vervolging doet eindigen, zonder dat de onderneming schuld hoeft te bekennen. De overeenkomst wordt getoetst door een rechter in een openbare zitting. Het PNF heeft in het afgelopen decennium via CJIP's in totaal meer dan €4,8 miljard aan boetes opgehaald. Naast de boete van €30 miljoen is Colas Rail verplicht een complianceprogramma van drie jaar te doorlopen onder toezicht van de Agence Française Anticorruption (AFA), voor een bedrag van €1,9 miljoen.

Wat valt op?

Ik vind de zaak om meerdere redenen interessant. Ten eerste het signaal dat uitgaat van de primeur rond autorévélation. Het PNF stuurt hiermee een duidelijke boodschap: wie zelf aan de bel trekt, kan rekenen op een mildere behandeling. Dat spoort met de richting die ook het Amerikaanse Department of Justice al langer volgt met zijn Corporate Enforcement Policy.

Ten tweede valt op dat de CJIP de vervolging van de rechtspersoon beëindigt, maar dat de strafrechtelijke onderzoeken naar de betrokken natuurlijke personen doorlopen. Dat is belangrijk: de schikking is geen algehele vrijbrief. In Maleisië zijn eerder al directeuren van het betrokken ingenieursbureau gearresteerd door de MACC in verband met het MRT-project. Of die zaken direct samenhangen met de nu afgesloten CJIP is niet geheel helder, maar het beeld dat het om een wijdvertakt corruptienetwerk gaat, dringt zich op.

Ten derde: de hoogte van de boete. Bijna €30 miljoen op twee contracten van elk €150 miljoen. De illegale betalingen bedroegen meer dan €18 miljoen. Wordt de onderneming hier proportioneel geraakt? Dat valt te betwisten. Maar het PNF rekent de medewerking zwaar mee, en de boete bevat geen element van ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel. Die vraag blijft dus liggen.