Vrijspraak van opzettelijke invoer van krokodillenleer zonder CITES-invoervergunning na terugwijzing door de Hoge Raad, wel veroordeling voor de overtredingsvariant en verwerping van avas-verweer

Gerechtshof Den Haag 21 oktober 2026, ECLI:NL:GHDHA:2026:3104

Het gerechtshof Den Haag beoordeelt na terugwijzing door de Hoge Raad de zaak van een particulier die in Thailand gekochte schoenen, een riem, een gesp en een pasjeshouder van krokodillenleer naar Nederland heeft laten verschepen zonder dat een invoervergunning was voorgelegd. De Hoge Raad heeft het eerdere arrest van het hof vernietigd, omdat het opzet op het ontbreken van de invoervergunning onvoldoende was gemotiveerd. Het hof spreekt de verdachte nu vrij van opzettelijk handelen in strijd met artikel 4 van de CITES-Basisverordening, omdat niet vast te stellen is dat hij de aanmerkelijke kans heeft aanvaard dat de goederen zonder vergunning zouden worden binnengebracht. De overtredingsvariant, strafbaar op grond van artikel 3.37 Wet natuurbescherming en de Wet op de economische delicten, verklaart het hof wel bewezen. Het beroep op afwezigheid van alle schuld slaagt niet: de verdachte mocht niet varen op de toezegging van de verkoper dat die voor de vergunning zou zorgen, en had zelf moeten nagaan of de vergunning was afgegeven. Het hof legt een geheel voorwaardelijke geldboete van € 300 op met een proeftijd van één jaar.

Inleiding en context

De verdachte is een natuurlijk persoon, geboren in 1970. De economische kamer van het hof behandelt het hoger beroep tegen het vonnis van de economische politierechter in de rechtbank Rotterdam van 10 mei 2022. Die legde een voorwaardelijke geldboete van € 500 op (subsidiair tien dagen hechtenis), met een proeftijd van twee jaren. Het hof veroordeelde de verdachte in een andere samenstelling bij arrest van 8 februari 2024 voor het opzettelijk begaan van het feit tot een voorwaardelijke geldboete van € 500, met een proeftijd van één jaar. De Hoge Raad heeft dat arrest op 27 mei 2025 vernietigd (ECLI:NL:HR:2025:811) en de zaak teruggewezen.

Tijdens een verblijf in Thailand in 2019 koopt de verdachte in een winkel in Bangkok krokodillenleren schoenen die nog gemaakt moeten worden. De schoenen worden samen met andere aankopen naar Nederland verscheept. Bij de prijs zijn een riem met gesp, een losse gesp en een pasjeshouder van krokodillenleer inbegrepen. Op 28 oktober 2019 wordt de creditcard van de verdachte belast voor 30.000 Thaise baht. Het dossier bevat een document van de Thaise autoriteiten, afgegeven op 12 november 2019 en gedagtekend 16 januari 2020, met de vermelding van export, de naam van de verdachte en “Crocodylus siamensis Shoes”. Op 7 december 2019 komt een container met de goederen in Rotterdam aan. Op 31 januari 2020 wordt namens de verdachte een retrospectieve aanvraag voor een CITES-vergunning ingediend. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland wijst die op 27 maart 2020 af. Er is eerder een strafbeschikking uitgevaardigd, gedateerd 11 februari 2021.

Tenlastelegging en wettelijk kader

De verdachte wordt verweten dat hij in de periode van 7 december 2019 tot en met 22 januari 2020 te Rotterdam, al dan niet opzettelijk, heeft gehandeld in strijd met artikel 4 van de CITES-Basisverordening (EG) nr. 338/97. Hij heeft de goederen, specimens van in bijlage A van die verordening genoemde soorten, in de Gemeenschap binnengebracht zonder dat een invoervergunning van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland was voorgelegd. De tenlastelegging omvat een impliciet primaire variant als misdrijf (opzettelijk) en een impliciet subsidiaire variant als overtreding.

Het hof past artikel 3.37 Wet natuurbescherming toe, artikel 3.14 van de Regeling natuurbescherming, artikel 4 en bijlage A van de Basisverordening en de artikelen 1a, 2 en 6 van de Wet op de economische delicten. Centraal staat of het opzet van de verdachte was gericht op het ontbreken van de invoervergunning. Zonder dat opzet resteert de overtredingsvariant.

Standpunt van het Openbaar Ministerie

De advocaat-generaal vordert dat het hof het vonnis vernietigt en de verdachte voor het impliciet primair tenlastegelegde, als misdrijf, veroordeelt tot een geldboete van € 250 (subsidiair vijf dagen hechtenis), voorwaardelijk, met een proeftijd van één jaar. Het arrest geeft de gronden van de vordering niet weer.

Standpunt van de verdediging

De raadsvrouw voert met verwijzing naar de pleitnota uit de eerdere behandeling in hoger beroep aan dat de verdachte een beroep op afwezigheid van alle schuld toekomt, omdat hij verontschuldigbaar heeft gedwaald. Hij heeft vooraf informatie over de verkoper verzameld via aanbevelingen van lokale vrienden, een vermelding in een reisgids en positieve internetreviews. Volgens een schriftelijk Engelstalig statement van de verkoper heeft die toegezegd dat de winkel voor de juiste vergunningen zou zorgen en daarvoor verantwoordelijk was. De verdachte verklaart ter zitting dat de verkoper hem een boekwerk liet zien met krokodillensoorten en de invoervereisten per land. Volgens zijn verklaring las hij in een app van de Nederlandse douane dat hij “een vergunning” nodig had, ging hij ervan uit dat de verkoper die zou regelen en vertrouwde hij daarop. Hij weet niet meer of hij de app vóór of na de aankoop raadpleegde.

Verder betoogt de raadsvrouw dat geen sprake is van functioneel daderschap, omdat de verdachte niet heeft aanvaard dat de invoer zonder vergunning plaatsvond.

De verdediging verzoekt voorwaardelijk om de verkoper als getuige te horen, voor het geval dat het hof zijn schriftelijke verklaringen niet geloofwaardig of onvoldoende betrouwbaar acht. Dat verzoek geldt ook als het hof niet aannemelijk acht dat de verkoper vóór de verzending heeft toegezegd de vergunning te verzorgen, of dat de verdachte op grond daarvan ervan uitging dat de goederen niet zonder vergunning zouden worden verzonden.

Ten slotte bepleit de raadsvrouw dat de redelijke termijn is overschreden.

Oordeel gerecht

Het hof acht niet wettig en overtuigend bewezen dat de verdachte opzettelijk heeft gehandeld. Het dossier en het onderzoek ter zitting bieden onvoldoende steun voor het oordeel dat het, ook voorwaardelijke, opzet van de verdachte was gericht op het ontbreken van de invoervergunning. Niet vast te stellen is dat hij bewust de aanmerkelijke kans heeft aanvaard dat de goederen zonder voorgelegde invoervergunning zouden worden binnengebracht. Het hof spreekt de verdachte daarom vrij van het impliciet primair tenlastegelegde en verklaart de overtredingsvariant bewezen.

Het beroep op afwezigheid van alle schuld verwerpt het hof. De verdachte had behoren te weten dat de invoer van goederen van een beschermde diersoort aan beperkingen is onderworpen. Van hem mag worden verwacht dat hij zich voldoende op de hoogte stelt van de geoorloofdheid van de invoer. Dat hij zich bewust was van invoerrestricties, blijkt uit zijn eigen verklaringen. Hij zei tegen de verkoper dat Nederland streng is met de invoer van bedreigde diersoorten, en hij realiseerde zich in Thailand al dat er mogelijk restricties op krokodillenleer zaten. Gelet op de complexiteit van de regelgeving, en omdat de verdachte geen deskundige is, had hij zelf meer onderzoek moeten doen. Het enkele raadplegen van de douane-app vindt het hof onvoldoende. Evenmin kon hij volstaan met informatie van lokale vrienden, een vermelding in een reisgids en internetreviews. Dat de verkoper hem ter plaatse informeerde, maakt dit niet anders. De verdachte kon daaraan niet het vertrouwen ontlenen dat de verkoper een expert op het gebied van CITES was. Aan de verkoper, die bovendien een commercieel belang had, kwam niet zoveel gezag toe dat de verdachte in redelijkheid op zijn mededelingen mocht afgaan.

Het hof overweegt verder dat de verdachte zich, ondanks de toezegging van de verkoper, er ten minste van had moeten vergewissen dat de invoervergunning was afgegeven voordat hij de goederen liet verschepen. Hij had daarvoor rechtstreeks contact kunnen opnemen met de Nederlandse autoriteiten of het bij de verkoper kunnen nagaan. De verdachte is de normadressaat van de bepaling: hij, en niet de verkoper, zou de goederen in Nederland invoeren. Hij heeft niet de maximaal te vergen zorg betracht.

Het verweer over functioneel daderschap faalt om dezelfde redenen. De verdachte vertrouwde erop dat de verkoper voor de vergunning zou zorgen, maar vergewiste zich er niet van dat die was afgegeven. Daarmee heeft hij niet de zorg betracht die in redelijkheid van hem kon worden gevergd om de gedraging te voorkomen.

Op het voorwaardelijke getuigenverzoek hoeft het hof niet te beslissen, omdat de voorwaarden niet zijn vervuld. Het hof gaat uit van de juistheid van de schriftelijke verklaring van de verkoper. Het neemt aan dat de verkoper heeft toegezegd de vergunning te verzorgen en dat de verdachte er daarom van uitging dat de goederen niet zonder vergunning zouden worden verzonden. Dat neemt niet weg dat de verdachte niet de zorg heeft betracht die van hem kon worden gevergd.

Het bewezenverklaarde levert op: overtreding van een voorschrift, gesteld bij of krachtens artikel 3.37, eerste lid, van de Wet natuurbescherming. Het hof acht de verdachte strafbaar.

Bewezenverklaring

Het hof verklaart het impliciet subsidiair tenlastegelegde bewezen, met dien verstande dat de verdachte in of omstreeks de periode van 7 december 2019 tot en met 22 januari 2020 te Rotterdam, in strijd met artikel 4 van de CITES-Basisverordening 338/97, zonder voorgelegde invoervergunning van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland in de Gemeenschap heeft binnengebracht:

  • één paar schoenen vervaardigd van krokodillenleer (Crocodylus siamensis);

  • één riem vervaardigd van krokodillenleer (Crocodylus siamensis);

  • één gesp gedeeltelijk vervaardigd van krokodillenleer (Crocodylus siamensis);

  • één pasjeshouder geheel of gedeeltelijk vervaardigd van krokodillenleer (Crocodylus siamensis).

Het hof spreekt de verdachte vrij van het impliciet primair, als misdrijf, tenlastegelegde en van wat meer of anders is tenlastegelegd. Taal- en schrijffouten in de tenlastelegging zijn verbeterd.

Strafoplegging en maatregelen

Het hof vernietigt het vonnis en de strafbeschikking van 11 februari 2021. Het veroordeelt de verdachte tot een geldboete van € 300, bij niet betalen en verhaal te vervangen door drie dagen hechtenis. De geldboete is geheel voorwaardelijk, met een proeftijd van één jaar. Er zijn geen bijkomende straffen of maatregelen opgelegd.

Het hof weegt mee dat de verdachte goederen van leer van een gekweekte variant van een bedreigde diersoort zonder de vereiste invoervergunning in Nederland heeft gebracht en daarbij onvoldoende oog had voor de wettelijke voorschriften. In beginsel acht het hof een geheel onvoorwaardelijke geldboete passend. Daarbij betrekt het dat de verdachte ter zitting in hoger beroep geen verantwoordelijkheid heeft genomen. Het uittreksel uit de Justitiële Documentatie van 22 september 2026 vermeldt geen veroordelingen voor soortgelijke feiten. Omdat de schoenen van aanzienlijke waarde en de overige goederen waarschijnlijk zijn vernietigd, en gelet op de persoonlijke omstandigheden, volstaat volgens het hof een geheel voorwaardelijke geldboete als waarschuwing. Toepassing van artikel 9a Sr acht het hof gelet op de ernst van het feit niet mogelijk. Vanwege het tijdsverloop en de ouderdom van het feit volstaat een proeftijd van één jaar. Het hof houdt rekening met de draagkracht van de verdachte.

De geldboete is € 50 hoger dan de vordering van de advocaat-generaal, die bovendien uitging van de misdrijfvariant. Het arrest motiveert dit verschil niet afzonderlijk.

Volgens het hof is de redelijke termijn niet overschreden. De termijn begint op 12 mei 2021, toen het Openbaar Ministerie de toenmalige raadsvrouw per e-mail liet weten dat de verdachte zou worden opgeroepen als niet binnen drie weken verzetsgronden werden ingediend. Het eindvonnis volgt op 10 mei 2022. Het hoger beroep wordt ingesteld op 23 mei 2022 en het hof wijst arrest op 8 februari 2024. Het cassatieberoep dateert van 13 februari 2024 en de Hoge Raad doet uitspraak op 27 mei 2025. Het dossier komt na terugwijzing op 4 juni 2025 ter griffie binnen en het hof wijst arrest op 21 oktober 2026. Iedere fase blijft binnen twee jaar en ook de totale duur levert geen schending van artikel 6, eerste lid, EVRM op.

Lees hier de volledige uitspraak.

Print Friendly and PDF ^