Veroordeling van een gemeente voor opzettelijke overtreding van de zorgplicht van artikel 13 Wet bodembescherming wegens verspreiding van rubbergranulaat rond kunstgrasvelden

Rechtbank Rotterdam 15 september 2026, ECLI:NL:RBROT:2026:12488

De rechtbank Rotterdam veroordeelt de gemeente Hengelo tot een geldboete van € 2.500 voor opzettelijke overtreding van artikel 13 van de Wet bodembescherming. De gemeente is eigenaar en verhuurder van kunstgrasvelden waarop rubbergranulaatkorrels worden gebruikt, en bij twee politiecontroles in 2020 liggen die korrels naast de velden op de onbedekte bodem. De rechtbank merkt als feit van algemene bekendheid aan dat rubbergranulaat buiten de velden tot bodemverontreiniging kan leiden en baseert dat op een openbaar RIVM-rapport dat geen deel uitmaakt van het dossier. Volgens de rechtbank neemt de gemeente niet tijdig alle redelijkerwijs te vergen maatregelen, omdat kantplanken pas na de controles bij alle velden worden geplaatst terwijl dat eerder mogelijk was. De gemeente wordt vrijgesproken van het verwijt dat zij een ontstane verontreiniging niet heeft beperkt of ongedaan gemaakt, omdat het enkele liggen van korrels op de grond geen bewijs is van daadwerkelijke verontreiniging. Bij de strafoplegging weegt de rechtbank mee dat de gemeente al maatregelen nam en dat de redelijke termijn met bijna zes jaar is overschreden.

Inleiding en context

De verdachte is een publiekrechtelijke rechtspersoon, de gemeente Hengelo. Zij is eigenaar van de kunstgrasvelden op twee sportparken in Hengelo en verhuurt deze aan een voetbalvereniging en een sportvereniging. Op de velden wordt rubber infill gebruikt. Het onderhoud gebeurt in opdracht van de gemeente door een derde.

De politie controleert de velden op 25 mei 2020 en 18 juni 2020. De verbalisanten zien bij meerdere velden op beide sportparken zwarte korrels op de verharding en op de onbeschermde bodem naast de velden, tot ongeveer een meter in de bosschages. Niet rondom alle velden zijn kantplanken of andere voorzieningen aangebracht. Op 30 november 2020 zijn bij alle velden kantplanken geplaatst en liggen er nauwelijks nog korrels buiten de velden.

De zaak wordt in eerste aanleg op tegenspraak behandeld door de meervoudige economische kamer. Aan de gemeente is eerder een strafbeschikking uitgevaardigd.

Tenlastelegging en wettelijk kader

De gemeente wordt verweten dat zij in de periode van 25 mei 2020 tot en met 30 november 2020 opzettelijk de zorgplicht van artikel 13 (oud) Wet bodembescherming heeft overtreden. De handeling in de zin van de artikelen 6 tot en met 11 van die wet bestaat uit het exploiteren van kunstgrasvelden, waarbij als nevengevolg rubbergranulaatkorrels op of in de bodem geraken. Het verwijt is tweeledig: de gemeente zou niet alle maatregelen hebben genomen die redelijkerwijs van haar konden worden gevergd om verontreiniging of aantasting van de bodem te voorkomen, en zij zou, toen de verontreiniging zich voordeed, de gevolgen niet hebben beperkt en zoveel mogelijk ongedaan gemaakt. De strafbaarstelling loopt via de artikelen 1a (oud), 2 en 6 van de Wet op de economische delicten.

Standpunt van het Openbaar Ministerie

De officier van justitie vordert veroordeling voor het ten laste gelegde feit en een geldboete van € 5.000. De gronden van de vordering zijn in het vonnis niet weergegeven.

Standpunt van de verdediging

De verdediging bepleit vrijspraak en voert twee bewijsverweren. Uit het dossier kan niet worden opgemaakt dat de korrels op de velden rubbergranulaatkorrels zijn. Evenmin kan op basis van het dossier worden vastgesteld dat deze korrels daadwerkelijk tot bodemverontreiniging kunnen leiden. Formele verweren en een strafmaatverweer zijn in het vonnis niet weergegeven.

Oordeel gerecht

De rechtbank verwerpt het eerste verweer. De verbalisanten beschrijven zwarte, indrukbare korrels op en naast de velden die de uiterlijke kenmerken van rubber hebben. De gemeente spreekt in haar interne correspondentie en in de verklaring van haar vertegenwoordiger zelf steeds over rubbergranulaat of rubber infill. Het is bovendien een feit van algemene bekendheid dat rubbergranulaat op kunstgrasvelden wordt gebruikt. Nader onderzoek naar de korrels is niet vereist.

Ook het tweede verweer faalt. De rechtbank wijst op het RIVM-rapport van 17 juli 2018 over de milieueffecten van rubbergranulaat bij kunstgrasvelden. Volgens dat rapport kan milieubelasting ontstaan doordat korrels buiten het veld op de grond terechtkomen en er kobalt, zink en minerale olie uit weglekken. Het rapport maakt geen deel uit van het dossier, maar is op internet gepubliceerd, openbaar raadpleegbaar, afkomstig van een betrouwbare bron en veronderstelt geen specialistische kennis. De rechtbank merkt daarom als feit van algemene bekendheid aan dat rubbergranulaat buiten de velden tot verontreiniging kan leiden. De gemeente wordt geacht dit te hebben geweten, temeer omdat zij blijkens interne stukken bekend was met de discussie en in 2017 al sprak over het tegengaan van verspreiding.

Op de gemeente rust een dubbele zorgplicht. Of daaraan is voldaan hangt af van de omstandigheden, waaronder het tijdstip van de maatregelen. De gemeente nam sinds 2017 maatregelen, zoals veegacties, blowers en zuigmachines, een slipvangput en grotere schoonlooproosters. Die hebben niet voorkomen dat de korrels in 2020 op de onbeschermde bodem lagen. De gemeente kende de zorgplichtdocumenten waarin kantplanken worden voorgeschreven. Haar beleidsmedewerker constateert in september 2019 rubbergranulaat naast meerdere velden en schrijft in januari 2020 dat kantplanken nog moeten worden geplaatst. Een offerte van april 2020 vermeldt een levertijd van ongeveer vier weken, zodat de kantplanken er vóór de eerste controle hadden kunnen staan. Waarom plaatsing niet eerder kon, blijkt nergens uit. De gemeente heeft daarom niet tijdig alle redelijkerwijs te vergen maatregelen genomen.

Voor het tweede onderdeel van de zorgplicht volgt vrijspraak. Het enkele feit dat de korrels buiten de velden op de grond lagen, is onvoldoende bewijs dat schadelijke stoffen zijn gelekt en dat de bodem daadwerkelijk is verontreinigd.

Ambtshalve overweegt de rechtbank dat het beheer van de velden tot de sfeer van de gemeente behoort en dat de gedragingen, het nalaten en het opzet van haar ambtenaren aan haar kunnen worden toegerekend. Het feit wordt gekwalificeerd als overtreding van een voorschrift gesteld bij artikel 13 van de Wet bodembescherming, opzettelijk begaan door een rechtspersoon.

Bewezenverklaring

  • De gemeente heeft in de periode van 25 mei 2020 tot en met 30 november 2020 te Hengelo opzettelijk, als degene die kunstgrasvelden exploiteert waarbij als nevengevolg rubbergranulaatkorrels op of in de bodem geraken en die wist dat de bodem daardoor kon worden verontreinigd, niet alle maatregelen genomen die redelijkerwijs van haar konden worden gevergd om die verontreiniging te voorkomen.

De gemeente wordt vrijgesproken van het onderdeel dat ziet op het beperken en ongedaan maken van een ontstane verontreiniging.

Strafoplegging en maatregelen

De rechtbank legt een geldboete op van € 2.500, de helft van de eis, en vernietigt de eerder uitgevaardigde strafbeschikking. Zij acht een geldboete aangewezen vanwege de ongewenste risico’s voor het milieu en omdat de noodzakelijke en mogelijke maatregelen pas na twee controles zijn getroffen. In het voordeel van de gemeente weegt dat zij in de ten laste gelegde periode al maatregelen nam tegen verspreiding van de korrels. De redelijke termijn is aangevangen op 9 december 2020, de datum van het verhoor van de vertegenwoordiger, en is volgens de rechtbank met bijna zes jaar overschreden; die overschrijding kan niet aan de verdediging worden toegerekend. Eerdere onherroepelijke veroordelingen voor milieudelicten dateren van meer dan twintig jaar geleden en wegen niet strafverzwarend mee. Bijkomende straffen of maatregelen worden niet opgelegd.

Lees hier de volledige uitspraak.

Print Friendly and PDF ^