Raad bereikt akkoord: EPPO en OLAF krijgen directe toegang tot Europese btw-gegevens

Op 5 mei 2026 heeft de Ecofin-Raad een algemene oriëntatie bereikt over een verordening die het Europees Openbaar Ministerie (EPPO) en het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) directere toegang geeft tot belangrijke btw-gegevens van grensoverschrijdende transacties in de EU. Het nieuwe kader vult de bestaande administratieve samenwerking in btw-zaken aan met een rechtstreekse, gecentraliseerde informatiepoort voor de twee Europese onderzoeksinstanties. Eurofisc, het netwerk van nationale btw-fraudespecialisten, krijgt daarbij de opdracht risicoanalyses te delen met EPPO en OLAF, en die instanties krijgen onder strikte voorwaarden en met inachtneming van de gegevensbeschermingsregels rechtstreekse toegang tot relevante systemen. Het politieke akkoord betreft een wijziging van Verordening (EU) 904/2010 inzake administratieve samenwerking en btw-fraudebestrijding. Voor de bijzonder-strafrechtpraktijk is de ontwikkeling relevant omdat zij raakt aan de informatieve infrastructuur waarop Europese vervolging van grensoverschrijdende btw-carrouselfraude leunt. De definitieve aanname volgt nadat het Europees Parlement zijn advies heeft uitgebracht. INSIGHT EU MONITORINGEU Law Live

Aanleiding: het Commissievoorstel van 14 november 2025

De Raadstekst gaat terug op een voorstel dat de Europese Commissie op 14 november 2025 presenteerde. In dat voorstel werden EPPO en OLAF opgenomen in het samenwerkingskader van Verordening 904/2010, met directe en gestroomlijnde communicatie met het Eurofisc-netwerk en, binnen hun respectieve mandaten, specifieke, directe en gecentraliseerde toegang tot de IT-systemen met relevante btw-informatie. Achterliggend probleem is dat EPPO en OLAF tot dusver btw-informatie op Unieniveau alleen via bilaterale samenwerking met nationale belastingautoriteiten konden verkrijgen, een mechanisme dat lang en omslachtig is en niet aansluit bij het onderzoek naar intracommunautaire btw-fraude met meerdere lidstaten. De financiële schaal is aanzienlijk: de Europese Commissie raamt de jaarlijkse schade voor de schatkisten van lidstaten en de EU-begroting tussen de 12,5 en 32,8 miljard euro, naast een bredere btw-kloof die volgens de Raad rond de 128 miljard euro ligt. eucrim + 2

Wat krijgen EPPO en OLAF concreet?

Het Raadsdocument 8538/1/26 REV 1 maakt duidelijk welke gegevens onder de nieuwe centrale toegang vallen. Het gaat om informatie over btw-identificatienummers, intracommunautaire transacties, btw-vrijgestelde invoer in het kader van de Import One-Stop Shop (IOSS) en douaneprocedures 42/63, en betalingsinformatie opgeslagen in het CESOP-systeem. De toegang verloopt onder andere via het VAT Information Exchange System (VIES), het SURVEILLANCE-systeem en het CESOP-systeem, alle drie cruciaal voor het volgen van btw-fraude over de grens. Daarnaast wordt Eurofisc verplicht om EPPO en OLAF te informeren over vermoedens van grensoverschrijdende btw-fraude, zowel spontaan als op verzoek, en moeten Eurofisc-coördinatoren analyserapporten over verdachte schema's aan beide instanties doen toekomen. European UnionVatabout

Waarborgen: alleen gerichte zoekopdrachten, geen fishing expeditions

Een centraal element in de Raadstekst is de begrenzing van de toegang. De gecentraliseerde toegang moet strikt beperkt blijven tot gerichte zoekopdrachten gekoppeld aan specifieke zaken en mag geen fishing expeditions of willekeurige of algemene monitoring van btw-informatie inhouden. De Raad benadrukt dat deze gecentraliseerde toegang tot administratieve databanken voor justitiële en rechtshandhavingsdoeleinden van uitzonderlijke aard is en niet als precedent voor bredere toepassing mag worden uitgelegd. In de praktijk betekent dit een read-only, audit-logged toegang waarbij zoekopdrachten gekoppeld zijn aan specifieke zaakidentificatoren en onderworpen zijn aan proportionaliteitstoetsen onder de EU-regels voor gegevensbescherming. Verder wordt expliciet geregeld dat de informatie die in het Eurofisc Transaction Network Analysis (TNA)-systeem is opgeslagen, niet onderworpen is aan de gerichte zoekopdrachten van EPPO en OLAF. Voor de TNA-data loopt de informatieoverdracht dus via het bestaande Eurofisc-rapportagespoor, niet via directe queries. European Union + 3

Het oordeel van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming

De Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming (EDPS) bracht op 7 januari 2026 advies uit over het oorspronkelijke Commissievoorstel. De EDPS erkent de urgentie van de bestrijding van grootschalige grensoverschrijdende btw-fraude, in het bijzonder Missing Trader Intra-Community (MTIC)-schema's, en verwelkomt de doelstellingen van het voorstel met de erkenning dat specifieke en beperkte directe toegang tot bepaalde btw-informatie door EPPO en OLAF noodzakelijk kan zijn voor effectieve onderzoeken en handhaving. Tegelijk waarschuwde de toezichthouder voor het risico van vervaging tussen administratieve en strafrechtelijke kaders, een aandachtspunt dat in de uiteindelijke compromistekst is verwerkt door de strikte beperking tot gerichte zoekopdrachten en de verwijzing naar de bestaande gegevensbeschermingsregels onder Verordening (EU) 2018/1725 en, voor de lidstaten, de Algemene Verordening Gegevensbescherming. European Data Protection Supervisor

Verhouding tot ViDA en de bredere ontwikkeling

De maatregel staat niet op zichzelf. De nieuwe regels komen na het akkoord van maart vorig jaar over volledige digitalisering van btw-rapportageverplichtingen voor intra-EU B2B-transacties tegen 2030, wat de bestrijding van btw-fraude verder moet ondersteunen. Het ViDA-pakket (VAT in the Digital Age) en de huidige uitbreiding van de toegang voor EPPO en OLAF vormen complementaire sporen: ViDA versterkt de digitale informatiestroom op het niveau van de aangifte, terwijl de wijziging van Verordening 904/2010 de toegang van Europese onderzoeksinstanties tot die informatie regelt. Voor de strafrechtpraktijk betekent dit dat het pad van fiscale signalering naar strafrechtelijk onderzoek korter wordt, met meer geüniformeerde data als bron. INSIGHT EU MONITORING

Vervolgprocedure

Het Raadsakkoord is voorlopig: het Europees Parlement moet zijn advies over het dossier nog uitbrengen, naar verwachting in juli 2026, waarna de Raad overgaat tot formele aanname; de verordening treedt in werking twintig dagen na publicatie in het Publicatieblad van de Europese Unie. Omdat het voorstel valt onder de bijzondere wetgevingsprocedure, vereist aanname unanimiteit in de Raad na raadpleging van het Europees Parlement en het Europees Economisch en Sociaal Comité. Vanaf de inwerkingtreding zijn EPPO en OLAF verantwoordelijk voor de kosten van het opzetten en onderhouden van de relevante infrastructuur en technische middelen voor veilige toegang tot btw-informatie, en zullen lidstaten en Commissie bij de evaluatie van Verordening 904/2010 bijzondere aandacht besteden aan de praktische toepassing en impact van die toegang. https://eutoday.net + 2

Afsluiting

Het politieke akkoord van 5 mei 2026 brengt een verschuiving in de informatiearchitectuur rondom Europese btw-fraudebestrijding. Waar EPPO en OLAF tot nu toe afhankelijk waren van bilaterale verzoeken aan nationale belastingautoriteiten, krijgen zij straks gerichte, gecentraliseerde toegang tot een aantal kerngegevens uit VIES, CESOP en SURVEILLANCE, plus een directe verbinding met Eurofisc. De gekozen vorm, namelijk gerichte zoekopdrachten per zaak met audit log en uitsluiting van de TNA-data van directe queries, weerspiegelt het evenwicht dat de wetgever zoekt tussen effectieve handhaving en de bescherming van persoonsgegevens. De definitieve contouren worden zichtbaar nadat het Europees Parlement zijn advies heeft uitgebracht en de Raad de verordening formeel heeft aangenomen.