Hoge Raad vernietigt strafoplegging bij valsheid in geschrift omdat de rol van de verdachte als gemeenteraadslid en journalist niet uit het onderzoek ter terechtzitting blijkt

Hoge Raad 14 juli 2026, ECLI:NL:HR:2026:1189

De Hoge Raad vernietigt de strafoplegging in een zaak over valsheid in geschrift en wijst de zaak op dat punt terug naar het gerechtshof Den Haag. De verdachte is door het hof veroordeeld tot een taakstraf van 60 uren, waarvan 20 uren voorwaardelijk, omdat hij een formulier over de vermissing van zijn rijbewijs valselijk heeft opgemaakt en bij de gemeente heeft gebruikt om snel een nieuw rijbewijs te verkrijgen. Het eerste cassatiemiddel klaagt dat het opzet op het valselijk opmaken niet uit de bewijsmiddelen kan worden afgeleid, maar dat middel leidt niet tot cassatie. Het tweede middel klaagt met succes over de strafmotivering. Het hof heeft in het nadeel van de verdachte betrokken dat hij ten tijde van het feit was verkozen als gemeenteraadslid en als journalist kritisch over overheidshandelen schrijft. Het proces-verbaal van de terechtzitting en de meegedeelde stukken bieden voor die vaststellingen onvoldoende aanknopingspunten, zodat de strafoplegging ontoereikend is gemotiveerd.

Achtergrond

De verdachte is een natuurlijk persoon, geboren in 1970. Het gerechtshof Den Haag veroordeelt hem op 22 oktober 2024 wegens valsheid in geschrift, artikel 225 lid 1 Sr, tot een taakstraf van 60 uren, waarvan 20 uren voorwaardelijk met een proeftijd van 2 jaren. In eerste aanleg volgt vrijspraak.

De verdachte maakt een formulier waarin opgave is gedaan van de vermissing van zijn rijbewijs valselijk op en gebruikt dit bij de gemeente. Zijn bedoeling daarmee is om snel en eenvoudig een nieuw rijbewijs te verkrijgen, terwijl een correcte vermelding van de relevante omstandigheden dat waarschijnlijk zou hebben bemoeilijkt. Uit een uittreksel Justitiële Documentatie van 25 september 2024 blijkt dat de verdachte niet eerder onherroepelijk is veroordeeld, zodat het hof hem als first offender aanmerkt.

Cassatiemiddelen

Namens de verdachte zijn twee cassatiemiddelen voorgesteld. Het eerste middel klaagt dat het voorwaardelijk opzet op het valselijk opmaken van het formulier over de vermissing van het reisdocument of rijbewijs niet uit de bewijsmiddelen kan worden afgeleid. Het tweede middel klaagt over de strafmotivering, en in het bijzonder over de omstandigheid dat het hof in het nadeel van de verdachte heeft betrokken dat hij ten tijde van het feit als gemeenteraadslid was verkozen en als journalist kritisch over overheidshandelen schrijft. De advocaat-generaal Paridaens concludeert tot vernietiging van de uitspraak, uitsluitend ten aanzien van de strafoplegging, tot terugwijzing naar het gerechtshof Den Haag en tot verwerping van het beroep voor het overige. De raadsman reageert daarop schriftelijk.

Beoordeling Hoge Raad

Het eerste middel leidt niet tot cassatie. De Hoge Raad verwijst voor de redenen daarvoor naar de conclusie van de advocaat-generaal onder 2.2 tot en met 2.6 en onder 2.8 tot en met 2.12.

Het tweede middel slaagt. Het hof heeft in de strafmotivering in het nadeel van de verdachte betrokken dat hij op het moment van het begaan van het feit was verkozen als gemeenteraadslid van de betreffende gemeente en dat hij bovendien zelf als journalist kritisch schrijft over overheidshandelen. Het proces-verbaal van de terechtzitting en de stukken waarvan op de terechtzitting de korte inhoud is medegedeeld, waarvan de relevante onderdelen zijn weergegeven in de conclusie van de advocaat-generaal onder 3.3, bieden echter onvoldoende aanknopingspunten voor die vaststellingen. De strafoplegging is daarom ontoereikend gemotiveerd. Nu het middel op dit punt slaagt, behoeft het restant ervan geen bespreking.

Beslissing van de Hoge Raad

De Hoge Raad vernietigt de uitspraak van het hof, maar uitsluitend wat betreft de strafoplegging, wijst de zaak terug naar het gerechtshof Den Haag opdat de zaak in zoverre opnieuw wordt berecht en afgedaan, en verwerpt het beroep voor het overige.

Lees hier de volledige uitspraak.