FIOD bij Europol: Dutch Desk, A.S.S.E.T. en de gedetacheerde nationale expert

Het FIOD-jaarverslag over 2025 wijdt een afzonderlijk hoofdstuk aan internationale samenwerking, met daarbinnen bijzondere aandacht voor de samenwerking met Europol. De FIOD beschrijft Europol als een centraal intelligence-knooppunt en een plek waar experts en informatie samenkomen. Voor de bijzonder-strafrechtpraktijk biedt het verslag inzicht in de juridische kaders, de operationele samenwerkingsvormen en enkele concrete resultaten in 2025.

Waarom grensoverschrijdende samenwerking?

De FIOD beschrijft in het verslag dat internationale samenwerking voor vrijwel alle vormen van criminaliteit die zij bestrijdt onmisbaar is. In veel opsporingsonderzoeken spelen grensoverschrijdende aspecten een rol, waarbij criminelen landsgrenzen benutten om opsporing te bemoeilijken. De FIOD werkt daarom intensief samen met buitenlandse opsporingsdiensten, onder meer binnen de Europese Unie, de Joint Chiefs of Global Tax Enforcement (J5) en met organisaties als Europol, Interpol, het Europees Openbaar Ministerie en de OESO. Deze samenwerking omvat zowel operationele onderzoeken en rechtshulpverzoeken als het proactief signaleren en bespreken van knelpunten en kansen binnen internationale intelligence- en opsporingsnetwerken. In 2025 handelde de FIOD 251 rechtshulpverzoeken van buitenlandse opsporingsdiensten af.

Juridische kaders en handling codes

Succesvol intelligencegestuurd opsporen is volgens het verslag afhankelijk van de beschikbaarheid van informatie én van het rechtmatig delen daarvan. Het verslag benadrukt dat internationale informatie-uitwisseling, onder meer via Europol, plaatsvindt binnen de geldende juridische kaders. Liaison officers van de FIOD bij Europol adviseren over de mogelijkheden van inzet en begeleiden bij veilige en rechtmatige gegevensuitwisseling. Dat gebeurt aan de hand van internationaal afgesproken handling codes die de voorwaarden voor gebruik van intelligence aangeven. Zorgvuldige vastlegging in systemen is daarbij essentieel, zowel voor het eigen opsporingsonderzoek als voor de gezamenlijke intelligencepositie. In 2025 organiseerden de FIOD-liaisons kennissessies voor opsporingsteams over deze samenwerkingsmogelijkheden.

De Dutch Desk bij Europol

De Dutch Desk is volgens het verslag een multidisciplinair samengesteld team van de FIOD, politie, Douane, KMar en de opsporingsdiensten van de NVWA, NLA en ILT. Rechercheurs van Nederlandse opsporingsdiensten kunnen er terecht voor informatie-uitwisseling, trendanalyses, netwerken en operationele ondersteuning bij grensoverschrijdende onderzoeken naar zware, georganiseerde criminaliteit en terrorisme. De FIOD-liaison officers onderhouden verbindingen met alle liaisondesks van 27 EU-landen en 25 niet-EU-landen.

Project A.S.S.E.T. in 2025

Een concreet resultaat in 2025 was de deelname aan de eerste editie van project A.S.S.E.T. (Asset Search & Seize Enforcement Taskforce). Dit project is een initiatief van Europol om internationaal crimineel vermogen op te sporen. Voor deze zogenoemde vermogenstraceer-sprint brengt Europol naast eigen specialisten ook Interpol, Eurojust, banken, cryptodienstverleners en financiële specialisten van opsporingsdiensten uit diverse landen fysiek bij elkaar. De FIOD vormde samen met de politie en het Functioneel Parket de Nederlandse afvaardiging.

Volgens het verslag werkten tijdens de eerste editie in januari 2025 in totaal 80 experts van 43 opsporingsdiensten uit 28 landen enkele dagen samen. Als resultaat van deze gezamenlijke inzet werd binnen enkele dagen ruim €44 miljoen aan crimineel geld, bankrekeningen, goederen en vastgoed geïdentificeerd, en werd €200.000 aan cryptovaluta direct bevroren.

De gedetacheerde nationale expert

Sinds 2025 is een specialist door de FIOD gedetacheerd bij Europol, vanwege diens expertise in cryptocurrency-onderzoeken. Binnen Europol levert deze specialist volgens het verslag specialistische kennis over crypto-tracing en blockchainanalyse voor het European Financial and Economic Crime Centre (EFEEC) en Analysis Project Asset Recovery. Daarnaast vormt de specialist een schakel tussen Europol, de FIOD en de Nederlandse politie.

In het verslag wordt de specialist als volgt geciteerd: "Maar dat is maar een deel van mijn werk. Ik ondersteun ook EU-lidstaten en niet-EU-lidstaten met operationele inzet. Ik coördineer crypto-sprints en ben aanspreekpunt voor crypto-gerelateerde casuïstiek." Een crypto-sprint is volgens het verslag een kortlopend operationeel event waarbij meerdere landen enkele dagen intensief samenwerken aan een gezamenlijk of internationaal opsporingsonderzoek. De FIOD beschrijft dat door deze rol informatie-uitwisseling en operationele afstemming sneller en effectiever verlopen, Europol profiteert van hoogwaardige crypto-expertise, en de FIOD gemakkelijker toegang krijgt tot internationale intelligence.

Bredere samenwerking met illegale tabakshandel en EOM

Het verslag noemt verder dat de FIOD met Europol intensief samenwerkt op het thema illegale tabakshandel, waarbij data van onderzoeken wordt gedeeld om criminele netwerken in beeld te brengen. Daarnaast werkt de FIOD voor het Europees Openbaar Ministerie (EOM) bij zaken rond antidumpingheffingen en de sterk groeiende e-commercehandel. In 2025 leverde de FIOD in totaal 11 processen-verbaal aan het EOM.

Afsluiting

De internationale dimensie van de FIOD-inzet kreeg in 2025 op meerdere manieren vorm: via de Dutch Desk, deelname aan project A.S.S.E.T., de detachering van een specialist bij Europol en de aanhoudende samenwerking binnen de EU, met Interpol, de OESO, de J5 en het EOM. Het verslag positioneert deze samenwerking als een onmisbaar element in de aanpak van financieel-economische en fiscale criminaliteit met grensoverschrijdende aspecten, waarbij rechtmatige informatie-uitwisseling het uitgangspunt vormt.