DOJ lanceert National Fraud Enforcement Division: wat betekent de herstructurering voor de fraudebestrijding?

Op 7 april 2026 heeft waarnemend Attorney General Todd Blanche tijdens een persconferentie de formele oprichting aangekondigd van de National Fraud Enforcement Division, een geheel nieuwe afdeling binnen het U.S. Department of Justice (DOJ) die zich uitsluitend richt op de bestrijding van fraude met federale programma's en gelden. De aankondiging volgt op het ontslag van Attorney General Pam Bondi eerder die week en markeert het eerste publieke optreden van Blanche als waarnemend hoofd van het DOJ. De divisie wordt geleid door Assistant Attorney General Colin McDonald en brengt specialisten op het gebied van gezondheidszorgfraude, belastingfraude, uitkeringsfraude en bedrijfsfraude samen onder één dak. Het gaat om de herstructurering ten koste van bestaande eenheden, waaronder de healthcare fraud en market integrity units, en heerst er onder aanklagers onrust over de mogelijke inzet van de nieuwe divisie voor politieke doeleinden. De oprichting past in een breder patroon van reorganisaties bij het DOJ die de fraudehandhaving in de Verenigde Staten ingrijpend wijzigen.

Van aankondiging tot uitvoering

Het Witte Huis maakte de plannen voor de National Fraud Enforcement Division al op 8 januari 2026 bekend. Vicepresident J.D. Vance lichtte destijds toe dat de nieuwe divisie zich aanvankelijk zou richten op vermeende fraude in de staat Minnesota, met name rond federale programma's als SNAP, huisvesting, kinderopvang en Medicaid. Op 28 januari 2026 nomineerde president Trump Colin McDonald als Assistant Attorney General voor de nieuwe divisie. McDonald was tot dat moment werkzaam als Associate Deputy Attorney General onder Todd Blanche, met toezicht op federale opsporingsdiensten waaronder de FBI en de DEA.

De persconferentie van 7 april bracht de concrete invulling. De divisie bundelt expertise op het gebied van gezondheidszorg-, belasting-, uitkerings- en bedrijfsfraude. Daarnaast kondigde Blanche de oprichting aan van een National Fraud Detection Center, een data-gestuurd samenwerkingsverband dat analytische capaciteit en opsporingsmiddelen van meerdere federale instanties samenbrengt. In elk van de 93 federale arrondissementen wordt ten minste één aanklager specifiek belast met fraudezaken.

De herstructurering: absorptie van bestaande eenheden

De nieuwe divisie bouwt niet op een lege plek. Volgens GIR leidt de herstructurering tot het opslokken van bestaande eenheden, waaronder de healthcare fraud en market integrity units van de Criminal Division. Dat ligt in het verlengde van eerdere reorganisaties. In november 2025 absorbeerde de Fraud Section al de Consumer Protection Branch van de Criminal Division, waarmee de sectie uitgroeide tot haar grootste omvang ooit met tweehonderd juristen. De voormalige Market Integrity and Major Frauds Unit werd hernoemd tot de Market, Government, and Consumer Fraud (MGC) Unit. Daarnaast werd een nieuwe Health and Safety Unit (HSU) opgericht, gericht op vervolging van overtredingen van de Food, Drug, and Cosmetic Act.

De verhouding tussen de nieuwe National Fraud Enforcement Division en deze bestaande onderdelen is nog onduidelijk. In een brief aan het Congres van 16 januari 2026 schreef de AAG for Administration dat de divisie zou worden gefinancierd en bemand met bestaande middelen. Het DOJ Fraud Section Year in Review over 2025 maakte geen melding van de nieuwe divisie, en het blijft onduidelijk hoe de bevoegdheden worden verdeeld.

Zorgen over politisering

GIR meldt dat de herstructurering tot grote onrust heeft geleid onder aanklagers, die vrezen dat de nieuwe divisie kan worden ingezet voor de vervolging van politieke tegenstanders van president Trump. Die zorgen staan niet op zichzelf. Diverse media, waaronder ABC News, berichtten dat Trump ontevreden was over het tempo waarmee het DOJ onder Bondi zijn politieke tegenstanders vervolgde, wat mede zou hebben bijgedragen aan haar ontslag. Blanche weigerde tijdens de persconferentie in te gaan op vragen over het ontslag van Bondi en over onderzoeken naar politieke tegenstanders van de president.

De positie van Blanche zelf voedt het debat. Hij was voorheen de persoonlijke strafadvocaat van Trump en diende als diens raadsman in de New Yorkse strafzaak. Op de Conservative Political Action Conference eind maart 2026 verdedigde hij het verwijderen van aanklagers die eerder betrokken waren bij onderzoeken naar Trump.

Bredere context: recordhandhaving onder de False Claims Act

De oprichting van de divisie vindt plaats tegen de achtergrond van ongekende handhavingsresultaten. In het fiscale jaar 2025 bereikten schikkingen en veroordelingen onder de False Claims Act (FCA) een recordhoogte van 6,8 miljard dollar, meer dan het dubbele van het voorgaande jaar. Het overgrote deel, 5,7 miljard dollar, had betrekking op de gezondheidszorg. Whistleblowers waren verantwoordelijk voor het merendeel van de zaken en opbrengsten.

De Fraud Section behaalde in 2025 ook buiten de FCA recordresultaten, waaronder de grootste healthcare fraud takedown in de geschiedenis van het DOJ, met meer dan 14,6 miljard dollar aan vermeende schade, vijftien bedrijfsvervolgingen en in totaal meer dan een miljard dollar aan wereldwijde schikkingen.

Relevantie voor de Europese praktijk

Voor de Europese strafrechtpraktijk is de ontwikkeling om meerdere redenen relevant. De centralisatie van fraudehandhaving bij het DOJ heeft directe gevolgen voor ondernemingen met activiteiten in de Verenigde Staten of die deelnemen aan programma's die met federale middelen worden gefinancierd. De MGC Unit richtte zich in 2025 nadrukkelijk op fraude door buitenlandse uitgevende instellingen op Amerikaanse beurzen, waaronder constructies met variable interest entities. Handelsfraude is voor het eerst een kernprioriteit geworden van de Fraud Section, met een specifieke Trade Fraud Task Force. De nieuwe National Fraud Enforcement Division zal naar verwachting deze handhavingslijnen verder coördineren en versterken.

Afsluiting

De lancering van de National Fraud Enforcement Division markeert een nieuwe fase in de organisatie van de Amerikaanse fraudebestrijding. Of de centralisatie leidt tot effectievere handhaving of tot overlap met bestaande onderdelen, zal de komende maanden moeten blijken. De zorgen over mogelijke politisering onderstrepen het belang van de vraag hoe de onafhankelijkheid van de vervolging wordt gewaarborgd. Voor ondernemingen met exposure naar Amerikaanse federale programma's, of het nu gaat om gezondheidszorg, handelsverkeer of overheidscontracten, is waakzaamheid geboden.