De opvatting dat milieu- en defensiebelangen fundamenteel tegengesteld zijn, is niet alleen steeds vaker te horen in het maatschappelijk debat, maar ligt ook ten grondslag aan de veelbesproken Wet op de defensiegereedheid. Dit conceptwetsvoorstel maakt het mogelijk milieuregels aan de kant te schuiven ten behoeve van defensieactiviteiten, zoals schietoefeningen. Zowel bij dit wetsvoorstel als de opvatting die daaraan ten grondslag ligt, kunnen kritische kanttekeningen worden geplaatst.

Onderwerp van deze bijdrage is de immuniteit van lagere overheden. In het Pikmeer II-arrest heeft de Hoge Raad het kader ter beoordeling van de immuniteit van lagere overheden ter zake van door hen verrichte gedragingen uiteengezet: immuniteit van een openbaar lichaam als bedoeld in hoofdstuk 7 van de Grondwet – lagere overheden behoren tot deze categorie – dient slechts dan te worden aangenomen ‘als de desbetreffende gedragingen naar hun aard en gelet op het wettelijk systeem rechtens niet anders dan door bestuursfunctionarissen kunnen worden verricht in het kader van de uitvoering van de aan het openbaar lichaam opgedragen bestuurstaak, zodat uitgesloten is dat derden in zoverre op gelijke voet als het openbaar lichaam aan het maatschappelijk verkeer deelnemen’. Destijds werd dit Pikmeer II-criterium al als onduidelijk bestempeld en dat geluid is eigenlijk nooit verstomd. Ook de rechtspraktijk blijft ermee worstelen. Het bekende arrest Stichtse Vecht vormt ongetwijfeld het hoogtepunt. De gemeente Stichtse Vecht werd vervolgd wegens dood door schuld naar aanleiding van een verkeersongeval veroorzaakt door hobbels en oneffenheden in de weg. De gemeente werden twee verwijten gemaakt: nalaten verkeersmaatregelen te nemen en nalaten onderhoud te plegen aan de weg.