Tim Bleeker beschrijft in zijn annotatie bij het Klimaseniorinnen-arrest op hoofdlijnen de klachten, feiten, invulling van 8 EVRM, en redenen waarom Zwitserland volgens het Hof niet voldoet aan zijn zorgplicht. Daarnaast gaat hij in op de redenering van het hof omtrent causaliteit en deelverantwoordelijkheid in het kader van klimaataansprakelijkheid.
Read MoreIn recente rechtspraak sluit de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State voor de vaststelling van functioneel daderschap aan bij het strafrecht. Die aansluiting betekent volgens de Afdeling dat dit daderschap wordt vastgesteld aan de hand van de IJzerdraad-criteria: het beschikkingsmachtcriterium en het aanvaardingscriterium. In de opvatting van de Afdeling volstaat voor beschikkingsmacht dat de (vermeende) functionele dader de verboden gedraging kan voorkomen. In deze bijdrage betoogt de auteur dat bij dit standpunt vraagtekens kunnen worden geplaatst.
Read MoreBewijsstukken die in een civiele procedure (al dan niet na bewijsbeslag) worden ingebracht kunnen persoonsgegevens bevatten. De memorie van toelichting van de volgend jaar van kracht wordende Wet vereenvoudiging en modernisering bewijsrecht gaat er kennelijk vanuit dat als er in het kader van een civiele procedure persoonsgegevens van derden aan de orde zijn, die altijd moeten worden zwart gemaakt in over te leggen stukken. Maar in veel gevallen is daar helemaal geen reden toe, omdat de AVG niet van toepassing is. En als die wel van toepassing is, is het onleesbaar maken van persoonsgegevens alleen nodig als er geen grondslag voor rechtmatige verwerking is of als de persoonsgegevens niet relevant zijn voor de beoordeling van de zaak.
Read MoreDe Nederlandse wetgever zal de strengere vereisten uit de vernieuwde Richtlijn Milieucriminaliteit binnen twee jaar moeten omzetten naar het nationale strafrecht. Nu de effectiviteit van ons milieustrafrecht al vele jaren ter discussie staat en tegelijkertijd het belang van een effectief milieurecht toeneemt door de snelle teloorgang van onze leefomgeving lijkt de omzetting van de richtlijn een ideale gelegenheid om het rechtsgebied grondig te verbeteren.
Read MoreGreenwashing wordt in Nederland met allerlei juridische instrumenten bestreden, waaronder het bestuurs- en civielrecht. In het buitenland vinden inmiddels strafrechtelijke onderzoeken in dit verband plaats. Ook de Nederlandse rechtsorde biedt onder bepaalde omstandigheden ruimte voor de strafrechtelijke handhaving van greenwashing.
Read MoreDe onlangs gepubliceerde Overheidsbrede Visie op Generatieve AI is een mooi en actueel document dat de kansen en risico’s van deze technologie uiteenzet en een gedetailleerde agenda bevat met stappen die de diverse ministeries, uitvoeringsinstanties en toezichthouders de komende jaren zullen zetten. Toch zijn er drie punten die in de volgende versie aandacht behoeven: de grotere maatschappelijke vraagstukken zouden meer moeten worden uitgewerkt, de procedurele en abstracte plannen geconcretiseerd en een juridische analyse toegevoegd.
Read MoreOp grond van internationale anticorruptie-instrumenten rusten er op Nederland vergaande inspanningsverplichtingen om in strafrechtelijke onderzoeken naar buitenlandse corruptie met andere landen samen te werken en informatie te delen. Uit empirisch onderzoek naar de Nederlandse praktijk blijkt echter dat deze samenwerking diverse praktische en juridische belemmeringen kent. In deze bijdrage wordt getracht een antwoord te geven op de vraag hoe bij grensoverschrijdende bewijsvergaring in relatie tot internationale geldstromen (follow the money) de law in action zich verhoudt tot de law in the books. Daarbij wordt aandacht besteed aan het toepasselijke juridisch-normatieve kader voor grensoverschrijdende bewijsvergaring, alsmede aan de bevindingen van het empirisch onderzoek. De auteur sluit af met een vooruitblik.
Read MoreIn dit artikel wordt ingegaan op strafrechtelijke aspecten van het produceren en op de markt brengen van vermengde levensmiddelen. Voorbeelden daarvan zijn honing die is vermengd met suikerstroop, of potjes gemalen peper die zijn aangevuld met zandkorrels. Zowel het Wetboek van strafrecht als enkele bijzondere strafbepalingen bevatten verboden die aan de vervolging van een dergelijke vorm van voedselfraude ten grondslag kunnen worden gelegd. Wat zijn de (on)mogelijkheden om strafrechtelijk te handhaven in geval van het aantreffen van dergelijke vermengde levensmiddelen?
Read MoreMet de Innovatiewet Strafvordering wordt binnen de Rechtspraak geëxperimenteerd met audiovisuele verslaglegging en met een opname van beeld en geluid als zelfstandig wettig bewijsmiddel. De vraag die op de voorgrond treedt: is het wel mogelijk om een opname als zelfstandig bewijsmiddel te gebruiken zonder dat deze ‘wordt geïnterpreteerd en tot uitdrukking gebracht in geschreven taal’. Een andere vraag: wordt de gewenste efficiencyslag wel gerealiseerd? Het bekijken van een opname kost immers aanzienlijk meer tijd dan het lezen van schriftelijke processtukken.
Read MoreMilieucriminaliteit kan ernstige gevolgen hebben voor de natuur, de leefomgeving, de veiligheid en gezondheid van personen, de overheidsfinanciën en de economie. Er bestaan uiteenlopende vormen van milieucriminaliteit. Te denken valt onder meer aan illegale lozingen in bodem of water, drugsdumpingen, illegale uitstoot van zware en/of chemische industrie, mestfraude en illegale handel in afval en in exotische diersoorten. Volgens de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) bedraagt de schade van milieucriminaliteit alleen al in Nederland enkele miljarden euro’s per jaar. Het recht vormt een belangrijk instrument om milieucriminaliteit te beperken of te voorkomen. Recent onderzoek wijst echter uit dat er onvoldoende zicht is op het stelsel van toezicht en handhaving om milieucriminaliteit te adresseren. Zo is meer zicht nodig op specifiek het functioneren van de strafrechtsketen bij milieudelicten en eventuele knelpunten die zich daarin voordoen, zodat duidelijker wordt voor welke strafrechtelijke reactie of sanctie bij welk type milieudelict en type dader het best kan worden gekozen.
Read More