Enkele recente ontwikkelingen in milieurechtelijke jurisprudentie

Het afgelopen jaar zijn er weer interessante milieurechtelijke uitspraken gewezen. In deze kroniek uit Bouwrecht worden uitspraken gesignaleerd van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State en rechtbanken die het afgelopen jaar zijn opgevallen.

Aan de orde komen uitspraken over onder meer: het Activiteitenbesluit milieubeheer, de (voorbereidings)procedure van een milieurechtelijk besluit, de omgevingsvergunning voor milieu (milieuvergunning), andere milieurechtelijke onderwerpen en de bestuursrechtelijke handhaving.

Lees hier het volledige artikel:

• Enkele recente ontwikkelingen in milieurechtelijke jurisprudentie door mr. dr. V.M.Y. van ’t Lam in Bouwrecht Afl. 7 - juli 2015

'Corruptiebestrijding in de praktijk'

Met de FIFA-zaak staat de bestrijding van corruptie weer uitgebreid in de belangstelling. En wederom blijkt dat de arm van de Amerikaanse autoriteiten lang is. Dat zou voor de Nederlandse compliance officer geen verassing meer mogen zijn. Wel is het verassend dat er vanuit deze zaak links naar Nederland blijken te zijn. Mede daardoor doet de FIFA-zaak mij denken aan de Shot-Show case van enkele jaren geleden, waarbij bij de auteur de vraag rees of de FIFA-zaak wel succesvol kan worden afgesloten door de Amerikaanse justitie. In dit artikel wordt dat verder uitgewerkt. Tot slot volgen nog enkele woorden van advies voor de Nederlandse compliance officer, als opmaat voor een serie artikelen over het tegengaan van corruptie. Lees hier het volledige artikel:

• Corruptiebestrijding in de praktijk door Geert Vermeulen in  Tijdschrift De Compliance Officer

'Strafbare feiten en de reikwijdte van de opzetclausule in aansprakelijkheidsverzekeringen'

Slachtoffers of hun nabestaanden die aanspraak maken op schadevergoeding, zijn in de praktijk in belangrijke mate afhankelijk van verzekeringsdekking aan de zijde van de aansprakelijke. Omdat aansprakelijkheidsverzekeringen op grote schaal zijn afgesloten, is die dekking in veel gevallen en in hoge mate gegarandeerd. Dit is daarentegen niet zonder meer het geval indien de schade door een strafbaar feit is veroorzaakt. Dan is niet ondenkbaar dat er als gevolg van de in deze verzekeringen voorkomende opzetclausule geen dekking is. Daarmee is niet gezegd dat er bij elk strafbaar feit geen dekking is. Dat is afhankelijk van de precieze reikwijdte van de opzetclausule. In deze bijdrage poogt de auteur de reikwijdte van de door verzekeraars sinds 2000 gehanteerde opzetclausule te omschrijven. Bij onderzoek naar de precieze grenzen van de opzetclausule bevinden we ons, zo zal blijken, al snel op het gebied van strafbare feiten. De vraag die dientengevolge in deze bijdrage onder meer aan de orde komt is of de gevolgen van culpoze delicten gedekt zijn en wat in dezen de situatie is bij voorwaardelijk opzet.

Lees verder:

• Strafbare feiten en de reikwijdte van de opzetclausule in aansprakelijkheidsverzekeringen door Niels Frenk in VR 2015/36

 Dit artikel is enkel te raadplegen indien u bent geabonneerd op Verkeersrecht ANWB.

'De WAHV: kritische noten'

Met ingang van 1 januari 2000 werd het beroep in cassatie tegen beslissingen van de kantonrechter in zaken betreffende de Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersovertredingen (WAHV) vervangen door hoger beroep op het gerechtshof. In april 2000 werd in de eerste zaak in hoger beroep uitspraak gedaan. Over de processuele aspecten van het werk van het Gerechtshof Leeuwarden als eerste en hoogste rechter in het bestuursstrafrecht publiceerde Vellinga in 2002 een artikel in dit tijdschrift onder de titel: “Twee jaar Wet Mulder in hoger beroep: een verslag”. De wijze waarop de zaken worden afgedaan, heeft in de loop van de tijd geen wezenlijke veranderingen ondergaan, met dien verstande dat het aantal zaken inmiddels fors is toegenomen. Kwamen in de jaren 2000 en 2001 respectievelijk 469 en 667 zaken bij het hof binnen, in de jaren erna liepen de aantallen fors op, met een piek in 2008, in welk jaar 3.145 zaken binnenkwamen, waarna de hoeveelheid weer wat afnam. In 2013 wordt weer een stevige instroom verwacht, op grond van de bijna 800 binnengekomen zaken in de eerste drie maanden. Vanaf het jaar 2000 tot en met maart 2013 zijn in totaal meer dan 22.000 zaken afgedaan.

Nu, ruim tien jaar na het artikel van Vellinga, is het tijd om in te gaan op een aantal aspecten van de rechtspraak in WAHV-zaken. De auteur van dit artikel bespreekt een drietal ontwikkelingen die hij zorgelijk acht, in oplopende mate van ernst. In de eerste plaats wordt het functioneren van de CVOM als beroepsinstantie en de gebreken in dat functioneren besproken. Ten tweede behandelt de auteur de sterke verhogingen van de sancties die met ingang van 2012 zijn ingevoerd, vooral voor de als asociaal aangemerkte gedragingen. Ten slotte geeft de auteur zijn standpunt weer met betrekking tot de introductie van de registercontrole met betrekking tot de verzekeringsplicht voor motorvoertuigen in de WAHV. De laatste twee ontwikkelingen maken de gebreken in het functioneren van de CVOM des te ernstiger.

Lees verder:

• De WAHV: kritische noten door A. Dijkstra in Verkeersrecht ANWB aflevering 1 2015

Dit artikel is enkel te raadplegen indien u bent geabonneerd op Verkeersrecht ANWB.

'Klokkenluiden en het belang van een open organisatiecultuur'

In deze bijdrage wordt de problematiek van klokkenluiden in publieke organisaties besproken geplaatst tegen het bredere perspectief van politiek-ambtelijke verhoudingen. Het verschijnsel hangt nauw samen met enerzijds de politieke loyaliteit en anderzijds de professionaliteit van de ambtenaar. Klokkenluiden krijgt steeds meer een positief onthaal door de toegenomen betekenis van de vrijheid van meningsuiting, de toenemende wens tot openbaarheid, veranderde opvattingen over politiek en ministeriële verantwoordelijkheid en een toenemend wantrouwen in de overheid en instituties. Tegelijkertijd signaleert de auteur ook enkele risico’s aan klokkenluiden, zoals de schade voor de betreffende organisatie bij onzorgvuldig gebruik, de onmogelijkheid om het begrip ‘misstand’ helder te definiëren en, in relatie daarmee, het risico op onzuivere motieven bij klokkenluiden. Verder zijn er de gevolgen voor de verhoudingen binnen de organisatie en het miskennen van het gevaar van het naar buiten brengen van schadelijke informatie, voor het openbaar belang, maar ook voor de privacy van burgers. Deze risico’s moeten terdege onder ogen worden gezien. De auteur ziet wetgeving niet als belangrijkste antwoord op dit vraagstuk, maar ziet de oplossing veelal in aanhoudende aandacht voor de cultuur en omgangsvormen binnen een ambtelijke organisatie. Een open organisatiecultuur is de beste garantie dat klokkenluiden een incidenteel verschijnsel blijft. Lees hier het volledige artikel:

• Klokkenluiden en het belang van een open organisatiecultuur door L.F.M. Verhey in Regelmaat 30e jrg., nr. 4, 2015

Zakboek Handhaving Milieuwetgeving 2016

'Zakboek Handhaving Milieuwetgeving' geeft een heldere handreiking voor toezichthouders en handhavers van overheden bij hun uitvoering in de praktijk om de fysieke leefomgeving te beschermen. Het bevat veel direct toepasbare informatie in de handhavingspraktijk. De bestuurlijke handhaving staat centraal. Het zwaartepunt van dit boek ligt op het toezicht en de feitelijke sanctionering. De mogelijkheden, maar ook de beperkingen van handhavingsacties worden belicht. Daarbij wordt verwezen naar wet- en regelgeving en jurisprudentie. Juridische begrippen zijn helder uitgelegd en de jurisprudentie is kort en krachtig samengevat.

Deze 2016-editie behandelt ook de verschillen tussen de Omgevingswet en de huidige uitvoeringspraktijk.

Praktische Informatie

Auteur: Dick van der Meijden Aantal pagina's: 492 blz. 1e druk | 2015

ISBN-13: 9789013131932

Klik hier om het boek te bestellen via Jongbloed.

'Evenredigheid en de Beleidsregel boeteoplegging Wav 2015: oude wijn in nieuwe zakken!'

Per 1 juli 2015 is het langverwachte gewijzigde boetebeleid van de Wet arbeid vreemdelingen (Wav), de Beleidsregel boeteoplegging Wet arbeid vreemdelingen 2015 (de Beleidsregel Wav), in werking getreden. Voor veel werkgevers die zich geconfronteerd (kunnen) zien met Wav-boetes zal de inhoud teleurstellend zijn. Eerdere toezeggingen van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid zijn namelijk niet terug te vinden in deze Beleidsregel Wav. Zowel de beloofde waarschuwing (in plaats van een boete) voor werkgevers die een eerste overtreding begaan als de nadere criteria ter invulling van het begrip ‘evenredigheid’ hebben hun beslag niet in de Beleidsregel Wav gekregen. Dat betekent dat alle ondernemingen die één vreemdeling zonder tewerkstellingsvergunning arbeid laten verrichten een boete van € 12.000 opgelegd zullen krijgen. Daarbij speelt geen rol of het een eerste overtreding is, of loon is betaald en premies zijn afgedragen of dat willens en wetens de Wav is overtreden. Daarmee wordt de sinds 2005 bestaande boetepraktijk van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid gehandhaafd. Lees verder:

• Evenredigheid en de Beleidsregel boeteoplegging Wav 2015: oude wijn in nieuwe zakken!, Stibbe

'De officier van justitie en de behandeling van de vordering van de benadeelde partij ter zitting'

De vordering van de benadeelde partij in het strafproces is van civielrechtelijke aard (art. 334 Sv). De regels van het strafproces (art. 311 en 329 Sv) leiden ertoe dat de vordering eerst behandeld wordt nadat de Officier van Justitie daarover in zijn requisitoir een standpunt heeft ingenomen. Het zou beter zijn dat de Officier van Justitie eerst na een debat tussen benadeelde partij en verdachte een advies geeft aan de rechter over de afdoening van de vordering. Lees verder:

• De officier van justitie en de behandeling van de vordering van de benadeelde partij ter zitting door A. Schoep in Proces nr. 4, 2015

U kunt dit artikel enkel raadplegen indien u beschikt over een abonnement op het tijdschrift Proces. Het artikel is tevens los te koop.

'De punitieve handhaving van de Omgevingswet'

Het onderzoek dat heeft geleid tot het WODC-rapport 'De punitieve handhaving van de Omgevingswet' gaat over de vraag hoe de punitieve handhaving van de nieuwe Omgevingswet zou kunnen worden ingericht. Aanleiding tot het onderzoek vormt de stelselherziening binnen het omgevingsrecht. Bij deze stelselherziening worden verschillende wetten op het terrein van de fysieke leefomgeving geheel of gedeeltelijk geïntegreerd in een nieuwe Omgevingswet. Punitieve handhaving van de wetten en delen van wetten waarvan het voornemen is dat zij uiteindelijk in de Omgevingswet geïntegreerd worden, verloopt thans in belangrijke mate via de Wet op de economische delicten. Sommige al dan niet deels in de Omgevingswet te integreren wetten kennen een mogelijkheid om een bestuurlijke boete op te leggen. Dit onderzoek betreft derhalve de keuze hoe de punitieve handhaving van de voorschriften die bij of krachtens de Omgevingswet gesteld worden, vorm moet worden gegeven. Zoals wij zagen ligt het zwaartepunt van de punitieve handhaving bij de wetten die in de Omgevingswet geïntegreerd worden in de huidige situatie in het strafrecht. Maar daarmee is nog niet gezegd dat dit zo moet blijven. Het overgrote deel van de sancties die via strafbeschikking en strafrechtelijke veroordeling worden opgelegd zijn boetes. Dat zou voedsel kunnen geven aan de gedachte dat (ook) in dit deel van het ordeningsrecht op de bestuurlijke boete kan worden overgestapt. Anderzijds zijn er ook strafzaken betreffende overtredingen van uiteindelijk in de Omgevingswet te integreren voorschriften waarin voorwaardelijke en onvoorwaardelijke vrijheidsstraffen worden opgelegd. Kan, in die situaties, het strafrecht worden gemist? Of is via toepassing van het commune strafrecht al voldoende verzekerd dat bij overtreding van voorschriften uit de Omgevingswet altijd een passende sanctie kan worden opgelegd? Ligt het, bij behoud van de mogelijkheid van punitieve handhaving via het strafrecht, in de rede daarnaast ook de bestuurlijke boete op ruimere schaal te introduceren? Of is het aantrekkelijker de figuur van de bestuurlijke strafbeschikking op uitgebreidere schaal te gaan gebruiken?

Het onderzoek, dat in de periode van juni 2014 tot maart 2015 in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Milieu is uitgevoerd door medewerkers van de Juridische Faculteit van de Rijksuniversiteit Groningen, kent drie delen. Het eerste deel betreft een aantal hoofdstukken waarin beleidsdocumenten, aspecten van het Nederlandse recht en de handhavingspraktijk op het terrein van het omgevingsrecht verkend worden. Het tweede deel betreft een onderzoek naar de inrichting van het Duitse punitieve recht. Het derde deel is een verkenning van opvattingen van personen die werkzaam zijn in de bestuursrechtelijke en strafrechtelijke handhaving van omgevingsrecht. Het onderzoek is afgesloten met een zelfstandig leesbare slotbeschouwing.

• De punitieve handhaving van de Omgevingswet

Leestip: Hoofdlijnen Wft

De financiële wereld staat niet stil en het toezicht op de financiële sector heeft de afgelopen jaren grote wijzigingen ondergaan. In Hoofdlijnen WFT zijn de nieuwe wetgeving, jurisprudentie en marktontwikkelingen verwerkt. Daarbij zijn de invoering van de Bankenunie en het CRDIV/CRR-pakket onmiskenbare mijlpalen, maar ook andere belangrijke ontwikkelingen zijn hierin meegenomen, zoals Europese regelgeving voor afwikkeling, Solvency II en MiFID II en de grotendeels nationale regels ten aanzien van beloning en toetsing van personen. De structuur en opbouw van het boek is dezelfde als in de eerdere drukken. Na een inleiding over algemene aspecten van de Wft volgen specifieke toezichtregels voor financiële ondernemingen (banken, verzekeraars, betaaldienstverleners, beleggingsondernemingen, beleggingsinstellingen en financiëledienstverleners), het toezicht op groepsstructuren en aandeelhouders en regelgeving op gebied van effectenhandel. Het boek eindigt met een hoofdstuk over toezicht, handhaving en interventie.

Praktische Informatie

Auteur: Larissa Silverentand e.a. Aantal pagina's: 576 blz.

3e druk | 2015

ISBN-13: 9789013131628

Klik hier om het boek te bestellen via Jongbloed.