Wrakingsverzoek n.a.v. (motivering van) regie-beslissingen toegewezen

Gerechtshof Amsterdam 23 december 2013, ECLI:NL:GHAMS:2013:4770

In de strafzaak tegen de verzoeker in hoger beroep, heeft op 26 augustus 2013 een zogenoemde regie-terechtzitting plaatsgevonden, op welke terechtzitting namens de verzoeker onderzoekswensen naar voren zijn gebracht en het openbaar ministerie omtrent die onderzoekswensen is gehoord. Het onderzoek ter terechtzitting is vervolgens onderbroken tot 2 oktober 2013. Op de terechtzitting van 2 oktober 2013 heeft de voorzitter blijkens het proces-verbaal terechtzitting de beslissingen van de strafkamer op de onderzoekswensen van de verdediging medegedeeld (hierna ook: de regie-beslissingen).

Op 8 oktober 2013 is ter griffie van het gerechtshof Amsterdam een schriftelijk verzoek ingekomen tot wraking van de leden van het gerechtshof die op 2 oktober 2013 de regie-beslissingen hebben gegeven.

De raadsheren op wie het wrakingsverzoek betrekking heeft, hebben te kennen gegeven niet in de wraking te berusten. Voorts heeft de wrakingskamer een schriftelijke reactie van de voorzitter van de strafkamer ontvangen, mede ingediend namens de andere leden van de strafkamer, van 27 november 2013. De voorzitter deelt in deze reactie ondermeer mede dat de leden van de strafkamer geen vooringenomenheid jegens de verzoeker koesteren. Voorts stellen de leden van de strafkamer zich in die reactie op het standpunt dat de regie-beslissingen en de motiveringen daarvan geen grond behoren op te leveren om vooringenomenheid niettemin te vrezen.

De wrakingskamer heeft een schriftelijke reactie op het wrakingsverzoek van de advocaat-generaal van 28 november 2013 ontvangen. De advocaat-generaal heeft zich op standpunt gesteld dat de strafkamer zich jegens de verzoeker niet vooringenomen heeft betoond, noch dat de vrees daarvoor objectief gerechtvaardigd is. De advocaat-generaal heeft de wrakingskamer in zijn reactie in overweging gegeven het wrakingsverzoek af te wijzen.

De wrakingskamer heeft ter openbare raadkamer van 2 december 2013 de verzoeker, diens advocaat en de advocaat-generaal omtrent het wrakingsverzoek gehoord. De raadsheren op wie het verzoek betrekking heeft waren daarbij niet aanwezig. De advocaat-generaal heeft in raadkamer gepersisteerd bij zijn schriftelijke reactie.

Tijdigheid

Ten aanzien van de tijdigheid van het wrakingsverzoek is door de advocaat het volgende naar voren gebracht bij de mondelinge behandeling. Ter terechtzitting van 2 oktober 2013 - toen de strafkamer de beslissingen op de onderzoekswensen heeft medegedeeld - waren de verzoeken en diens raadsvrouw niet aanwezig. Op 3 oktober 2013 heeft de raadsman het proces-verbaal terechtzitting ontvangen, waarna afschrift daarvan naar de verzoeker in de penitentiaire inrichting is verzonden. Eerst op 8 oktober 2013 was de raadsvrouw in de gelegenheid het proces-verbaal terechtzitting met de verzoeker in de penitentiaire inrichting te bespreken.

Het verzoekschrift is vervolgens die dag, 8 oktober 2013, door de raadsvrouw ter griffie van het gerechtshof ingediend.

Gelet op voorstaande acht de wrakingskamer het wrakingsverzoek tijdig gedaan.

Inleidende overwegingen

Algemeen

Blijkens het verzoekschrift tot wraking van 8 oktober 2013 en de daarop in raadkamer gegeven mondelinge toelichting is het wrakingsverzoek gebaseerd op het volgende. Bij de verzoeker is de vrees ontstaan dat de strafkamer jegens hem vooringenomenheid koestert. Door de verdediging zijn ter terechtzitting in de strafzaak van 26 augustus 2013 ten aanzien van verschillende kwesties verzoeken tot het horen van getuigen gedaan, ter onderbouwing van verweren omtrent de ontvankelijkheid (van het openbaar ministerie) dan wel bewijsuitsluiting. De strafkamer heeft ten aanzien van deze kwesties beslissingen ten gronde genomen voordat de zaak inhoudelijk is behandeld en pleidooi is gevoerd, waarmee inhoudelijk vooruit is gelopen op in eindarrest te nemen beslissingen. De overwegingen van de strafkamer laten geen ruimte voor het voeren van verweren en geven bij verzoeker de stellige indruk dat op deze onderdelen van de te voeren verweren reeds is beslist.

Vervolgens zijn de gronden waarop het wrakingsverzoek rust bij de mondelinge behandeling nader gemotiveerd, waarbij namens verzoeker naar verschillende door de strafkamer gegeven motiveringen van beslissingen is verwezen.

De wrakingskamer zal hierna het wrakingsverzoek per afzonderlijk aangevoerde grond beoordelen. Dit laat onverlet dat de wrakingskamer de gronden waarop het wrakingsverzoek rust en (de motivering van) de regie-beslissingen van de strafkamer, in het geheel van het geding heeft beschouwd en beoordeeld.

Juridisch kader

Op grond van artikel 512 van het Wetboek van Strafvordering kan op verzoek van een partij, elk van de rechters die een zaak behandelen worden gewraakt op grond van feiten en omstandigheden waardoor de rechterlijke onpartijdigheid schade zou kunnen lijden.

Naar vaste rechtspraak dient bij de beoordeling van een wrakingsverzoek voorop te staan dat een rechter uit hoofde van zijn aanstelling moet worden vermoed onpartijdig te zijn, tenzij zich uitzonderlijke omstandigheden voordoen die zwaarwegende aanwijzingen opleveren voor het oordeel dat hij jegens de verzoeker een vooringenomenheid koestert, althans dat de bij de verzoeker dienaangaande bestaande vrees gerechtvaardigd is. Bij de beantwoording van de vraag of in een bepaald geval een gerechtvaardigde grond voor vrees voor partijdigheid van de rechter bestaat, is het standpunt van de klagende partij belangrijk, maar niet doorslaggevend. Beslissend is of de twijfel van de klagende partij aan de onpartijdigheid van de rechter of het gerecht, door objectieve factoren wordt gerechtvaardigd.

Voorts geldt dat het niet aan de wrakingskamer is een door de rechter gegeven beslissing inhoudelijk te toetsen, ook niet indien een beslissing op het oog onjuist zou kunnen worden geacht. Wraking kan immers niet fungeren als rechtsmiddel tegen onwelgevallige of onjuiste beslissingen. De vrees voor vooringenomenheid kan indien het wrakingsverzoek zich richt op (de motivering van) een gegeven beslissing slechts objectief gerechtvaardigd zijn indien in het licht van de feiten en omstandigheden van het geval, de rechter een beslissing heeft genomen die zo onbegrijpelijk is dat daarvoor redelijkerwijs geen andere verklaring is te geven dan dat deze door vooringenomenheid is ingegeven.

De wrakingskamer overweegt ten aanzien van dit laatste nog als volgt. Dat (de motivering van) een beslissing slechts objectief gerechtvaardigde vrees voor vooringenomenheid kan opleveren als die beslissing zozeer onbegrijpelijk is dat die redelijkerwijs slechts kan zijn ingegeven door vooringenomenheid, moet worden onderscheiden van het geval waarin de motivering erop duidt dat de rechter zijn beslissing (mede) heeft gebaseerd op (betwiste doch) door hem reeds vastgestelde feiten of op een reeds gevormd oordeel omtrent vragen die eerst bij eindbeslissing aan de orde dienen te komen. Dan immers, is een (al dan niet begrijpelijke) beslissing niettemin ingegeven door vooringenomenheid, althans kan de vrees daarvoor dan objectief gerechtvaardigd zijn.

Eerste wrakingsgrond: de start van het onderzoek

Namens de verzoeker is deze grond waarop het wrakingsverzoek rust, bij de mondelinge behandeling -samengevat- als volgt nader toegelicht.

De verdediging heeft in de strafzaak (in eerste aanleg) gemotiveerd aangevoerd dat de informatie op grond waarvan het vooronderzoek is gestart onjuist was en dat zich bij de totstandkoming van deze startinformatie diverse onregelmatigheden hebben voorgedaan. Deze verweren zijn door de rechtbank gepasseerd, en in hoger beroep wil de verdediging door onder meer de getuigen officier van justitie A en officier van justitie B te horen de verweren nader onderbouwen. De strafkamer heeft een opsomming gegeven van wat haar uit het dossier is gebleken, en stelt dat zij zich voldoende voorgelicht acht omtrent de gang van zaken bij de start van het onderzoek. Uit de formulering daarvan volgt dat de strafkamer deze opsomming als vaststaand beschouwd en dat de strafkamer de punten van de verdediging over de startinformatie totaal negeert. In de motivering van de afwijzende verzoeken betrekt de strafkamer voorts het argument dat voor zover al sprake zou zijn van onrechtmatigheden, deze hebben plaatsgevonden met betrekking tot andere opsporingsonderzoeken en niet in het kader van het voorbereidend onderzoek van de in deze zaak aan verdachte ten laste gelegde feiten. Uit een vonnis van de rechtbank Noord-Nederland van 26 november 2013 volgt volgens verzoeker echter dat onderzoeksmateriaal uit een ander onderzoek dat ten grondslag ligt aan het onderzoek waar een verdachte voor moet terechtstaan, onder omstandigheden wel degelijke relevant kan zijn voor door de strafkamer te nemen beslissingen. De strafkamer heeft deze pas met het door haar gebezigde argument echter reeds afgesneden.

Inhoud van de stukken

Het vonnis in de strafzaak tegen de verzoeker houdt als beoordeling door de rechtbank van in eerste aanleg gevoerde verweren omtrent de ontvankelijkheid van het openbaar ministerie, voor zover van belang het volgende in.

Beoordeling

A Start van het onderzoek

Uit hetgeen de rechtbank hiervoor heeft vastgesteld met betrekking tot de gang van zaken rond het tot stand komen van de startinformatie ten behoeve van het Hattem-onderzoek blijkt dat aan het politiekorps Amsterdam-Amstelland onjuiste informatie is verstrekt door het politiekorps Hollands-Midden over de connectie tussen de auto waarmee de aanslag is gepleegd en de gebruikers van de adres, in het bijzonder medeverdachte A. Vast staat voorts dat op basis daarvan bijzondere opsporingsbevoegdheden zijn ingezet, in het bijzonder de doorzoeking van de woning aan de adres.

Met de verdediging is de rechtbank van oordeel dat daarmee sprake is van schending van een beginsel van goede procesorde. Dat levert een vormverzuim op dat is begaan in het voorbereidend onderzoek van de onderhavige zaak, dat niet meer kan worden hersteld.

De door de advocaat van de verzoeker in de strafzaak schriftelijk ingediende ‘Nadere toelichting onderzoekswensen’ houdt voor zover van belang het volgende in.

De verdediging wenst deze officieren van justitie (wrakingskamer: officier van justitie A en officier van justitie B) te ondervragen over de start van het onderzoek.

De verdediging stelt zich op het standpunt dat doelbewust of met grove veronachtzaming aan de belangen van verzoeker en medeverdachte A (wrakingskamer: de verzoeker en een medeverdachte) te kort is gedaan aangaande de startinformatie van het onderzoek. Dit dient te leiden tot de niet ontvankelijkheid van het OM dan wel tot bewijsuitsluiting van alle op basis van de startinformatie ingezette opsporingsmiddelen. De verdediging stelt dat het Hattem onderzoek is gestart op basis van onjuiste verstrekte informatie (te weten het CIE pv van verbalisant A 1 d.d. 7 augustus 2009, dat volgens verbalisant A 1 enkel gebaseerd was op het kluispv van verbalisant B 1 op 7 augustus 2009). verbalisant B 1 stelt in het kluispv (01 003) dat er onderliggende stukken als bijlagen bij dit pv zijn gevoegd en dat het pv met toestemming van verbalisant C 1 ter beschikking is gesteld aan de afschermfunctionaris. Vast moet komen te staan welke onderliggende stukken dat waren. De verdediging betwist de lezing van verbalisant B 1 hieromtrent. De verdediging stelt (itt de rechtbank p 13 vonnis) dat verbalisant B 1 bij de RC ongeloofwaardig en leugenachtig heeft verklaard over het zogenaamde gespreksverslag (dat op 4 augustus 2009 zou zijn opgemaakt en mede ten grondslag lag aan zijn kluispv). De verdediging wenst ovj officier van justitie B vragen te stellen over zijn kennis van een gespreksverslag en of dit als bijlage met zijn toestemming ter beschikking is gesteld. Officier van justitie A had de leiding over het Atlas onderzoeken kan eveneens verklaren over de stukken / bijlagen die aan Hattem ter beschikking zijn gesteld.

Het proces-verbaal terechtzitting van 26 augustus 2013 en 2 oktober 2013 houdt, voor zover van belang, als beslissingen en overwegingen van de strafkamer het volgende in.

De start van het onderzoek

Het hof overweegt hieromtrent dat bij de beoordeling van een vormverzuim als bedoeld in artikel 359a van het Wetboek van strafvordering (Sv) de vraag naar de herstelbaarheid van het verzuim voorop staat. Pas als herstel niet meer mogelijk is, kan sanctionering van het vormverzuim worden overwogen. Daarbij geldt tevens dat het dient te gaan om een onherstelbaar vormverzuim in het voorbereidend onderzoek jegens de verdachte ter zake van (het) tenlastegelegde feit(en). Artikel 359a Sv vindt geen toepassing, indien het vormverzuim is begaan buiten het verband van dit voorbereidend onderzoek. (…)

Met betrekking tot de gang van zaken bij de start van het onderzoek is het hof uit het dossier het volgende gebleken. (…)

Gelet op het bovenstaande acht het hof zich op grond van de verklaringen van de verschillende getuigen bij de rechter-commissaris, de processen-verbaal van bevindingen van de officieren van justitie en de overige stukken in het dossier, een en ander in onderlinge samenhang bezien, voldoende voorgelicht omtrent de gang van zaken bij de start van het onderzoek Hattem. Dit laat evenwel onverlet dat het hof een te zijner tijd bij de inhoudelijke behandeling van de zaak van de verdachte door de verdediging gevoerd verweer dat sprake is van een vormverzuim als bedoeld in artikel 359a Sv op zijn merites zal dienen te beoordelen.

Beslissingen van het hof

Het hof wijst af het verzoek tot het doen oproepen van de onder 6 en 7 verzochte getuigen, officier van justitie A en officier van justitie B. Vooropgesteld wordt dat slechts in uitzonderingsgevallen plaats is voor het oproepen van een officier van justitie als getuige (ter terechtzitting). Van zo’n uitzonderingsgeval is hier, gelet op de redengeving die aan de verzoeken ten grondslag is gelegd en hetgeen hierna is overwogen, niet gebleken. Daar komt nog bij dat het openbaar ministerie zich ter terechtzitting verantwoordt over in het kader van opsporing en vervolging genomen beslissingen. Bovendien bevindt zich in het dossier een door de officier van justitie officier van justitie C op 9 juni 2010 opgemaakt proces-verbaal, waarin hij de start van het onderzoek nader uiteen zet. Het hof betrekt bij zijn oordeel voorts dat voor zover al sprake zou, zijn van onrechtmatigheden, deze hebben plaatsgevonden met betrekking tot andere opsporingsonderzoeken en niet in het kader van het voorbereidend onderzoek van de in deze zaak aan de verdachte ten laste gelegde feiten. Redelijkerwijs valt aan te nemen dat de verdachte door de afwijzing van het verzoek om officier van justitie A en officier van justitie B als getuige ter terechtzitting op te roepen niet in zijn verdediging wordt geschaad.

Beoordeling

Hetgeen door de verzoeker aan het wrakingsverzoek ten grondslag is gelegd valt -naar de kern genomen- uiteen in twee onderdelen. Ten eerste heeft de strafkamer volgens de verzoeker reeds feiten vastgesteld en op grond daarvan gesteld dat zij voldoende is voorgelicht, terwijl die feiten door de verzoeker worden betwist. Ten tweede heeft de strafkamer met de overweging dat voor zover al sprake zou zijn van onrechtmatigheden, deze hebben plaatsgevonden met betrekking tot andere opsporingsonderzoeken en niet in het kader van het voorbereidend onderzoek van de in deze zaak aan verdachte ten laste gelegde feiten, reeds de pas afgesneden voor het tegengestelde standpunt dat de verdediging inneemt.

Ten aanzien van het eerste onderdeel overweegt de wrakingskamer als volgt. De strafkamer heeft zich naar aanleiding van de getuigenverzoeken van de verdediging omtrent de start van het onderzoek klaarblijkelijk de vraag gesteld of zij zich op grond van de stukken van het dossier niet reeds voldoende voorgelicht achtte. In dit verband heeft de strafkamer aanleiding gezien de inhoud weer te geven van de stukken die zij in het dossier heeft aangetroffen. Anders dan de verzoeker en -blijkens zijn schriftelijke reactie op het wrakingsverzoek- ook de advocaat-generaal menen, heeft de strafkamer naar het oordeel van de wrakingskamer hiermee niet blijk gegeven de in die weergave vervatte feiten en omstandigheden reeds te hebben vastgesteld, maar heeft zij, zoals gezegd, slechts weergegeven dat die gegevens uit het dossier blijken. Evenmin kan hieruit een oordeel omtrent de te voeren verweren worden afgeleid. Uit de omstandigheid dat de strafkamer zich voldoende voorgelicht acht, kan immers niet meer worden afgeleid dan dat naar het oordeel van de stafkamer reeds zodanige feiten en omstandigheden aan haar zijn voorgelegd dat zij in staat is tot een afgewogen rechterlijk oordeel te komen, welk oordeel uiteindelijk ten voor- of ten nadele van het door de verdediging te voeren verweer kan uitvallen. De wrakingskamer acht de vrees voor vooringenomenheid op dit punt dan ook niet objectief gerechtvaardigd.

Ten aanzien van het tweede onderdeel van de grond waarop het wrakingsverzoek rust, overweegt de wrakingskamer als volgt. Uit de schriftelijke ‘Nadere motivering onderzoekswensen’ moet worden afgeleid dat de verdediging de getuigen officier van justitie A en officier van justitie B wenst te ondervragen op punten waaromtrent, naar de stelling van de verdediging, doelbewust of met grove veronachtzaming van de belangen van de verdachte is gehandeld onder verantwoordelijkheid van het openbaar ministerie. Dit dient volgens de verdediging te leiden tot de niet-ontvankelijkheid van het openbaar ministerie, dan wel tot bewijsuitsluiting van alle op basis van de startinformatie ingezette opsporingsmiddelen. Redelijke uitleg brengt mee dat hierin ligt besloten dat naar de stelling van de verdediging sprake is geweest van vormverzuimen in de zin van artikel 359a van het Wetboek van Strafvordering, die moeten leiden tot de in dat artikel genoemde rechtsgevolgen. Hieruit volgt ook dat de vraag of de vormverzuimen tot toepassing van artikel 359a Sv moeten leiden is voorgelegd aan de strafkamer, ter beoordeling op grond van het onderzoek ter terechtzitting.

Naar het oordeel van de wrakingskamer is de strafkamer met de overweging -dat voor zover al onrechtmatigheden hebben plaatsgevonden, deze hebben plaatsgevonden in het kader van het Atlas-onderzoek en niet in het vooronderzoek naar de aan de verzoeker ten laste gelegde feiten- schijnbaar vooruitgelopen op deze bij eindarrest te geven beoordeling. Aan deze overweging kon de verzoeker naar het oordeel van de wrakingskamer ontlenen dat de strafkamer reeds van oordeel is dat de door de raadsvrouw in relatie tot de horen getuige gestelde onrechtmatigheden (zouden die aannemelijk zijn) niet tot toepassing van artikel 359a Sv kunnen leiden, omdat die onrechtmatigheden buiten de werkingssfeer van dat artikel vallen. Een oordeel op dit punt dient de rechter zich echter pas te vormen na voltooiing van het onderzoek ter terechtzitting, wanneer partijen hun inhoudelijke argumenten aan de rechter hebben kunnen voorleggen. Dat de verzoeker de hierboven gegeven uitleg heeft gegeven aan de overweging van de strafkamer met betrekking tot de reikwijdte van artikel 359a Sv is temeer begrijpelijk nu door de strafkamer in haar inleidende overwegingen reeds is overwogen dat artikel 359a Sv geen toepassing vindt, indien het vormverzuim is begaan buiten het verband van het voorbereidend onderzoek ter zake de aan verzoeker ten laste gelegde feiten.

De wrakingskamer acht de vrees van verzoeker voor vooringenomenheid van de strafkamer dan ook objectief gerechtvaardigd. Bij dit oordeel betrekt de wrakingskamer dat de overweging van de strafkamer stellig en zonder voorbehoud is gegeven. De wrakingskamer heeft onderzocht of aan de overweging een bepaald voorlopig karakter moet worden toegekend, in het licht van het feit dat de overweging kennelijk is gegeven in het kader van de beoordeling van het verdedigingsbelang bij het horen van officier van justitie A en officier van justitie B, en in het licht van de inleidende overweging van de strafkamer dat zij een te zijner tijd bij de inhoudelijke behandeling van de zaak gevoerd verweer dat sprake is van een vormverzuim als bedoeld in artikel 359a Sv op zijn merites zal dienen te beoordelen. Gezien de stellige bewoordingen kan in de overweging die nuancering echter niet voldoende worden gevonden, in ieder geval niet zodanig dat de vrees voor vooringenomenheid bij de verzoeker niet objectief gerechtvaardigd is te noemen.

Tweede wrakingsgrond: de gang van zaken rondom getuige

Namens de verzoeker is deze grond waarop het wrakingsverzoek rust, bij de mondelinge behandeling -samengevat- als volgt nader toegelicht.

In eerste aanleg heeft de verdediging uitvoerig betoogd dat door politie en het openbaar ministerie doorlopend een onjuiste en misleidende voorstelling van de verhoren en gang van zaken rond getuige is gegeven, en dat is getracht onjuiste verklaringen van getuige te verkrijgen. Dit dient te leiden tot niet-ontvankelijkheid (van het openbaar ministerie) en bewijsuitsluiting. Dit verweer rust onder meer op de stelling dat doelbewust een wig is gedreven tussen getuige en zijn advocaten. getuige is van zijn gekozen raadsman afgepraat, waarna door de officier van justitie een andere raadsman aan getuige is toegewezen. Daarna is getracht die raadsman in te wisselen voor een andere advocaat. Uit de motivering van de regie-beslissingen van de strafkamer blijkt volgens de verzoeker dat het hof reeds heeft beslist dat geen onaanvaardbare beperking van de keuzevrijheid van getuige heeft plaatsgevonden en voorts dat geen ontoelaatbare druk is uitgeoefend.

Een andere pijler van het niet-ontvankelijkheidsverweer is dat toezeggingen zijn gedaan (aan getuige) door de politie en het openbaar ministerie, dat de politie sturend te werk is gegaan tijdens de verhoren en dat het openbaar ministerie heeft getracht dit te verhullen. De strafkamer heeft een aantal passages uit een verhoor van getuige geciteerd en overwogen dat in deze passages geen steun is te vinden voor de stelling van de verdediging. Dit acht de verzoeker onbegrijpelijk. Voorts is volgens hem onbegrijpelijk dat de strafkamer geen passages aanhaalt die de stelling van de verdediging (wel) ondersteunen. De strafkamer heeft het standpunt van de verdediging dat getuige toezeggingen zijn gedaan en dat hij tijdens zijn verhoren is beïnvloed nu al afgekapt, en daarmee is het inhoudelijk voeren van dit verweer zinloos geworden, aldus de verzoeker.

Inhoud van de stukken

Het proces-verbaal van de terechtzitting van 26 augustus 2013 en 2 oktober 2013 houdt voor zover van belang het volgende in als door de raadsvrouw gegeven toelichting op onderzoekswensen.

De gang van zaken rondom getuige

De getuigen 23 tot en met 38 dienen te worden gehoord over de gang van zaken rondom getuige. De politie en het openbaar ministerie hebben op dit punt doorlopend een onjuiste en misleidende voorstelling van zaken gegeven. Zij hebben de grens van het toelaatbare overschreden om belastende verklaringen tegen de verdachten te verkrijgen. Daarbij is een wig gedreven tussen getuige en zijn advocaten, is getuige bang gemaakt en beïnvloed en zijn hem toezeggingen gedaan. De politie en het openbaar ministerie hebben er alles aan gedaan om deze gang van zaken te verhullen. Dit dient te leiden tot de niet-ontvankelijkheid van het openbaar ministerie (op grond van het Zwolsman-criterium dan wel het Karman-criterium), dan wel tot bewijsuitsluiting of strafvermindering. (…)

• er is doelbewust een wig gedreven tussen getuige en zijn advocaten (die hem hebben geadviseerd zich op zijn zwijgrecht te beroepen) teneinde hem zonder advocaat te horen met als enige doel het verkrijgen van belastende verklaringen over de verdachten.

De verdediging wenst daarover als getuigen te horen: getuige, advocaat A, advocaat B en officier van justitie officier van justitie D (over de vervanging van de eerste advocaat). Het openbaar ministerie heeft voorts een onjuiste voorstelling van zaken gegeven met betrekking tot de mislukte poging om advocaat B te laten vervangen door advocaat C. Tijdens het verhoor van getuige in Brazilië is een eerste aanzet gegeven om advocaat B te vervangen. De verdediging wenst op dat punt te horen: de officieren van justitie officier van justitie E, officier van justitie F en officier van justitie C en de verbalisanten verbalisant D, verbalisant E en verbalisant F.

• Uit de stukken blijkt dat aan getuige toezeggingen zijn gedaan, hetgeen door de politie en het openbaar ministerie wordt betwist.

De verdediging wenst daarover als getuigen te horen: getuige, officier van justitie officier van justitie D (zij was verantwoordelijk ten tijde van de eerste verhoren in november 2009), de

verbalisanten verbalisant D, verbalisant E, verbalisant F, verbalisant G 1 en officier van justitie officier van justitie E.

• getuige is door de politie beïnvloed.

De verbalisanten hebben getuige vanaf de eerste verhoren in november 2009 voorgehouden dat hij te maken heeft met een gevaarlijke groep verdachten. Er is gesproken over liquidaties. Er is gesuggereerd dat hij bescherming behoeft en kan krijgen. Bij de verhoren in Nederland en Brazilië zijn suggestieve en sturende vragen gesteld. Daarnaast zijn vragen vaak herhaald. Daarbij hebben zij de getuige inkoppers, onwaarheden en beloftes voorgehouden, waardoor hij is beïnvloed. De rol van de politie is sturend en beïnvloedend geweest. De verdediging wenst daarover als getuigen te horen: verbalisant E, verbalisant F en verbalisant G 1.

Het proces-verbaal terechtzitting van 26 augustus 2013 en 2 oktober 2013 houdt, voor zover van belang, het volgende als beslissingen en motiveringen van de strafkamer in.

Het drijven van een wig tussen getuige en zijn advocaten

(…) Het hof memoreert dat slechts in uitzonderingsgevallen plaats is voor het doen oproepen van officieren van justitie als getuige (ter terechtzitting). Datzelfde heeft, naar het oordeel van het hof te gelden voor het doen oproepen van de (voormalige) advocaten/raadslieden van een getuige/verdachte. Van zo’n uitzonderingsgeval is hier, gelet op de redengeving die aan het verzoek ten grondslag is gelegd en hetgeen hiervoor is overwogen, niet gebleken. Het dossier biedt hiervoor geen aanknopingspunten.

Vooropgesteld wordt dat het bij uitstek de direct betrokkene, in dit geval dus getuige is, die tekst en uitleg kan geven over de gang van zaken op dit punt. Dat heeft hij, in aanwezigheid van de verdediging, op 8 februari 2012 bij de rechter-commissaris ook gedaan. Uit die verklaring, bezien in samenhang met de stukken uit het dossier, leidt het hof af dat getuige bij zijn voorgeleiding heeft verzocht om advocaat D als voorkeursadvocaat. Vervolgens heeft niet advocaat D, maar (het hof begrijpt:) advocaat A hem als advocaat gaan bijstaan. getuige heeft - naar eigen zeggen - nog voordat hij na afloop van het verhoor op 16 november 2009 ging roken, die raadsman laten vervangen door advocaat B. Van een (onaanvaardbare) beperking van de keuzevrijheid van de verdachte is op grond hiervan dan ook niet gebleken. De stelling van getuige dat hij hiertoe is gekomen, omdat ze (het hof begrijpt: de verbalisanten verbalisant F en verbalisant H) zoveel in zijn hoofd hebben gedaan, maakt dit niet anders. Het hof betrekt bij zijn oordeel dat de verbatim uitwerking van het verhoor geen steun biedt voor de beweerde druk die zou zijn uitgeoefend, terwijl ook overigens niet nader is toegelicht waaruit die druk zou hebben bestaan.

Gebleken is voorts dat getuige op 21 en 22 september 2009 in Brazilië als getuige is gehoord en dat advocaat B daarvan niet in kennis is gesteld. Wat hiervan de reden is, is niet duidelijk. Weliswaar heeft getuige bij de rechter-commissaris op 8 februari 2012 verklaard dat tegen hem is gezegd dat hij een andere advocaat moest nemen, maar getuige heeft niet nader toegelicht, waarom hij een andere advocaat zou moeten nemen en op welke wijze druk op hem zou zijn uitgeoefend. Bovendien blijkt uit zijn verklaring dat hij in Nederland een gesprek heeft gehad met advocaat B en advocaat C om te beslissen, wie van hen hem verder zou bijstaan. Het hof leidt uit deze gang van zaken af dat getuige er blijkbaar voor heeft gekozen dat advocaat B hem in het vervolg zou blijven bijstaan. Het hof betrekt bij zijn oordeel ook hetgeen de officier van justitie officier van justitie C bij brief van 29 april 2011 op dit punt naar voren heeft gebracht. Van een (onaanvaardbare) beperking van de keuzevrijheid van getuige - wat er van de gang van zaken ook zij - is op grond hiervan dan ook niet gebleken.

Voornoemde gang van zaken, wat daarvan ook zij, is niet van belang voor enige rechtens te nemen beslissing in de onderhavige strafzaak tegen de verdachte. Overigens is het verzoek onvoldoende onderbouwd. Het hof is gelet op het voorgaande van oordeel dat redelijkerwijs valt aan te nemen dat de verdachte door de afwijzing van het verzoek om de officieren van justitie officier van justitie D, officier van justitie E, officier van justitie F en officier van justitie C en de (voormalig) advocaten/raadslieden advocaat A, advocaat B en advocaat C als getuige op te roepen niet in zijn verdediging wordt geschaad.

Er zijn toezeggingen gedaan aan getuige en hij is door de politie beïnvloed

De verdediging heeft verzocht als getuigen te doen oproepen getuige, de officieren van justitie officier van justitie D en officier van justitie E, de verbalisanten verbalisant D, verbalisant E, verbalisant F en verbalisant G 1.

Het hof wijst af de verzoeken tot het doen oproepen van de op dit punt verzochte getuigen, omdat het verzoek een deugdelijke onderbouwing en feitelijke grondslag ontbeert. Het hof acht het opnieuw oproepen van getuige, verbalisant D en verbalisant F op dit punt niet noodzakelijk en ten aanzien van de getuigen officier van justitie D en officier van justitie E, verbalisant E en verbalisant G 1 is het hof van oordeel dat redelijkerwijs valt aan te nemen dat de verdachte door afwijzing van het verzochte niet in zijn verdediging wordt geschaad.

Het hof betrekt bij zijn oordeel dat de verbatim uitwerkingen van de verhoren van getuige in Nederland op 16 en 17 november 2009 en in Brazilië op 21 en 22 september 2010 een ander beeld geven van hetgeen tijdens die verhoren is voorgevallen dan door de verdediging is geschetst. Voornoemde verbatim uitwerkingen bieden, wat er ook zij van de perceptie van getuige met betrekking tot gedane mededelingen, geen steun voor de door hem in zijn verhoor bij de rechter-commissaris op 8 februari 2012 beweerde gang van zaken. De inbreng van de Braziliaanse politieambtenaar tijdens voornoemde verhoren doet dat evenmin.

Weliswaar heeft de Braziliaanse politieambtenaar aan getuige voorgehouden dat: de officier van Justitie hem de garantie heeft gegeven dat zij in jouw voordeel en in het algemene voordeel zal handelen (pagina 3 van het verhoor).

En verder: we spreken met een officier van Justitie die bereid is om je te helpen. Wat helpt het als je niet meewerkt en nooit meer rustig kunt slapen. En na een tijdje is jouw leven hier in Brazilië zoals ook het leven van jouw familie daar is, helemaal ontwricht. Want dan komt het proces hier naar toe waar jij aan moet meewerken. En dan wordt het steeds ingewikkelder. Ieder dag dat je niet meewerkt… kijk maar...(pagina 3 van het verhoor).

Het gaat te ver om in voornoemde opmerkingen steun te vinden voor de stellingen van de verdediging. Het hof betrekt bij zijn oordeel dat de Braziliaanse politieambtenaar tegenover getuige meermalen heeft benadrukt dat een Braziliaan niet wordt uitgeleverd (pagina 13 en 80) en dat hij heeft aangegeven dat ná het verhoor over diens veiligheid kon worden gesproken, in het bijzijn van de vrouwelijke officier van justitie (pagina 40 van het verhoor). Het hof betrekt bij zijn oordeel voorts dat officier van justitie E in haar op ambtsbelofte opgemaakte proces-verbaal van bevindingen van 10 maart 2011 heeft weergegeven wat voorafgaand aan het verhoor op 21 september 2010 en na afloop van het verhoor op 22 september 2010 met getuige is besproken. Het hof heeft geen reden te twijfelen aan de juistheid van deze mededelingen van de zijde van het openbaar ministerie. Dit is te minder het geval, daar voor het door mr.

Officier van justitie E gerelateerde steun kan worden gevonden in voornoemde verbatim uitwerking.

Beoordeling

Het onderhavige onderdeel van het wrakingsverzoek komt er in de kern op neer dat de strafkamer volgens de verzoeker met haar motivering van de afwijzende beslissingen op de getuigenverzoeken, blijk heeft gegeven haar oordeel op de vraag of ‘een wig is gedreven tussen getuige en zijn raadsman’, of in andere bewoordingen ‘van zijn gekozen raadsman is afgehouden’ reeds te hebben gevormd. Ook blijkt volgens de verzoeker uit die motivering dat de strafkamer reeds een oordeel heeft gevormd omtrent het standpunt van de verdediging dat getuige toezeggingen zijn gedaan en dat hij tijdens zijn verhoren is beïnvloed. Deze stellingen worden door de verdediging in de stafzaak mede ten grondslag gelegd aan een beroep op niet-ontvankelijkheid van het openbaar ministerie.

Uit hetgeen de raadsvrouw blijkens het proces-verbaal terechtzitting op de regie-terechtzitting heeft aangevoerd, volgt dat aan dit beroep op niet-ontvankelijkheid van het openbaar ministerie door de verdediging de stelling ten grondslag wordt gelegd dát sprake is geweest van het afhouden van getuige van zijn gekozen raadsman, en dat getuige is beïnvloed en hem toezeggingen zijn gedaan. Hieruit volgt ook dat de vraag of deze stellingen aannemelijk zijn, is voorgelegd aan de strafkamer ter beoordeling op grond van het onderzoek ter terechtzitting.

De wrakingskamer acht voorstelbaar, gezien ook de schriftelijke reactie van de strafkamer op het wrakingsverzoek, dat de strafkamer met haar motivering van de regie-beslissing op de verzoeken de getuigen te horen, slechts de stellingen van de verdediging in het kader van de toetsing van het belang van de verdediging bij het horen van die getuigen (althans of sprake is van een uitzonderingsgeval de officier van justitie als getuige te horen), heeft willen afwegen in het licht van de stukken die haar reeds waren aangereikt. Ook is voorstelbaar dat de strafkamer de vraag voor ogen heeft gehad of het getuigenverzoek, met inachtneming van de inhoud van de stukken van het dossier, een voldoende onderbouwing kende, dan wel of zij zich reeds voldoende voorgelicht achtte op grond van de stukken die haar reeds waren aangereikt.

Dat de motivering van de strafkamer niet meer is dan het resultaat van een afweging in dat kader blijkt echter niet uit de bewoordingen van de overweging. De overweging duidt erop dat de strafkamer tot een verdergaande, inhoudelijke beoordeling van de stelling van de verdediging is gekomen. Ten aanzien van de overweging op de getuigenverzoeken die zijn gedaan met betrekking tot het ‘drijven van een wig tussen zijn raadsman en getuige’ geldt dat die overweging -naar het oordeel van de wrakingskamer- door de verzoeker redelijkerwijs kon worden opgevat als een waardering van feiten en omstandigheden door de strafkamer, te weten van de inhoud van het verhoor van getuige van 8 februari 2012, van de stelling van getuige dat hij hiertoe (de wrakingskamer begrijpt: het wisselen van advocaat) is gekomen omdat verbalisanten zoveel in zijn hoofd hebben gedaan, en de omstandigheid dat door getuige niet is toegelicht waar de druk uit zou hebben bestaan. De overweging dat van (onaanvaardbare) beperking van de keuzevrijheid van de verdachte op grond hiervan niet is gebleken, duidt erop dat de strafkamer op grond van deze waardering zich reeds een oordeel heeft gevormd omtrent de aannemelijkheid van de stelling van de verdediging dat getuige is afgehouden van zijn gekozen raadsman. De rechter is tot dergelijke oordeelsvorming pas geroepen na sluiting van het onderzoek, wanneer partijen hun (inhoudelijke) argumenten aan de rechter hebben kunnen voorleggen. De vrees bij verzoeker voor vooringenomenheid van de strafkamer op dit punt acht de wrakingskamer dan ook objectief gerechtvaardigd. De wrakingskamer betrekt bij dit oordeel dat de overwegingen die schijnbaar onderdeel zijn van oordeelsvorming door de strafkamer zonder voorbehoud en dusdanig stellig zijn gegeven, dat niet slechts sprake lijkt te zijn van een voorlopige toetsing. Dat de strafkamer voorafgaand aan deze overwegingen heeft overwogen dat het dossier ‘hiervoor’ (voor de redengeving van het verzoek) geen aanknopingspunten biedt, doet aan de schijnbare inhoudelijke aard van de daarna volgende overwegingen niet zodanig af dat de vrees voor vooringenomenheid niet objectief gerechtvaardigd is te achten.

Voor de overwegingen die de strafkamer heeft gegeven ten aanzien van getuigenverzoeken omtrent beïnvloeding en het doen van toezeggingen van getuige, geldt dat de verzoeker deze overwegingen naar het oordeel van de wrakingskamer heeft kunnen opvatten als een inhoudelijke toetsing van de stelling van de verdediging, waarbij de strafkamer een veelheid aan omstandigheden in ogenschouw heeft genomen. De wrakingskamer acht voorstelbaar dat bij verzoeker de vrees bestaat dat de strafkamer zich reeds een afwijzend oordeel heeft gevormd omtrent de aannemelijkheid van zijn standpunt nog vóórdat het onderzoek ter terechtzitting tot een einde is gekomen, althans dat door en namens hem aan te voeren inhoudelijke argumenten voor zijn stelling niet onbevooroordeeld door de strafkamer zullen worden ontvangen. Hierbij speelt een rol dat de overwegingen er op zichzelf niet op wijzen dat de strafkamer slechts een toets heeft willen aanleggen als hiervoor onder overweging 5.3.3. bedoeld. De wrakingskamer acht de vrees voor vooringenomenheid bij de verzoeker dan ook objectief gerechtvaardigd.

Derde wrakingsgrond

De verzoeker heeft bij de mondelinge behandeling van het wrakingsverzoek nog aangevoerd dat hij geen goed gevoel heeft bij mr. Oldekamp omdat mr. Oldekamp volgens verzoeker officier van justitie is geweest en een voormalig naaste collega van de advocaat-generaal.

De wrakingskamer is van oordeel dat deze gestelde omstandigheden op zichzelf niet op vooringenomenheid duiden, zodat dit niet tot toewijzing van het wrakingsverzoek kan leiden.

Slotsom

In bovenstaande overwegingen is de wrakingskamer op een aantal onderdelen tot de conclusie gekomen dat de vrees bij verzoeker voor vooringenomenheid van de strafkamer objectief gerechtvaardigd is. Dit leidt ertoe dat het wrakingsverzoek zal worden toegewezen.

Beslissing

De wrakingskamer wijst toe het verzoek tot wraking van mr. Verhoeff, mr. Hoek en mr. Oldekamp.

Lees hier de volledige uitspraak.

Zie ook:

• Gerechtshof Amsterdam 23 december 2013, ECLI:NL:GHAMS:2013:4774

Tezamen & in vereniging feitelijk leidinggeven aan rechtspersoon die aangiften VPB onjuist en onvolledig heeft gedaan en geen kasadministratie heeft gevoerd en bewaard

Rechtbank Den Haag 4 september 2013, ECLI:NL:RBDHA:2013:11433

Verdachte heeft gedurende een lange periode feitelijk leiding gegeven aan de rechtspersoon X, een bedrijf dat grote contante geldstromen niet in de aangiften Vennootschapsbelasting heeft verantwoord, in deze aangiften fictieve kostenposten heeft opgenomen en bovendien geen kasadministratie heeft gevoerd en bewaard. Ten einde zoveel mogelijk geld aan X te onttrekken en belastingheffing bij X te minimaliseren, heeft medeverdachte medeverdachte in Engeland het bedrijf Y opgericht, terwijl door

Lees hier de volledige uitspraak.

Agent wegens corruptie veroordeeld tot 12 maanden gevangenisstraf

Rechtbank Zeeland-West-Brabant 18 december 2013, ECLI:NL:RBZWB:2013:9725

Verdachte heeft in zijn hoedanigheid van politieambtenaar een gift aangenomen, wetende dat deze hem werd gedaan ten gevolge of naar aanleiding van hetgeen door hem in strijd met zijn plicht in zijn bediening was gedaan. Hij heeft een etentje aangenomen, wetende dat dit hem werd aangeboden ten gevolge of naar aanleiding van het door hem verstrekken van politie-informatie aan medeverdachte 4. Verdachte heeft als politieman, nadat hij in het politiesysteem informatie had gevonden over een hennepkwekerij aan deadres hennepkwekerij 1, eigenaar medeverdachte 4 gewaarschuwd deze op te ruimen, waardoor medeverdachte 4 de kwekerij tijdig voor de politie-inval heeft kunnen ontmantelen. Tevens heeft hij medeverdachte 4 om geldbedragen gevraagd als beloning voor het wegtippen van de hennepkwekerij. Verdachte heeft zich daarnaast schuldig gemaakt aan verboden wapenbezit.

Bewezenverklaring

Feit 1 primair: Als ambtenaar een gift aannemen, wetende dat deze hem gedaan wordt ten gevolge of naar aanleiding van hetgeen door hem, in strijd met zijn plicht, in zijn bediening is gedaan en als ambtenaar een gift vragen ten gevolge of naar aanleiding van hetgeen door hem, in strijd met zijn plicht, in zijn bediening is gedaan.

Feit 4: Handelen in strijd met artikel 13, eerste lid, van de Wet wapens en munitie.

Strafoplegging

De rechtbank veroordeelt verdachte tot een gevangenisstraf van 12 maanden.

Lees hier de volledige uitspraak.

Omkoping van een politieambtenaar door deze een belofte te doen om hem te laten participeren in een hennepkwekerij

Rechtbank Zeeland-West-Brabant 18 december 2013, ECLI:NL:RBZWB:2013:9729

Verdachte heeft een politieambtenaar omgekocht door deze de belofte te doen om hem te laten participeren in een hennepkwekerij.

Naar het oordeel van de rechtbank volgt uit OVC gesprekken dat verdachte, wetende dat medeverdachte 1 politieman is, aan medeverdachte 1 vertelt dat hij in de hennephandel zit en daarmee zijn geld verdient. Hij vertelt medeverdachte 1 over de plannen die hij nog heeft met een huidige en een nieuwe plaats/locatie, waarmee een hennepkwekerij wordt bedoeld. Medeverdachte 1 geeft op zijn beurt in gesprekken op vragen van verdachte aan welke mogelijkheden er zijn om de systemen te raadplegen en geeft ook aan wat er niet mogelijk is, te weten het wissen van dossiers of bestanden. Tevens stelt hij dat het niet slim is om een telefoon te gebruiken in verband met de traceerbare zendmastgegevens.

Vast is komen te staan dat verdachte in het OVC-gesprek van 15 juli 2011 aan medeverdachte 1 heeft aangeboden om mee te participeren in een grote henneplocatie.

Gezien de samenhang van alle gesprekken, kan het naar het oordeel van de rechtbank niet anders zijn dan dat verdachte dat aanbod heeft gedaan, met het oogmerk om medeverdachte 1 te bewegen in strijd met zijn plicht iets te doen of na te laten, namelijk zijn ambtsgeheim te schenden door informatie uit de politiesystemen met hem te delen. Het feit kan aldus wettig en overtuigend worden bewezen.

Het verweer van de verdediging dat er geen concrete aanwijzingen zijn dat verdachte op dat moment een kwekerij had of aan het opzetten was en dat hij op dat moment niet over Mijdrecht (feit 3) kan hebben gesproken omdat het gesprek maanden vóór het ontdekken van de kwekerij in Mijdrecht plaatsvond, moet worden verworpen. Uit de OVC-gesprekken volgt naar het oordeel van de rechtbank dat verdachte zich op dat moment wel degelijk bezig hield met hennep en bovendien heeft verdachte bij de politie verklaard dat de eerste contacten metmedeverdachte 5 met betrekking tot Mijdrecht dateerden van mei 2011.

Bewezenverklaring

Feit 2: aan een ambtenaar een belofte doen met het oogmerk om hem te bewegen in zijn bediening, in strijd met zijn plicht, iets te doen of na te laten;

Feit 3: medeplegen van het opzettelijk handelen in strijd met een in artikel 3, onder B, van de Opiumwet gegeven verbod.

Strafoplegging

De rechtbank veroordeelt verdachte tot een gevangenisstraf van 10 maanden.

Lees hier de volledige uitspraak.

Rb veroordeelt verdachte wegens het doen van valse belastingaangiftes als leidinggevende van een B.V. Geen oplegging straf vanwege gemiddelde levensverwachting van een jaar.

Rechtbank Overijssel 18 december 2013, ECLI:NL:RBOVE:2013:3344

Verdachte heeft middels zijn vennootschap waar hij bestuurder van was twee jaar lang opzettelijk onjuiste aangiften omzetbelasting gedaan. Hij deed dit door geen of een te laag belastbaar bedrag op te geven en door een te hoog bedrag aan voorbelasting te claimen. Dit heeft er toe geleid dat de Belastingdienst in totaal een bedrag van ongeveer € 730.460,= aan omzetbelasting is misgelopen. Door het indienen van onjuiste belastingaangiften heeft verdachte het vertrouwen beschaamd dat de Belastingdienst stelt in ondernemers op het moment dat zij aangifte doen.

Verdachte heeft er blijk van gegeven het laakbare van zijn handelen niet echt in te willen zien door zijn rol in het gebeuren te bagatelliseren en voor de door hem gepleegde feiten telkens een rechtvaardigingsgrond te zoeken.

De rechtbank is van oordeel dat normaliter niet kan worden volstaan met een andere of lichtere sanctie dan een straf die een vrijheidsbeneming met zich brengt. Zij heeft daarbij rekening gehouden met:

• de oriëntatiepunten voor straftoemeting, zoals vastgesteld door het Landelijk Overleg Vakinhoud Strafrecht, die in geval van een benadelingsbedrag dat ligt tussen € 500.000 en € 1.000.000,= een onvoorwaardelijke gevangenisstraf vermelden van 18 tot 24 maanden;
• de ernst van de bewezen verklaarde feiten in verhouding tot andere strafbare feiten, zoals die onder meer tot uitdrukking komt in het hierop gestelde wettelijk strafmaximum en in de straffen die voor soortgelijke feiten worden opgelegd;
• het stelselmatige karakter van de bewezenverklaarde feiten.

De rechtbank zal echter bij haar strafoplegging rekening houden met de door verdachte geschetste persoonlijke omstandigheden, zoals die worden gestaafd middels een door hem overgelegde brief van zijn behandelend oncoloog. De rechtbank leidt uit deze brief af dat verdachte onder behandeling is in verband met prostaatkanker en dat zijn levensverwachting gemiddeld een jaar is.

De rechtbank zal enkel om die reden geen straf of maatregel aan verdachte opleggen.

Lees hier de volledige uitspraak.

Rb veroordeelt B.V. wegens het doen van valse belastingaangiftes: opleggen geldboete heeft geen zin nu de B.V. inmiddels failliet en ontbonden is

Rechtbank Overijssel 16 december 2013, ECLI:NL:RBOVE:2013:3318

Verdachte heeft twee jaar lang opzettelijk onjuiste aangiften omzetbelasting gedaan. Verdachte deed dit door geen of een te laag belastbaar bedrag op te geven en door een te hoog bedrag aan voorbelasting te claimen. Dit heeft er toe geleid dat de Belastingdienst in totaal een bedrag van ongeveer € 730.460,= aan omzetbelasting is misgelopen.

Verdachte is na aanvang van de vervolging failliet verklaard en per 29 november 2010 uitgeschreven uit het handelsregister van de Kamer van Koophandel in verband met de ontbinding van verdachte op diezelfde datum. Onder deze omstandigheden heeft het naar het oordeel van de rechtbank geen zin om aan verdachte een geldboete op te leggen.

De rechtbank zal dan ook volstaan met een schuldigverklaring zonder strafoplegging.

Lees hier de volledige uitspraak.

Vier jaar gevangenisstraf voor belastingfraude

De rechtbank Den Haag veroordeelt een man tot vier jaar gevangenisstraf voor deelneming aan een criminele organisatie. De organisatie had het oogmerk op het plegen van belastingfraude, witwassen en valsheid in geschrift. Een medepleger krijgt twee jaar gevangenisstraf, terwijl de betrokken vennootschappen iedereen een geldboete van drie ton krijgen.

De man heeft fiscale verliezen gecreëerd voor tien winstvennootschappen, die volgens de rechtbank op niets waren gebaseerd. Als ze hiermee waren weggekomen, had de Staat hierdoor 8,5 miljoen euro misgelopen aan vennootschapsbelasting. Dat is niet gebeurd. Het geld is weer bij de Belastingdienst terechtgekomen. De zaak kwam aan het rollen nadat de Belastingdienst de aangifte van een vennootschap controleerde die een verlies van ruim € 2,5 miljoen aangaf en daardoor ruim € 750.000 aan vennootschapsbelasting zou terugontvangen. De FIOD heeft die zaak vervolgens verder onderzocht.

Omdat het OM niet aan de man ten laste heeft gelegd dat hij als oprichter van de criminele organisatie moet worden aangemerkt, kan de rechtbank – anders dan het openbaar ministerie heeft gevorderd – dat niet bewezen verklaren. De rechtbank is echter wel van oordeel dat hij als oprichter van de criminele organisatie moet worden aangemerkt. De rechtbank heeft dat in het nadeel van verdachte meegewogen.

Verder weegt de rechtbank in het nadeel van de man mee dat hij als professional heel goed wist waar hij mee bezig was. Niet alleen is hij al in een vroeg stadium gewaarschuwd voor het mogelijke frauduleuze karakter van zijn handelen, hij was bovenal zelf een expert op het gebied fiscale regelgeving in Europa en zeer goed op de hoogte van complexe financiële producten.

Bron: de Rechtspraak

Afpersing en verduistering van taxichauffeurs: Wettig bewijsminimum & schakelsteunbewijsconstructie

Rechtbank Overijssel 12 december 2013, ECLI:NL:RBOVE:2013:3228

Feiten

Verdachte heeft zich schuldig gemaakt aan afpersing en verduistering van geld van twee taxichauffeurs, waarbij hij één van hen heeft bedreigd met een mes.

Bewijsoverwegingen schakelsteunbewijs

Volgens de raadsman is er onvoldoende wettig bewijs voorhanden ten aanzien van de betrokkenheid van verdachte bij de kern van het onder 1 ten laste gelegde, te weten de afpersing van de taxichauffeur slachtoffer 1. Ook voor het onder 2 ten laste gelegde, te weten de diefstal of verduistering van geld van de taxichauffeur slachtoffer 2 is er volgens de raadsman sprake van onvoldoende wettig bewijs. Er zou een te ver verwijderd verband bestaan tussen de aangiften en het steunbewijs. Wat betreft de onder 1 ten laste gelegde afpersing heeft de raadsman van verdachte ter terechtzitting een alternatief scenario geschetst waarin aangeefster niet betaald zou hebben gekregen door verdachte en vervolgens een beroving zou hebben verzonnen. Het aanwezige steunbewijs zou niet voldoende discriminerend zijn ten aanzien van het alternatieve scenario. De omstandigheid van een relatief groot tijdsverloop tussen de vermeende beroving en het bellen van de politie door aangeefster zou in dat verband eveneens te denken geven.

De rechtbank stelt voorop dat bij de beantwoording van de vraag of de verklaringen van aangevers voldoende steun vinden in het overige bewijsmateriaal, met andere woorden de vraag of aan het bewijsminimum van art. 342, tweede lid, Wetboek van Strafvordering is voldaan, zich niet in algemene zin laat beantwoorden, maar een beoordeling vergt van het concrete geval (zie HR 13 juli 2010, LJN BM2452 en ECLI:NL:HR:2012:BS7910). De rechtbank overweegt in dit verband het volgende.

De politie trof aangeefster slachtoffer 1 (feit 1) in de bewuste nacht huilend aan. Aangeefster slachtoffer 1 heeft zeer gedetailleerd verklaard over hetgeen zich heeft afgespeeld in haar taxi en daarbuiten, voorafgaand aan de rit en op het station van Zwolle.

Deze verklaring vindt naar het oordeel van de rechtbank onder meer steun in de verklaring van de medewerker van de schoonmaakdienst, getuige getuige 1, wiens telefoon verdachte heeft geleend tijdens de onderbreking van de rit op het station van Zwolle om daarmee te bellen naar (onder meer) telefoonnummer  2.

Aangever (slachtoffer 2) (feit 2) heeft eveneens zeer gedetailleerd verklaard over hetgeen is voorgevallen tijdens een taxirit. Aangever heeft bij een (enkelvoudige) fotoconfrontatie verdachte herkend alszijnde de klant, welke zijn geld had afgenomen. Weliswaar dient terughoudendheid betracht te worden bij het gebruik van een fotoconfrontatie voor het bewijs, maar in het onderhavige geval wordt de herkenning van verdachte ondersteund door de volgens aangever door verdachte buiten de taxi achtergelaten aangifte van vermissing van ID op naam van verdachte.

Voorts gebruikt de rechtbank ten aanzien van de feiten 1 en 2 voormelde bewijsmiddelen over en weer als schakelsteunbewijs. De bewijsmiddelen zijn namelijk over en weer redengevend voor het bewijs van het onder 1 en 2 ten laste gelegde en zien op bewezenverklaring van niet alleen soortgelijke maar ook in sterke mate daarop gelijkende strafbare feiten. Meer in het bijzonder is ten aanzien van beide feiten sprake geweest van het afhandig maken van geld van een taxichauffeur, was in beide gevallen sprake van een rit naar Zwolle, heeft in beide gevallen de dader gebruik gemaakt van een telefoon van een ander en is met die geleende telefoon (onder meer) in beide gevallen gebeld naar hetzelfde telefoonnummer, te weten telefoonnummer 2.

Bovendien betrekt de rechtbank in haar overwegingen dat uit de verklaring van aangeefster (slachtoffer 1) (feit 1) volgt, dat de klant die haar heeft gedwongen tot afgifte van geld zou hebben gezegd te hebben verbleven in het Strowis, terwijl een medewerker van het Strowis heeft verklaard dat verdachte zich aldaar heeft gelegitimeerd met een aangifte vermissing ID. Vervolgens heeft slachtoffer 2 (feit 2) – anderhalve maand later - verklaard dat de klant die geld van hem heeft afgenomen een aangifte vermissing ID heeft achtergelaten, welke stond op naam van verdachte.

Naar het oordeel van de rechtbank is gelet op het voorgaande voldaan aan het wettelijk bewijsminimum, nu de door aangevers gereleveerde feiten en omstandigheden niet op zichzelf staan maar daarbuiten voldoende steun vinden

Hoewel de bewijsmiddelen strikt genomen ten aanzien van hetgeen onder 1 ten laste is gelegd enige ruimte laten voor het door de raadsman ten aanzien van feit 1 geschetste alternatieve scenario welke de afpersing niet zou behelzen, heeft de verdachte dat scenario niet toegelicht - verdachte heeft gebruikt gemaakt van zijn zwijgrecht -, noch heeft zijn raadsman feiten of omstandigheden aangevoerd welke dat scenario aannemelijk hebben gemaakt. De rechtbank heeft dan ook geen aanleiding gezien te twijfelen aan de aangifte van slachtoffer 1, waarbij het tijdsverloop tussen de vermeende afpersing en het uiteindelijk door aangeefster bellen van de politie niet zodanig is dat de rechtbank daarin aanleiding ziet te twijfelen aan aangeefsters verklaring. Zij verklaart immers eerst ongeveer 20 minuten te hebben gewacht en vervolgens vergeefs te hebben gezocht naar het politiebureau alvorens de politie te bellen.

Bewezenverklaring

1. Afpersing
2. Subsidiair verduistering

Strafoplegging

De rechtbank veroordeelt de verdachte tot een gevangenisstraf voor de duur van 24 maanden.

Lees hier de volledige uitspraak.

Fraude met OV-chipkaarten

Rechtbank Rotterdam 6 december 2013, ECLI:NL:RBROT:2013:9579

Verdachte heeft OV-chipkaarten vervalst, hetgeen hem in drie strafbare feiten wordt verweten. Verdachte heeft deze strafbare feiten bewust gepleegd en zijn enige motief daarbij was financieel gewin. Bovendien betreft het een grote hoeveelheid vervalsingen. Hij heeft enkele honderden kaarten vervalst. Hoewel de verdachte niet daarvoor terechtstaat, kan niet onvermeld blijven dat hij tientallen vervalste kaarten heeft verhandeld.

Door zijn handelen heeft verdachte een ernstige inbreuk gemaakt op dat vertrouwen van de consument in de OV-chipkaart. Het strafbare handelen van verdachte betekent tevens dat de producent van de OV-chipkaart nog meer moet investeren in beveiliging van de kaart. Deze kosten komen vervolgens weer ten laste van de gebruikers van het openbaar vervoer.

De rechtbank betrekt bij haar uiteindelijk oordeelsvorming omtrent de op te leggen straf en de duur daarvan de persoonlijke omstandigheden van verdachte zoals deze ter terechtzitting zijn gebleken. In het bijzonder heeft de rechtbank gelet op het uittreksel uit de justitiële documentatie van 31 oktober 2013. Daaruit blijkt dat verdachte eerder met politie, justitie en de strafrechter in aanraking is gekomen voor oplichting.

De rechtbank betrekt in haar uiteindelijke beoordeling omtrent de strafmaat dat de officier van justitie in materiële zin driemaal hetzelfde feitcomplex ten laste heeft gelegd. Zij zal daarmee ten gunste van verdachte rekening houden. Ook ten gunste van verdachte zal de rechtbank er rekening mee houden dat het relatief oude feiten betreft.

Alles afwegend acht de rechtbank echter de eis van de officier van justitie onvoldoende recht doen aan de ernst van de feiten en de omstandigheden waaronder zij zijn gepleegd. Daarbij is onder meer van belang dat de uitspraak waar de officier van justitie in het kader van de strafmaat naar heeft verwezen (ENCLI:NL:RBUTR:2010:BO6723) een geval betrof waarbij de verdachte zelf niet van de vervalsing had geprofiteerd en die in schaal vele malen beperkter was.

De rechtbank acht het opleggen van een substantiële taakstraf voor de duur van 180 uren, met aftrek van voorarrest, subsidiair 90 dagen vervangende hechtenis, en een voorwaardelijke gevangenisstraf voor de duur van een maand met een proeftijd van 2 jaar passend en geboden.

Lees hier de volledige uitspraak.

Valsheid in geschrifte en oplichting door voordoen als erkende onderwijsinstelling en het onbevoegd uitreiken van een groot aantal diploma’s

Rechtbank Den Haag 3 december 2013, ECLI:NL:RBDHA:2013:16568

Ontvankelijkheid officier van justitie

De verdediging heeft zich primair op het standpunt gesteld dat het openbaar ministerie niet-ontvankelijk dient te worden verklaard in de vervolging. Daartoe heeft de raadsman aangevoerd dat het openbaar ministerie het recht tot vervolging heeft verspeeld door de verdachte te vervolgen wegens overtreding van artikel 225 van het Wetboek van Strafrecht terwijl er in de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW) een lex specialis is neergelegd in artikel 15.6. Bovendien zo heeft de raadsman gesteld, is het gebruik van de benaming universiteit toegestaan en is in de WHW het afgeven van master- en bachelordiploma’s door niet-erkende universiteiten niet strafbaar gesteld. Dit moet eveneens leiden tot niet-ontvankelijkheid, aldus de raadsman.

De officier van justitie heeft betoogd dat zij wel degelijk kan worden ontvangen in de vervolging van verdachte wegens valsheid in geschrift. Zij heeft daartoe aangevoerd dat de WHW enkel van toepassing is op erkende universiteiten. Nu verdachte een niet-erkende universiteit is kan zij zich niet beroepen op die wet en kan in dit geval van een in die wet opgenomen lex specialis geen sprake zijn.

Rb: Verdachte was gedurende de tenlastegelegde feiten noch een in de WHW of in de tot de wet behorende bijlage genoemde instelling, noch een onderwijsinstelling die krachtens deze wet was aangewezen. Daarmee viel verdachte niet onder het toepassingsbereik van deze wet. Ook het bepaalde in artikel 15.6 en 15.7 WHW is dan niet van toepassing voor verdachte, zodat een beroep op het lex specialis beginsel niet kan slagen. Voorts staat het feit dat in de WHW niet is opgenomen dat het afgeven van master- en bachelordiploma’s door niet geaccrediteerde universiteiten, niet (expliciet) strafbaar is gesteld, niet aan vervolging op grond van artikel 225 en 326 van het Wetboek van Strafrecht in de weg. Het verweer van de raadsman wordt dan ook verworpen. De officier van justitie is ontvankelijk in de vervolging.

Feiten

De verdachte is opgericht in 2005 en biedt onderwijs op afstand aan in het Arabisch. Verdachte heeft een vestiging in Den Haag, waar ook examens worden afgenomen.

A, werkzaam bij het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) heeft verklaard dat verdachte in 2006 per brief heeft gevraagd uitleg te krijgen over de procedure om als onderwijsinstelling erkenning van OCW te verkrijgen. In een brief aan verdachte (ter attentie van B, destijds voorzitter van verdachte; hierna genoemd als B), is door OCW deze procedure schriftelijk uiteengezet. Door verdachte is vervolgens geen aanvraag ingediend om als onderwijsinstelling erkend te worden.

Bij brief van 4 december 2008 heeft C, namens OCW aan verdachte geschreven dat haar Engelstalige website misleidende informatie bevatte, nu daarop was vermeld dat verdachte was opgenomen in het register van het Nederlandse ministerie van Onderwijs en een brief was opgenomen van OCW aan verdachte, met daarin informatie over de voorwaarden om geregistreerd te kunnen worden. Deze brief is gericht aan B. Verdachte werd verzocht de tekst en de brief van de website te verwijderen en erop gewezen dat het strafbaar is graden te verlenen zonder dat de opleiding geaccrediteerd is.

Namens verdachte heeft B op voornoemde brief gereageerd door te schrijven dat de tekst en de brief door misverstand op de site zijn geplaatst en daarvan zijn verwijderd. Ook schreef hij dat het bestuur van verdachte wist dat zij geen graden mochten verlenen zonder dat de opleiding geaccrediteerd is. Deze brief is bij OCW op 14 januari 2009 ontvangen.5

Tijdens een doorzoeking bij verdachte op 24 augustus 2010 zijn 112 diploma’s aangetroffen. Op deze diploma’s is (in de Engels taal) vermeld dat door bestuursleden van verdachte aan de op de diploma’s genoemde personen de graad van Bachelor, Master of Doctor is verleend. Onder de aangetroffen diploma’s bevinden zich:

• een diploma gesteld op naam van benadeelde 4, waarop is vermeld dat aan deze persoon de degree (graad) Master of Islamic Studies is verleend in juli 2010;
• een diploma gesteld op naam van benadeelde 1, waarop is vermeld dat aan deze persoon de degree Bachelor of Arts in Political Sciences is verleend in juli 2008;
• een diploma gesteld op naam van benadeelde 2, waarop is vermeld dat aan deze persoon de degree Master of Arts in Political Science (International Law) is verleend in april 2007;
• een diploma gesteld op naam van benadeelde 3, waarop is vermeld dat aan deze persoon de graad Doctor of Philosophy in Political sciences is verleend in juli 2010;
• een diploma gesteld op naam van benadeelde 5, waarop is vermeld dat aan deze persoon de graad Bachelor of Arts in Psychology is verleend in november 2009.

slachtoffer is in 2006 begonnen met een overgangsjaar bij verdachte en heeft aansluitend een tweejarige opleiding politicologie gevolgd, welke zij heeft afgesloten met een proefschrift dat zij heeft verdedigd bij een Iraakse professor in Brussel. Vervolgens heeft zij nog een jaar politicologie gestudeerd bij verdachte. Zij heeft in totaal een bedrag van € 4.850,00 aan collegegeld, € 500,00 voor het verdedigen van het proefschrift en € 200,00 voor het verkrijgen van het diploma. Na afronding van haar opleiding is aan haar een diploma uitgereikt waarop is vermeld dat aan haar de graad Master of Arts in Political sciences is verleend in februari 2009. Aan de achterzijde van dit diploma zijn diverse stempels geplaatst ter legalisatie van de handtekeningen van de heer B en een andere voormalig bestuurder van verdachte, D.

In deze zaak staat niet ter discussie dat verdachte in de tenlastgelegde periode geen op grond van de WHH geaccrediteerde instelling was en dat verdachte in de periode waarin de aangetroffen diploma’s zijn opgemaakt en uitgereikt, niet bevoegd was de graden Master, Bachelor en Doctor te verlenen.

De bewijsvraag die aan de rechtbank ten aanzien van feit 1 voorligt is of verdachte het oogmerk heeft gehad de uitgereikte diploma’s als echte diploma’s, in de zin van stukken die bedoeld zijn om aan te tonen dat een bevoegd verleende graad is behaald te gebruiken of te doen gebruiken.

Met betrekking tot feit 2 is de vraag of slachtoffer door verdachte wederrechtelijk is bewogen tot de afgifte van geldbedragen en zo ja of verdachte daartoe het oogmerk heeft gehad.

Standpunt officier van justitie

De officier van justitie heeft zich op het standpunt gesteld dat beide feiten wettig en overtuigend bewezen kunnen worden verklaard. Met betrekking tot feit 1 heeft zij aangevoerd dat het oogmerk de graden als echt te gebruiken en doen gebruik aanwezig was, gelet op het feit dat op de achterzijde van de diploma’s talrijke legalisatiestempels zijn opgenomen, die indrukwekkend zijn, zeker als men de Engelse of Nederlandse taal niet machtig is. Met betrekking tot feit 2 heeft zij gesteld dat slachtoffer niet wist dat verdachte niet bevoegd was wettelijke graden te verlenen maar door een samenweefsel van verdichtsels, zoals dat verdachte een erkende instelling zou zijn, ertoe is gebracht geld te betalen voor een door verdachte aangeboden opleiding en het behaalde diploma.

Standpunt verdediging

De raadsman heeft ten aanzien van feit 1 aangevoerd dat het oogmerk om de geschriften als echt en onvervalst te gebruiken of te doen gebruiken ontbreekt.

De studenten van verdachte wisten vanaf het begin van hun studie dat deze stichting diploma’s afgaf die niet geldig waren in Europa, Amerika, Irak en diverse andere landen in het Midden-Oosten. Het merendeel van de studenten was boven de 50 jaar en had ook helemaal niet de intentie om met het diploma bij een werkgever aan de slag te gaan. Deze groep studeerde aan de universiteit om een doel te hebben in het leven en te werken aan verdere ontplooiing van zichzelf. Nu het vereiste oogmerk tot misleiding ontbreekt, wordt niet voldaan aan de delictsomschrijving, zodat vrijspraak van dit feit dient te volgen.

Ten aanzien van feit 2 heeft de raadsman naar voren gebracht dat ook hier niet wordt voldaan aan de delictsomschrijving. Verdachte had niet het opzet zich uit te geven voor iets anders en zich zo ten koste van slachtoffer wederrechtelijk te bevoordelen. Er bestond bij slachtoffer, mede blijkens haar verhoor op 5 september 2011 ook geen enkele twijfel over dat de diploma’s of certificaten die de stichting verstrekte geen waarde hadden in de landen zoals in dat verhoor worden genoemd. Nu eveneens bij dit feit de wederrechtelijkheid van het handelen ontbreekt, dient vrijspraak van het als tweede tenlastegelegde feit te volgen, aldus de raadsman.

Beoordeling rechtbank

Ten aanzien van feit 1

De rechtbank verwerpt het verweer dat verdachte niet het oogmerk had de door haar uitgereikte diploma’s als echt te gebruiken of te doen gebruiken. Daargelaten dat uit het dossier niet is af te leiden dat (alle) studenten van verdachte wisten dat verdachte geen bevoegdheid had tot het verlenen van graden, gaat het in dit verband om de vraag welke waarde de uitgereikte diploma’s, zowel in Nederland als daarbuiten, in het maatschappelijk verkeer hebben als bewijsstuk dat iemand een bepaalde academische titel heeft behaald. Met andere woorden om de waarde die door derden, die er niet van op de hoogte zijn dat verdachte geen bevoegdheid heeft tot het verlenen van die graden, daaraan redelijkerwijs mag worden toegekend.

Hierbij geldt ten eerste dat op de diploma’s steeds is vermeld dat (bestuurders) van verdachte, zijnde professoren, een graad aan iemand hebben verleend en dat nergens staat dat verdachte daartoe niet was bevoegd. Van deze professoren zijn voorts handtekeningen geplaatst. Ook door de op de achterzijde van de diploma’s geplaatste legalisatiestempels van een notaris, een rechtbankpresident en twee Nederlandse ministeries, maken dat de diploma’s voor derden zijn aan te merken als documenten waaraan voornoemde bewijswaarde kan worden toegedicht. Hoewel deze stempels officieel slechts zien op de juistheid van de handtekeningen, wordt daarmee op het eerste gezicht immers de indruk gewekt dat ook hetgeen verder is vermeld op het betreffende document, klopt. Ook indien dit plaatsen van stempels zou zijn gebeurd op verzoek van studenten, zoals door de verdediging is gesteld, maar verder niet uit het dossier blijkt, leidt dat niet tot een ander oordeel. Het is immers verdachte zelf geweest die aan het plaatsen van deze stempels en handtekeningen een actieve bijdrage heeft geleverd.

Nu, gelet op het voorgaande, de rechtbank het oogmerk tot gebruik van de valse diploma’s aanwezig acht, kan het onder feit 1 tenlastegelegde wettig en overtuigend worden bewezen.

Ten aanzien van feit 2

De rechtbank begrijpt uit de inhoud van het dossier en het verhandelde ter terechtzitting dat het bij dit feit gaat om het betalen van inschrijfgelden, en overige studiekosten die door slachtoffer aan verdachte zijn betaald, waartoe slachtoffer is bewogen doordat verdachte zich jegens haar heeft voorgedaan als een onderwijsinstelling die bevoegd was wettelijk erkende academische graden te verlenen. In de tekst van de tenlastelegging is echter enkel het (onbevoegd) uitreiken van het diploma als oplichtingsmiddel opgenomen, terwijl dat feitelijk pas heeft plaatsgevonden ná het betalen van de genoemde geldbedragen. Nu het echter voor verdachte, mede gelet op het door haar gevoerde verweer, duidelijk is dat gaat het om het geheel van gedragingen voorafgaand aan het uitreiken van het diploma, zal de rechtbank de tekst van de tenlastelegging ruim uitleggen, in die zin dat deze ook ziet op die gedragingen.

Anders dan de raadsman is de rechtbank van oordeel dat uit de getuigenverklaring van slachtoffer niet volgt dat zij steeds heeft geweten dat verdachte geen erkende onderwijsinstelling was. Weliswaar heeft slachtoffer verklaard dat zij ervan op de hoogte is dat verdachte in Europa en Irak niet erkend wordt, uit het vervolg van haar verklaring blijkt dat dit wetenschap betreft die zij nog niet had op het moment dat zij het inschrijfgeld en de overige studiekosten betaalde. Zij verklaart immers verderop: “Toen ik in Nederland begon met mijn opleiding aan de verdachte, had ik het idee dat ik begon aan een (echte) geaccepteerde opleiding” en “Op een gegeven moment hoorde ik van mensen op straat, binnen de Iraakse gemeenschap in Nederland, dat mijn opleiding aan de verdachte niets waard is (…) Als ik op voorhand had geweten dat mijn opleiding die ik heb gevolgd aan de verdachte niets waard was in het economische verkeer, had ik die opleiding nooit gevolgd.”

Het verweer dat slachtoffer niet wederrechtelijk tot betaling is bewogen omdat zij wist dat verdachte geen erkende onderwijsinstelling was, wordt door deze verklaring weerlegd. Het verweer wordt dan ook verworpen.

Ook het verweer dat verdachte geen opzet had zich anders voor te doen ten opzichte van slachtoffer (de rechtbank begrijpt dat bedoeld is dat er geen oogmerk bestond op wederrechtelijke bevoordeling) verwerpt de rechtbank. slachtoffer heeft verklaard dat zij vertrouwen had in verdachte, vanwege het feit dat aan de universiteit bekende professoren uit Irak verbonden waren, het feit dat de universiteit in Nederland is gevestigd, en omdat zij aan de hand van informatie van de internetsite dacht dat het goed zat. Zij heeft voorts gewezen op het feit dat het te behalen diploma zou worden gestempeld door het ministerie van Justitie en Buitenlandse zaken en dat haar pas achteraf duidelijk werd dat deze stempels er alleen maar stonden voor het feit dat dat de handtekeningen correct waren, niet voor het feit dat het een erkende opleiding en een goed diploma was.

Het dossier bevat geen, althans onvoldoende informatie waaruit kan worden afgeleid dat verdachte haar studenten, en meer het bijzonder slachtoffer, juiste informatie heeft verstrekt over de status van de aangeboden opleidingen en verstrekte diploma’s en evenmin over de betekenis van de stempels op de achterzijde van het diploma. De verklaring van student, eveneens student bij verdachte, dat hij wist dat het diploma van verdachte noch in Nederland noch in Irak geldig was, is onvoldoende om aan te nemen dat dit gebeurde. student verklaart immers dat hij zijn kennis over de geldigheid van het diploma in Nederland ontleent aan het gegeven dat het onderwijs in het Arabisch is. Voor wat betreft de geldigheid in Irak verklaart hij dat hij dit pas wist na een gesprek met B, hoewel die hem daarover geen rechtstreeks antwoord had gegeven.

Gelet hierop en onder verwijzing naar hetgeen hiervoor over de stempels is overwogen, gaat de rechtbank ervan uit dat slachtoffer door verdachte doelbewust in de waan is gelaten dat zij bevoegd was de graad van Master te verlenen. Het oogmerk op wederrechtelijke bevoordeling kan daarom wettig en overtuigend bewezen worden verklaard.

Bewezenverklaring

• Valsheid in geschrifte, meerdermalen gepleegd
• Oplichting

Strafoplegging

De rechtbank veroordeelt verdachte tot een geldboete van € 50.000, waarvan € 25.000 voorwaardelijk met een proeftijd van 3 jaar.

Zonder overschrijding van de redelijke termijn zou de rechtbank een geldboete van € 60.000 hebben opgelegd. De rechtbank ziet geen aanleiding dit bedrag verder te matigen in verband met de draagkracht van verdachte. Daargelaten dat de huidige financiële situatie door verdachte niet met stukken is onderbouwd, heeft de rechtbank begrepen dat in het recente verleden jaarlijks zo’n 400 studenten waren ingeschreven, die tussen de € 1000,-- en 1.200,-- per jaar betaalden, en veel bedragen contant werden betaald, zodat het gestelde batig saldo, geen reden tot matiging oplevert.

Als bijzondere voorwaarde stelt de rechtbank dat door verdachte de volgende tekst in het Engels en in een Arabische vertaling daarvan op de homepage van de website van verdachte op een prominente plek en duidelijk leesbaar wordt geplaatst: ”verdachte is not entitled and has no accreditation to grant a Master, Bachelor or Doctor degree of any kind, nor to give out diplomas or certificates that state that they have granted such degrees”.

Lees hier de volledige uitspraak.