Omdat het veelal buitengewoon open normen betreft, zijn de ESG-gerelateerde verplichtingen slechts beperkt strafrechtelijk handhaafbaar. Het initiatiefwetsvoorstel verantwoord en duurzaam internationaal ondernemen bevat bijvoorbeeld slechts een strafbaarstelling van de rapportageverplichting over gepaste zorgvuldigheid. In relatie tot de CSRD lijkt het voornemen te bestaan om het niet (tijdig) deponeren van het duurzaamheidsverslag strafbaar te stellen over de band van de Wet op de Economische Delicten. Ondanks deze beperkte 'directe' strafrechtelijke handhaafbaarheid, zien wij toch ook op het terrein van ESG toenemende risico’s voor feitelijk leidinggevenden.

De nieuwe regels zullen van toepassing op ondernemingen die gevestigd zijn in de EU, ongeacht hun sector, met inbegrip van financiële diensten, met meer dan 250 werknemers en met een wereldwijde omzet van meer dan 40 miljoen euro, evenals op moedermaatschappijen met meer dan 500 werknemers en een wereldwijde omzet van meer dan 150 miljoen euro. Niet-EU-bedrijven met een omzet van meer dan 150 miljoen euro — als er in de EU ten minste 40 miljoen euro werd gegenereerd — zullen ook onder de wetgeving vallen.

Het Nederlands strafrecht kent nog geen procedures die draaien om greenwashing, maar daar zou verandering in kunnen komen. De London School of Economics constateerde vorig jaar een trend van rechtszaken die draaien om onjuiste uitlatingen van bedrijven over klimaat- en duurzaamheidsbeleid. Dergelijke procedures vinden vooralsnog voornamelijk buiten het domein van het strafrecht plaats, bijvoorbeeld in het privaat- of bestuursrecht. In het buitenland vinden echter ook al strafrechtelijke onderzoeken naar duurzaamheidsclaims van bedrijven plaats. De Nederlandse greenwashing-zaken zijn echter allemaal niet-strafrechtelijk.