Europese Commissie evalueert Klokkenluidersrichtlijn: publieke consultatie richting Action Plan 2026

Zes jaar na de inwerkingtreding van Richtlijn (EU) 2019/1937 heeft de Europese Commissie een brede evaluatie van de Klokkenluidersrichtlijn in gang gezet. Alle 27 lidstaten hebben de richtlijn inmiddels op papier omgezet, maar het transpositierapport van 3 juli 2024 concludeerde dat de omzetting op onderdelen verbetering behoeft, onder meer op het materiële toepassingsgebied en de bescherming tegen represailles. Parallel aan deze evaluatie werkt de Commissie aan een Action Plan on Whistleblower Protection, waarvoor een publieke consultatie loopt via het Have Your Say-portaal. De uitkomsten van dit evaluatietraject zijn voor de bijzonder-strafrechtpraktijk relevant: de richtlijn raakt direct aan meldingen over witwassen, fraude, corruptie, marktmisbruik en overtredingen van het financieel toezichtsrecht. Naar verwachting rondt de Commissie de evaluatie af in het vierde kwartaal van 2026.

De evaluatie op EU-niveau: Call for Evidence en Action Plan

Artikel 27 lid 3 van de richtlijn verplicht de Commissie om de werking ervan te evalueren. Oorspronkelijk was de rapportagedatum bepaald op 17 december 2025; in het transpositierapport van 2024 gaf de Commissie aan dat het evaluatieverslag uiterlijk in 2026 zal volgen. Op 25 augustus 2025 opende de Commissie hiertoe een publieke consultatie over het Action Plan on Whistleblower Protection, als onderdeel van de bredere evaluatie van de richtlijn. De evaluatie toetst de richtlijn op vier criteria: effectiviteit, efficiëntie, relevantie en coherentie.

De consultatie richt zich op een breed publiek, waaronder maatschappelijke organisaties, vakbonden, ondernemingen, compliance-professionals, juridische praktijk en wetenschap. De inbreng wordt gebruikt voor zowel het evaluatieverslag aan het Europees Parlement en de Raad als voor het aangekondigde Action Plan. Ten tijde van deze publicatie is een vragenlijst over de evaluatie toegankelijk via de EUSurvey-omgeving van de Commissie; de actuele termijn voor inzending is te raadplegen via de officiële EC-pagina over klokkenluidersbescherming.