Op 9 februari 2026 publiceerde de Anti-Money Laundering Authority (AMLA) drie cruciale ontwerp-RTS voor publieke consultatie. Voor verplichte entiteiten - van banken tot notarissen, van crypto-dienstverleners tot makelaars - markeert dit een keerpunt: de eerste concrete invulling van het nieuwe EU AML/CFT-raamwerk.

Waarom deze ontwerp-RTS cruciaal zijn voor verplichte entiteiten

De drie gepubliceerde consultaties raken de kern van de dagelijkse compliance-praktijk van elke verplichte entiteit. Ze bepalen hoe zakelijke relaties geïdentificeerd moeten worden, wanneer cliëntenonderzoek verplicht is, en welke consequenties dreigen bij overtredingen. Belangrijker nog: deze regelgeving krijgt rechtstreekse werking in alle EU-lidstaten, zonder ruimte voor nationale interpretaties.

AMLA bouwt voort op voorbereidend werk van de European Banking Authority (EBA), die vorig jaar deze ontwerpen al consulteerde. Maar omdat de respons uit de niet-financiële sector beperkt was, opent AMLA nu opnieuw de consultatie - specifiek om ook de stem van notarissen, accountants, makelaars, dealers in hoogwaardige goederen en andere niet-financiële verplichte entiteiten te horen.

Ontwerp 1: Wanneer begint een zakelijke relatie?

De eerste ontwerp-RTS onder artikel 19(9) AMLR lijkt technisch, maar heeft verstrekkende gevolgen. Het onderscheid tussen een zakelijke relatie en een incidentele transactie bepaalt immers wanneer verplichte entiteiten uitgebreid cliëntenonderzoek moeten doen.

De nieuwe drempel voor hoogrisicosectoren: Wisselkantoren, geldtransactiediensten en crypto-dienstverleners moeten voortaan drie of meer transacties binnen een rollende periode van 12 maanden beschouwen als indicatie van een zakelijke relatie. Dit is substantieel strenger dan veel huidige praktijken.

Voor de niet-financiële sector introduceert het ontwerp twee belangrijke criteria. Ten eerste moeten notarissen, accountants en vergelijkbare dienstverleners dienstverlening op verschillende momenten - zoals een notaris die doorlopend een cliëntrekening beheert - beschouwen als aanwijzing voor een zakelijke relatie. Ten tweede telt ook het verlenen van verschillende categorieën diensten binnen het AML-kader mee bij de beoordeling.

Gekoppelde transacties onder de loep: Het ontwerp werkt gedetailleerd uit wanneer transacties als gekoppeld moeten worden beschouwd. Denk aan klanten die familie zijn (breed gedefinieerd), gezamenlijk handelen, of dezelfde digitale infrastructuur gebruiken. Voor hoogrisicosectoren geldt een rollende periode van één maand als toetssteen.

Opmerkelijk: AMLA introduceert vooralsnog geen aanvullende lagere drempels voor cliëntenonderzoek. De bestaande drempels in de AMLR (€1.000 voor crypto, €3.000 voor contanten) volstaan volgens AMLA, omdat er sinds inwerkingtreding geen overtuigend bewijs is voor aanvullende risico's die lagere drempels rechtvaardigen.

Ontwerp 2: Cliëntenonderzoek krijgt harde randvoorwaarden

De ontwerp-RTS onder artikel 28(1) AMLR is met 33 artikelen het meest omvangrijke document. Het stelt concrete eisen aan wat verplichte entiteiten moeten verzamelen en hoe zij dit moeten verifiëren.

Verificatie op afstand wordt streng gereguleerd: De primaire methode is gebruik van elektronische identificatiemiddelen conform de eIDAS-verordening met borgingsniveau 'substantieel' of 'hoog'. Pas als dit niet beschikbaar of redelijkerwijs niet te verwachten is, mogen verplichte entiteiten alternatieven gebruiken - maar dan wel met strikte waarborgen zoals controle dat de persoon op de foto ook degene is die het document toont, integriteitsbewaking van de communicatie, en verplichte tijdstempeling.

Cruciaal: verplichte entiteiten moeten aan hun toezichthouder kunnen aantonen waarom een klant niet via eIDAS kon worden geverifieerd. Dit vereist degelijke documentatie van de gemaakte afwegingen.

PEP en sanctions screening: automatisering wordt de norm: Het ontwerp vereist dat verplichte entiteiten geautomatiseerde screeningtools inzetten voor politiek prominente personen en targeted financial sanctions, of in ieder geval een combinatie van geautomatiseerde tools en handmatige checks. Alleen handmatige screening is uitsluitend toegestaan als de omvang, het bedrijfsmodel, de complexiteit of aard van het bedrijf dit rechtvaardigt en proportioneel maakt. Voor veel entiteiten in de niet-financiële sector - zoals advocatenkantoren, accountantspraktijken of makelaarskantoren - betekent dit waarschijnlijk een investering in screeningtechnologie.

Complexe bedrijfsstructuren krijgen aparte aandacht: Het ontwerp definieert wanneer een eigendomsstructuur als 'complex' geldt: drie of meer lagen tussen klant en ultimate beneficial owner, plus aanvullende voorwaarden zoals juridische constructies in de keten, registraties buiten de EU, of nominee-structuren. Bij complexe structuren moeten verplichte entiteiten aanvullende informatie verkrijgen zoals een organigram, en risicogebaseerde maatregelen nemen om de nauwkeurigheid te verifiëren.

Een subtiel maar belangrijk punt: moeilijkheid bij identificatie van de UBO is onvoldoende grond om over te gaan op identificatie van senior managing officials. Verplichte entiteiten moeten aantoonbaar alle mogelijke middelen hebben uitgeput.

Kwetsbare groepen krijgen flexibele regeling: Voor staatlozen, vluchtelingen, daklozen en andere kwetsbare personen die geen regulier identiteitsbewijs kunnen overleggen, biedt het ontwerp een pragmatische uitweg. Documenten hoeven minder strikte eisen te vervullen, en ontbrekende informatie mag via "andere geloofwaardige middelen" worden verkregen.

Ontwerp 3: Handhaving krijgt Europese standaard

De ontwerp-RTS onder artikel 53(10) AMLD6 heeft de kortste consultatietermijn (deadline 9 maart!) en focust specifiek op de niet-financiële sector. Dit ontwerp introduceert voor het eerst een geharmoniseerd systeem voor handhaving in de EU.

Vier categorieën bepalen de ernst: Toezichthouders moeten overtredingen classificeren in één van vier categorieën van toenemende ernst. Deze classificatie is niet vrijblijvend: categorie 3 of 4 wordt automatisch geacht "ernstig, herhaald of systematisch" te zijn, wat de deur opent voor geldboetes in plaats van alleen bestuurlijke maatregelen.

De indicatoren zijn concreet: duur van de overtreding, herhaling, gedrag van de overtreder, impact op de entiteit en haar klanten, en of de overtreding criminele activiteiten heeft gefaciliteerd. Structureel falen in AML/CFT-systemen leidt direct tot categorie 4 - de hoogste.

Gedrag wordt zwaarwegende factor: Het ontwerp maakt expliciet dat medewerking met de toezichthouder de boete verlaagt, terwijl verhullen, misleiden of niet-meewerken tot aanzienlijke verzwaring leidt. Snel nemen van herstelmaatregelen en vrijwillige preventieve acties worden beloond in de boeteberekening.

Dwangsommen zijn nieuw instrument: Als bestuurlijke maatregelen niet worden nageleefd, kunnen toezichthouders dwangsommen opleggen - een instrument dat in de meeste lidstaten nieuw is. Het ontwerp regelt gedetailleerd de procedure: recht te worden gehoord binnen maximaal vier weken, verplichting tot motivering, en een verjaringstermijn van vijf jaar voor inning.

Belangrijk: financiële draagkracht wordt expliciet meegewogen in de boeteberekening. Dit beschermt kleinere entiteiten tegen disproportionele sancties, maar biedt ook ruimte voor stevige boetes bij grote spelers.

Wat nu te doen?

Korte termijnen: De handhavings-RTS heeft een deadline van 9 maart 2026 - nog geen maand. De andere twee ontwerp-RTS hebben een deadline tot 8 mei 2026.

Effectief reageren: Verplichte entiteiten die willen reageren, moeten specifiek zijn in hun consultatiereactie. Verwijs naar concrete artikelen, onderbouw met praktijkvoorbeelden bij voorkeur met data, en bied constructieve alternatieven in plaats van alleen kritiek. AMLA heeft aangegeven open te staan voor aanpassingen als deze objectief gerechtvaardigd zijn door verschillen in operationele modellen.

Impact inschatten voor verschillende sectoren: Deze drie ontwerp-RTS vormen samen het fundament van het nieuwe EU AML/CFT-regime. Ze krijgen rechtstreekse werking zonder nationale implementatieruimte.

Voor financiële instellingen is nu het moment om compliance-programma's tegen het licht te houden. Voldoen PEP-screeningtools aan de automatiseringseisen? Zijn procedures voor verificatie op afstand eIDAS-proof? Worden complexe bedrijfsstructuren adequaat herkend?

Voor niet-financiële verplichte entiteiten - notariskantoren, makelaarskantoren, accountantspraktijken, dealers in hoogwaardige goederen - zijn vooral de technologie-eisen (geautomatiseerde screening) en de nieuwe criteria voor classificatie van zakelijke relaties aandachtspunten. De 3-transacties-drempel voor wisselkantoren en de verplichting tot geautomatiseerde PEP-screening kunnen substantiële investeringen vergen.

Voor crypto-dienstverleners die exchanges, order execution of transfers aanbieden betekent de 3-transacties-drempel binnen 12 maanden een aanzienlijke verzwaring: veel transacties die nu als incidenteel worden behandeld, zullen onder de definitie van zakelijke relatie vallen.

Dit is een cruciaal moment voor alle verplichte entiteiten om invloed uit te oefenen op regelgeving die de komende jaren bepalend zal zijn voor de compliance-praktijk. De RTS treden naar verwachting in werking op 10 juli 2027, zoals aangegeven in de ontwerpteksten.

Alle consultatiematerialen zijn beschikbaar via www.amla.europa.eu.