De overtuiging van de strafrechter | Het Nederlandse bewijsstelsel vanuit een juridisch en psychologisch perspectief

Eén van de meest essentiële beslissingen die de strafrechter neemt betreft die omtrent het bewijs: is bewezen dat het feit door de verdachte is begaan (art. 350 Wetboek van Strafvordering)? Enerzijds laat het Nederlandse bewijsstelsel de rechter bij het nemen van deze beslissing veel vrijheid: hij is vrij in de waardering van het bewijs en zijn overtuiging is vereist om tot een veroordeling te komen. Anderzijds wordt die beslissingsvrijheid ook beperkt: de rechter dient de bewijsminima in acht te nemen en zijn beslissing te motiveren. In dit boek beschrijft mr.drs. Simone Wevers de zoektocht naar de balans tussen de rechterlijke vrijheid en de beperkingen van die vrijheid vanuit zowel een juridisch als een psychologisch perspectief. Daarvoor gaat de auteur uitgebreid in op de psychologische literatuur omtrent het nemen van beslissingen. Door de rechter vrij te laten in zijn beslissing lijkt het Wetboek van Strafvordering onbewuste, intuïtieve denkprocessen te stimuleren. Het bestaan van de bewijsminima en de motiveringsplicht verplicht de rechter echter ook om gebruik te maken van bewuste, rationele processen.

Door dit spanningsveld in psychologische termen te formuleren, kunnen andere argumenten worden toegevoegd aan de juridische discussie. Met behulp van inzichten uit de besliskunde komt de auteur tot concrete voorstellen voor een evenwichtiger bewijsstelsel waarin rekening wordt gehouden met zowel de functies van het bewijsstelsel als het functioneren van de menselijke geest.

Auteur: mr.drs. Simone Wevers

December 2012 VI + 108 pagina’s € 27,50 ISBN 978-90-8863-103-0

Klik hier om het boek te bestellen via Celsus juridische uitgeverij.

De afschaffing van de bezwaarfase bij boetebesluiten van de Autoriteit Consument en Markt

Per 1 januari 2013 is door samenvoeging van de NMa, de OPTA en de Consumentenautoriteit, de Autoriteit Consument en Markt ontstaan. Om de ACM slagvaardig te laten functioneren, wordt voorgesteld het handhavingsinstrumentarium m.b.t. het markttoezicht van de ACM te vereenvoudigen. Een van de voorstellen betreft de afschaffing van de bezwaarfase voor boetebesluiten. Dit artikel analyseert en bespreekt de ‘voors en tegens’ van deze afschaffing.  

• De afschaffing van de bezwaarfase bij boetebesluiten van de ACM, J.H. Jans en A. Outhuijse (Rijksuniversiteit Groningen)

Ars Aequi februari 2013

OPINIE Redactioneel Excuustruus of echte topvrouw? Over de wenselijkheid van vrouwenquota in het bedrijfsleven Floor Bakker & Fay Kartner

Amuse Van ‘Hoevelaken-doctrine’ naar ‘jurisprudence of consequences’ Marc Hertogh

Het vondelingenluikje: sympathiek bedoeld, maar een ontoereikende oplossing voor moeder en kind Maria de Jong-de Kruijf & Machteld Vonk

Mensenhandelaanpak in beweging; een kritische blik op de aanpak van arbeidsuitbuiting Joanne van der Leun

50 jaar Eichmann in Jerusalem: provocatie, vergissing en herziening Klaas Rozemond

VERDIEPING

If You Shoot My Dog, I’ma Kill Yo’ Cat. An Enquiry into the Principles of Hip-Hop Law Jan Smits, Andrei Ernst, Steven Iseger & Nida Riaz

ANNOTATIES & WETGEVING

Costa Blanca: directe aansprakelijkheid bestuurder buiten BV om Prof.mr. M.J.G.C. Raaijmakers HR 23 november 2012, LJN: BX5881

De SGP-zaak in Straatsburg Prof.mr. R.J.B. Schutgens & mr.drs. J.J.J. Sillen EHRM 10 juli 2012, app.nr. 58369/10 (SGP t. Nederland)

Ondervraagd of niet, that’s the question Prof.mr. T. Kooijmans EHRM 10 juli 2012, appl.nr. 29353/06 (Vidgen v. the Netherlands)

Hof van Justitie geeft groen licht voor Europees stabiliteits-mechanisme (ESM) Prof.mr. P.J. Slot HvJ EU 27 november 2012, zaak C-370/12 (Thomas Pringle v Regering van Ierland en de Attorney General)

Nieuwe wetgeving Incassokosten begrensd Mr. L.D.V.M. Kompier

RODE DRAAD ‘HISTORISCHE WORTELS VAN HET RECHT’

Relativiteit. Het geheime wapen van de rechter Gerrit van Maanen

Soevereiniteit in eigen kring Arend Soeteman

PERSPECTIEF

Wie zoekt, zal vinden Eric Rassin

LITERATUUR

Boekaankondigingen

Nieuwe boeken Bijzondere boeken De drie dimensies van het bestuursrecht van J. van der Hoeven Jaap Polak

Column The spy who never came in from the cold: KGB-agent zorgt voor juridisch spektakel Ewoud Hondius

Column Kwakopsporing Roel Schutgens

Nieuws & agenda

Colofon

Pressie tijdens politiële verdachtenverhoren en risico’s op valse bekentenissen

Het uitoefenen van druk is een factor die een belangrijke rol speelt bij het verkrijgen van valse bekentenissen. De Nederlandse verhoormethoden – en technieken lijken in dat verband ver af te staan van de list-en-bedrogmethoden die gepaard gaan met een groot risico op valse bekentenissen. Toch blijft altijd een zeker risico aanwezig in het Nederlandse politieverhoor. Het verhoor is gericht op het beïnvloeden van de verdachte, waarbij ervan uit wordt gegaan dat een inschatting kan worden gemaakt van de schuld van de verdachte. Onder omstandigheden kunnen bepaalde verhoortechnieken dan leiden tot een valse bekentenis. De vraag is wat dit zou moeten betekenen voor de inrichting van het verhoor in het bijzonder en voor de opsporing in het algemeen.  

Lees verder:

• Wat is er mis met een 'goed gesprek'? Een exploratief onderzoek naar pressie tijdens politiële verdachtenverhoren en risico’s op valse bekentenissen, L. Stevens en W. Verhoeven in DD 2011, afl. 2/9.

Juridisch oordelen over medische missers | Hoe medische aansprakelijkheid de kwetsbare plekken van civiele rechtspraak blootlegt

Dokters kunnen fouten maken, maar rechters ook. De Deense psycholoog Erik Hollnagel, die onderzoekt hoe en waarom mensen fouten maken, stelt: ‘To err is human; to understand why humans err is science’. Als een wetenschappelijke benadering de beste manier is om uit te zoeken waarom medische professionals kunnen dwalen, heeft dat gevolgen hoe het onderzoek naar de toedracht bij medische aansprakelijkheid dient te geschieden. Die inzichten kunnen vervolgens weer helpen om gerechtelijke dwalingen bij de waarheidsvinding te voorkomen. Zo legt onderzoek van medische aansprakelijkheid de kwetsbare plekken van civiele rechtspraak bloot.  

Lees verder:

• R.W.M. Giard, Juridisch oordelen over medische missers | Hoe medische aansprakelijkheid de kwetsbare plekken van civiele rechtspraak blootlegt, Ars Aequi, januari 2013.

Capita Strafrecht

Onlangs is een nieuwe druk van Capita Strafrecht verschenen. Capita Strafrecht bevat een thematische inleiding in het strafrecht. Het boek is bedoeld voor gebruik in het onderwijs in het strafrecht op inleidend niveau. Het strafrecht wordt in de diverse hoofdstukken thematisch behandeld. De nadruk ligt enerzijds op de bespreking van de klassieke vorm van afdoening van strafzaken door opsporing, vervolging en berechting. Anderzijds worden actuele ontwikkelingen als de grote stromen strafzaken die moeten worden afgedaan, de OM-strafbeschikking, de strafrechtelijke bestrijding van georganiseerde criminaliteit en terrorisme, de nieuwe rol van de rechter-commissaris in het voorbereidend onderzoek, veranderingen in het denken over strafrecht en straf, wijzigingen in het sanctiestelsel, noodzaak en vorm van rechterlijke controle en andere themas aan de orde gesteld. Van deze themas wordt telkens de invloed op de systematiek van de regeling van het strafrecht geschetst. Ook wordt de aard van de strafrechtelijke rechtshandhaving zichtbaar gemaakt. In deze thematische aanpak maakt Capita Strafrecht duidelijk welke, onderling zeer verschillende vragen, strafrecht en strafrechtspleging tegenwoordig oproepen.

Naar vorm, opzet en inhoud beoogt Capita Strafrecht om, aansluitend aan contactonderwijs, strafrechtelijke themas toegankelijk te maken. Daarmee wordt geprobeerd de afstand te verkleinen tussen het contactonderwijs en het steeds ingewikkelder wordende systeem van het strafrecht. Juist die afstand doet zich in de studie op inleidend niveau in toenemende mate voelen. De nadruk ligt telkens op een uitvoerig opgezette bespreking van hetgeen aan bepaalde themas essentieel is. Naar een uitputtende behandeling is daarbij niet gestreefd. Gepoogd is themas toegankelijk te maken, zonder af te doen aan de eis van toegewijde studie die ook reeds aan de beginnende student mag worden gesteld. Traditionele strafrechtelijke begrippen ontbreken daarbij niet. Ter aanvulling en relativering compareren in de tekst instanties, personen en voorwerpen als ridderorden, een toga van dof grein, notaris Niekerk uit Godfried Bomans Pieter Bas, dhr. Damocles en zijn zwaard, de Amerikaanse vice-president, Pilatus en Sinterklaas.

Auteur: P.A.M. Mevis Druk 7 | 2013 ISBN-13: 9789069167886 Prijs: € 69,50

Klik hier om het boek via Jongbloed te bestellen.

Informatie-uitwisseling Milieuhandhaving

Het Programma Informatie-uitwisseling Milieuhandhaving (PIM) heeft een document opgesteld waarin antwoord wordt gegeven op veel gestelde vragen over de juridische aspecten rond informatie-uitwisseling in de milieuhandhaving.  

• Programma Informatie-uitwisseling Milieuhandhaving: Veel gestelde juridische vragen

Een mensenrechtelijk kader voor anticiperende opsporing

In dit artikel wordt het voor ‘anticiperende opsporing’ vereiste mensenrechtelijke kader – en de vormgeving daarvan in strafprocesrecht – vastgesteld. Daarbij komt zowel de rechtvaardiging van verdere uitbreiding van bevoegdheden van politie en justitie aan de orde, als de vanuit mensenrechtelijk oogpunt noodzakelijke grenzen en voorwaarden voor een dergelijke uitbreiding van bevoegdheden ten behoeve van preventief optreden. Wat betreft deze noodzakelijke grenzen en voorwaarden wordt ingegaan op het recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer en het recht op een eerlijk proces. Voorafgaand aan de behandeling van deze mensenrechtelijke aspecten wordt toegelicht wat in de Nederlandse context wordt verstaan onder anticiperende opsporing. Uit deze analyse volgt dat de overeenstemmingvan anticiperende opsporing met de relevante mensenrechten zowel op het abstracte als op het concrete niveau in acht moet worden genomen.

• Een mensenrechtelijk kader voor anticiperende opsporing, Marianne Hirsch Ballin (Pels Rijcken)

Trema afl. 1

Uit de redactieDe herziening van de arbeidsmarkt volgens Rutte II en een korrel zout J.W.M. Tromp

Uniforme rechtstoepassing P.P.T. Bovend’Eert

De aansprakelijkheid van de bindend adviseur P.E. Ernste

Interview met Toon Huydecoper Advocaat-generaal: de mooiste baan die er is L. Timmerman, A.J.P. Schild en K.P. van Benschop

Boekbespreking De Deventer moordzaak: ontnuchterende ontrafeling P.T.C. van Kampen

Boekbespreking Vonnisafspraken in strafzaken J.A.W. Lensing

Het proefschrift Openbaar ministerie en tenuitvoerlegging S. Meijer

Personalia

De strafbaarstelling van publieke en private corruptie: wat mag wel en wat mag niet?

In mei 2012 heeft de minister van Veiligheid en Justitie een conceptwetsvoorstel voor advies naar de gebruikelijke instanties verstuurd, dat de mogelijkheden tot opsporing en vervolging van financieel-economische criminaliteit wil vergroten. Met dit vooorstel wordt onder meer beoogd om de strafbepalingen betreffende publieke en private corruptie te verruimen en te actualiseren. In het verleden is regelmatig kritiek geuit op deze strafbepalingen. De huidige bepalingen zouden (onder meer) onvoldoende duidelijk zijn en daarom op gespannen voet staan met het lex certa beginsel. Hierdoor kunnen individuen en ondernemingen in concrete gevallen dikwijls niet (goed) beoordelen of zij zich, wanneer zij bepaalde gedragingen verrichten, al dan niet schuldig maken aan corruptie. Er bestaat, kortom, behoefte aan duidelijkheid.

Biedt het conceptwetsvoorstel deze duidelijkheid? In deze bijdrage worden de voorgestelde aanpassingen van de corruptiebepalingen vanuit deze invalshoek aan een kritische analyse onderworpen.

Door T.R. van Roomen en E. Sikkema in Delikt en Delikwent november 2012, DD 2012/75.