EHRM tikt Nederland op de vingers wegens detentieomstandigheden Sint Maarten

EHRM 9 oktober 2018, Application no. 29593/17 (Corallo t. Nederland)

Op 21 november 2016 heeft het Tribunale Civile e Penale in Rome een arrestatiebevel uitgevaardigd tegen klager, vanwege een verdenking van belastingontduiking, witwassen, verduistering en deelname aan een criminele organisatie. Op 13 december 2016 is klager op Sint Maarten aangehouden, voor de procureur-generaal gebracht en vastgehouden in het politiebureau van Philipsburg. 

Op 15 december 2016 werd verzoeker voor de rechter-commissaris gebracht, die de voortzetting van de voorlopige hechtenis van klager heeft bevolen.

In de dagen na zijn aanhouding is klager verschillende keren bezocht door een arts, die ontdekte klager in 2015 een behandeling voor een maligniteit op zijn tong had gekregen en dat deze regelmatig moest worden gecontroleerd. Bovendien was de bloeddruk van de aanvrager te hoog. Hij kreeg medicijnen voorgeschreven en na een paar dagen was de bloeddruk van de patiënt voldoende afgenomen. Volgens een brief van de arts aan de officier van justitie, gedateerd 23 december 2016, was klager in goede gezondheid. De arts concludeerde dat er geen medische belemmeringen waren voor de detentie van klager.

Op 19 december 2016 heeft klager een verzoekschrift ingediend bij het Gemeenschappelijk Hof van Justitie van Aruba, Curaçao, Sint Maarten en van Bonaire, Sint Eustatius en Saba ("het Gemeenschappelijk Hof") om opschorting van zijn detentie te verzoeken. Volgens artikel 5, lid 1, onder f van het verdrag is vrijheidsberoving een ultimum remedium, in die zin dat een persoon alleen van zijn vrijheid mag worden beroofd wanneer dit strikt noodzakelijk is en het nagestreefde doel niet kan worden bereikt door een minder beperkende manier. Naar zijn mening verzette zijn fragiele gezondheid en aanzienlijke zakelijke belangen in Sint Maarten zich tegen (een voortzetting van) zijn detentie.

De procureur-generaal voerde aan dat er een groot risico van onderduiken bestond, aangezien verzoeker een rijke zakenman was in wiens huis twee identiteitskaarten uit Columbia en de Dominicaanse Republiek waren aangetroffen en hij had een privévliegtuig in de Verenigde Staten. 

Op 20 december 2016 hebben de vervolgende autoriteiten van Sint Maarten besloten om verzoeker van Sint Maarten over te plaatsen naar Curaçao. Verzoeker heeft tegen deze beslissing beroep ingesteld bij het Gemeenschappelijk Hof.

Op 4 januari 2017 verwierp het Hof het verzoek om opschorting van de detentie. Het hof merkte op dat klager niet had aangetoond dat hij niet in staat was om adequate medische zorg in detentie te ontvangen of dat zijn bedrijfsbelangen in gevaar waren. Voorts is rekening gehouden met het feit dat de Italiaanse autoriteiten nog geen formeel uitleveringsverzoek hadden ingediend, terwijl de termijn van veertig dagen om dit te doen nog niet was verstreken. Het Gemeenschappelijk Hof, rekening houdend met alle belangen die in het geding zijn - inclusief de door de procureur-generaal met bewijzen gestaafde bewering dat er een hoog risico van onderduiken was - besloot het verzoek om opschorting van zijn detentie af te wijzen. Tegen dat besluit kan geen hoger beroep worden ingesteld.

Op 12 januari 2017 werd het formele verzoek om uitlevering aan Italië, dd 30 december 2016, door de Gevolmachtigde Minister van Sint Maarten (Gevolmachtigd minister van Sint Maarten) ontvangen.

Op 3 februari 2017 diende de procureur-generaal een verzoek in tot uitlevering bij het Gemeenschappelijk Hof.

Op 7 februari 2017 diende de aanvrager een nieuwe aanvraag in bij het Gemeenschappelijk Hof met het verzoek zijn detentie te beëindigen of op te schorten. Hij voerde onder meer aan dat de mogelijkheid van zijn uitlevering als toelaatbaar werd beschouwd, hoogstens twijfelachtig, aangezien de Italiaanse autoriteiten geen garanties bieden dat hij een mogelijke gevangenisstraf zou mogen ondergaan op Sint Maarten of elders in het Koninkrijk Nederland en dat een in Italië opgelegde straf zou worden omgezet in een strafrechtelijke sanctie voorgeschreven door de Nederlandse wet voor hetzelfde misdrijf.

Hij voerde verder aan dat zijn ernstige gezondheidstoestand - beschouwd in het licht van de ontoereikende medische zorg en hygiëne in de detentiecentra van Sint Maarten, zoals vastgesteld door het Comité ter voorkoming van foltering en onmenselijke of vernederende behandeling of bestraffing (CPT) in verschillende verslagen - en zijn aanzienlijke zakelijke belangen maakten opschorting van zijn detentie noodzakelijk in afwachting van uitlevering. Ten slotte voerde hij aan dat de politiecellen waarin hij sinds 13 december 2016 was vastgehouden, noch bedoeld noch geschikt waren voor langere detentieperiodes.

Op 22 februari 2017 heeft het Gemeenschappelijk Hof klagers beroep tegen het besluit van 20 december 2016 om hem naar Curaçao over te dragen gegrond verklaard. Vastgesteld is dat de procureur-generaal van Sint Maarten niet bevoegd was om gratis gebruik te maken van de detentiefaciliteiten in andere landen binnen het Koninkrijk.

Op 8 maart 2017 verwierp het Gemeenschappelijk Hof klagers verzoek van 7 februari 2017. Wat de toelaatbaarheid van het uitleveringsverzoek betreft, was het hof van oordeel dat het niet kon vooruitlopen op de daadwerkelijke uitleveringsprocedure. De toenmalige vraag had betrekking op de rechtmatigheid van de bewaring in afwachting van uitlevering. Op dit punt stelde zij vast dat aan alle formaliteiten voor de detentie van klager in afwachting van uitlevering was voldaan. Het hof merkte op dat de Procureur-generaal ertegen was de detentie te beëindigen of op te schorten, met het argument dat er nog steeds een hoog risico op onderduiken bestond. Het hof merkte verder op dat de persoonlijke situatie van de aanvrager met betrekking tot zijn medische situatie en bedrijfsbelangen - de gronden waarop hij zich in zijn verzoek beriep - in zijn besluit van 4 januari 2017 reeds in aanmerking was genomen, en het leek niet dat, twee maanden later er feiten of omstandigheden waren die tot een andere conclusie zouden moeten leiden. Ten slotte zag de rechter geen reden om verzoekster borgtocht te verlenen.

Op 13 maart 2017 werd de verzoeker bezocht door een tandarts, die een tandvlees infectie had vastgesteld rond een tand die moest worden getrokken. Daarnaast heeft de tandarts antibiotica en een ontsmettingsmiddel voor geïrriteerd tandvlees voorgeschreven. De tandarts raadde klager aan om vitamine B en ijzer te slikken om het hoofd te bieden aan tekortkomingen aan vitaminen en mineralen. Verder adviseerde hij klager aan om om de drie à vier maanden door een tandarts te worden gecontroleerd om soortgelijke infecties te voorkomen. Op 3 april 2017 meldde de tandarts dat de infectie was verdwenen, maar de opbouw van tandplak was alweer zichtbaar en dit was waarschijnlijk te wijten aan het gebrek aan mogelijkheden voor adequate mondhygiëne.

Ondertussen had verzoeker op 21 maart 2017 een nieuw verzoekschrift bij het Gemeenschappelijk Hof ingediend met het verzoek om zijn detentie te beëindigen of op te schorten, of een overbrenging naar de ziekenboeg in de Point Blanche Prison op Sint Maarten. Op basis van een CPT-rapport van 25 augustus 2015 en de overwegingen van het Hof in de zaak Muršić tegen Kroatië heeft klager betoogd dat er op zijn minst een sterk vermoeden bestond dat de voorwaarden van zijn detentie als strijdig met artikel 3 EVRM moesten worden beschouwd. Op dit punt stelde hij dat hij drie maanden in een cel van 16 vierkante meter had verbleven, die hij vaak moest delen met vijf of soms zelfs zes andere personen. Verder waren de cellen donker en onhygiënisch en was er een vieze geur. Hij voerde verder aan dat de onhygiënische omstandigheden de door de tandarts gediagnosticeerde infectie op 13 maart 2017 hadden veroorzaakt.

Op 12 april 2017 verwierp het Gemeenschappelijk Hof klagers verzoek van 21 maart 2017. Het hof merkte op dat de procureur-generaal zich tegen het verzoek verzette en stelde dat het algemeen bekend was dat de gevangenisinfrastructuur van Sint Maarten ruimte bood voor verbetering, maar dat dit de verantwoordelijkheid was van de minister van Justitie van Sint Maarten. Verzoekster zou naar Curaçao kunnen worden overgebracht, waar de detentievoorwaarden beter waren, maar verzoekster had zich tegen een dergelijke overdracht verzet.

Verzoekster zou naar Curaçao kunnen worden overgebracht, waar de detentievoorwaarden beter waren, maar verzoekster had zich tegen een dergelijke overdracht verzet. Als hij instemde met een overdracht, kon hij binnen enkele dagen een ruime cel met een enkele bezetting op Curaçao vinden. Het paritair hof merkte voorts op dat het bij twee eerdere gelegenheden verzoekschriften die door de aanvrager waren ingediend om zijn detentie te schorsen of te beëindigen had overwogen en verwierp en geen wezenlijke verandering vond in de (persoonlijke) omstandigheden die een andere vaststelling voor verzoekers beroving van de vrijheid rechtvaardigen. In dit verband heeft de Joint Court er rekening mee gehouden dat tijdens de hoorzitting op 4 april 2017, waarop zijn verzoek werd onderzocht, werd bevestigd dat verzoeker op dat moment niet langer werd vastgehouden in een cel met meer dan één bezetting, maar in een bewoningscel, dat hij dagelijks vitamines ontving en dat hij, als hij dat wilde, een arts of tandarts kon zien. Het hield ook rekening met het feit dat, in antwoord op een expliciete vraag die het hem had gesteld over een mogelijke vrijwillige overdracht naar Curaçao, de aanvrager had aangegeven dat dit geen optie voor hem was. Ten slotte is er geen medische reden waarom verzoekster naar de ziekenboeg van Point Blanche Prison zou worden overgebracht. 

Op 20 april 2017 is klager door zijn huisarts bezocht, die in een schriftelijke verklaring zijn verbazing uitsprak over het feit dat klager slechts één keer in detentie door een arts was gezien. De huisarts constateerde dat de bloeddruk van klager te hoog was. Bovendien constateerde hij dat het litteken veroorzaakt door de chirurgische verwijdering van de maligniteit op de tong aanleiding tot bezorgdheid kon geven, en beval klager zo snel mogelijk door een specialist te laten zien.

Op 20 juni 2017 heeft het Gemeenschappelijk Hof na een hoorzitting op 16 mei 2017 de uitlevering van klager toelaatbaar verklaard. Verzoeker heeft cassatieberoep ingesteld bij de Hoge Raad.

Op 23 juni 2017 heeft het Gemeenschappelijke Hof een vierde verzoek van klager afgewezen om zijn detentie op te schorten in afwachting van uitlevering. Verzoeker heeft dit verzoek ingediend tijdens de hoorzitting van 16 mei 2017, met name omdat zijn detentie niet of niet meer verenigbaar was met zijn rechten op grond van artikel 3, artikel 5 en artikel 6, lid 2 van het verdrag wegens de deplorabele omstandigheden en de duur van zijn detentie, en het ontbreken van een rechtvaardiging voor zijn detentie.

Het hof merkt onder meer op dat klager een zeer rijke man was die in het verleden veel gereisd had en kennelijk nauwe banden had met de Dominicaanse Republiek, vanwaar uitlevering niet mogelijk was. Voorts merkte het op dat klager sinds zijn aanhouding op het politiebureau van Philipsburg was gedetineerd omdat hij als rijk man niet om veiligheidsredenen in de voorlopige gevangenis van de gevangenis Point Blanche kon worden vastgehouden, hetgeen zijn detentie in deze omstandigheden gerechtvaardigd achtte.

Op 4 augustus 2017, nadat klager zijn beroep in cassatie had ingetrokken, heeft de gouverneur van Sint Maarten de uitlevering van verzoeker goedgekeurd. Op 16 augustus 2017 werd de aanvrager uitgeleverd aan Italië.

Klacht

Klager heeft onder meer betoogd dat hij tussen 13 december 2016 en 29 maart 2017 en van 4 tot 12 april 2017 was vastgehouden in een cel van 16 vierkante meter. In die perioden had hij deze cel gedeeld met 5-6 personen. Voor de andere delen van zijn detentieperiode op Sint Maarten was hij vastgehouden in een cel van 12 vierkante meter. Het toilet in de cel lekte en was niet bedekt. Gedetineerden hadden het sanitair afgescheiden met handdoeken en lakens. De eerste cel was uitgerust met twee stapelbedden voor vier gedetineerden. Het was eerder de regel dan de uitzondering dat een of twee extra gedetineerden in de cel werden vastgehouden, die 's nachts op matrassen op de vloer zouden slapen. Wat de tweede cel betreft, voerde klager aan dat de cel niet eens was voorzien van basisuitrusting, zoals een kast, een tafel en een stoel. Hij voerde verder aan dat er geen structuur was voor de dagen van de gevangenen, dat de medische zorg onvoldoende was geweest en dat hij drieëntwintig uur per dag opgesloten was geweest in zijn cel. Hij wees er ook op dat de cellen niet voorzien waren van directe toegang tot natuurlijk licht of ventilatie. 

De regering voerde aan dat, na de publicatie van het CPT-rapport over haar bezoek in mei 2014, verbeteringen waren aangebracht in de detentiecentra van het politiebureau van Philipsburg, rekening houdend met de aanbevelingen van de CPT. Wat de situatie van klager betreft, voerde de regering aan dat hij individueel was vastgehouden in een cel van bijna 12 vierkante meter, dat hem een laken en een handdoek was verstrekt en dat hij een kussen had gekocht, dat hij had was voorzien van hygiëneproducten en dat er geen lekkages waren. 

Beoordeling EHRM 

Het EHRM merkt op dat verzoeker in bewaring is gehouden onder slechte omstandigheden en dat zijn beschrijving van deze voorwaarden door de regering niet is betwist. Het Hof heeft verder kennisgenomen van de bevindingen van het CPT met betrekking tot de detentiefaciliteit waar klager in afwachting van de uitleveringsprocedure en het antwoord van de regering op deze bevindingen was vastgehouden.

Het Hof verwijst naar de beginselen die in zijn jurisprudentie zijn vastgelegd met betrekking tot ontoereikende detentievoorwaarden (zie bijvoorbeeld Muršić tegen Kroatië en Khlaifia en Overige v. Italië). Het hof herhaalt dat met name een ernstig ruimtegebrek in een gevangeniscel zwaar weegt als factor waarmee rekening moet worden gehouden om vast te stellen of de beschreven detentievoorwaarden "vernederend" zijn en een schending op kan leveren van artikel 3 EVRM.

Het Hof heeft alle hem voorgelegde gegevens onderzocht en er met name op gewezen dat klager langer dan acht maanden - waarvan 114 dagen in een cel met meer dan één bezetting - is vastgehouden in een detentiefaciliteit waarvan het CPT heeft overwogen dat personen daar niet langer dan drie dagen moeten worden vastgehouden en in geen geval langer dan tien dagen, aangezien de betrokken inrichting volstrekt ongeschikt is om gevangenen in voorlopige hechtenis te houden.

Hoewel de regering aangaf dat de aanbevelingen van de CPT grotendeels waren nagekomen en dat de detentievoorwaarden in het politiebureau van Philipsburg waren verbeterd, kon deze verklaring niet worden gespecificeerd met betrekking tot de claim van klager met betrekking tot de meervoudige bezetting cel, bij gebrek aan gedetailleerde informatie. Onder deze omstandigheden is het hof van oordeel dat artikel 3 van het verdrag is geschonden.

Lees hier de volledige uitspraak.





Print Friendly and PDF ^