De transparantie van en informatievoorziening over het opsporingsonderzoek in zware strafzaken zijn van belang voor zowel de verdediging als de zittingsrechter. Art. 3 Besluit processtukken verplicht het OM een overzichtsverslag te verstrekken van alle opsporingshandelingen die vallen onder de verbaliseringsplicht van art. 152 Sv. In de praktijk komt dit nauwelijks voor en indien om dat verslag wordt verzocht door de verdediging, beslist de rechter doorgaans dat de informatie niet relevant is voor de zaak en dat het dossier al voldoende informatie bevat

Ter voorkoming en bestrijding van voortgezet crimineel handelen in detentie wordt voorgesteld de Penitentiaire beginselenwet te wijzigen. Het wetsvoorstel introduceert onder andere cameratoezicht op advocaat-cliëntgesprekken en een maximum van twee rechtsbijstandverleners. Beide maatregelen gelden voor alle gedetineerden in de EBI en op de AIT en hebben mede tot doel de advocaat te beschermen. In deze bijdrage wordt stilgestaan bij de vraag hoe deze regimaire maatregelen zich verhouden tot de rol van de advocaat in de rechtsstaat en het principe van maatwerk.

De afgelopen jaren zijn diverse minderjarigen veroordeeld vanwege deelname aan een terroristische organisatie. De overheidsreactie op de betrokkenheid van minderjarigen bij terroristische of anderszins criminele netwerken reikt echter verder dan het domein van het jeugdstrafrecht: ook het jeugdbeschermingsrecht en bestuursrecht kunnen een grondslag voor overheidsoptreden vormen. In deze bijdrage staat de verhouding van het jeugdstrafrecht tot andere rechtsgebieden bij de betrokkenheid van minderjarigen bij wetsovertredende groeperingen centraal, waarbij in het bijzonder de implicaties voor de rechtspositie van de minderjarige worden onderzocht.

Het fenomeen georganiseerde criminaliteit kenmerkt zich door een grote mate van verscheidenheid. Dit heeft ook gevolgen voor de aanpak daarvan, waarbij het strafrecht een belangrijke rol vervult. In dit themanummer wordt nader ingegaan op verschillende vormen van georganiseerde criminaliteit en worden diverse aspecten van de aanpak daarvan besproken. Zo wordt onder meer aandacht besteed aan de betrokkenheid van minderjarigen bij terroristische en criminele groeperingen, de Europese samenwerking bij de bestrijding van georganiseerde criminaliteit en het fenomeen van criminele families. Ook wordt ingegaan op de rechtsstatelijke grenzen aan de aanpak van georganiseerde criminaliteit.