Misstap VW is voorbeeld van ‘gaming the system'

Is Volkswagen schuldig aan oplichting en bedrog? In het wetboek staan keurig de feiten en condities opgesomd die daarvoor apart bewezen moeten worden. Het zijn vaak licht archaïsch geformuleerde omschrijvingen die precies vaststellen wat er gebeurd moet zijn voor een bewezenverklaring. VW heeft, zoals bekend, de software van een aantal dieselmodellen zo ingericht dat de motor automatisch minder vervuilende stoffen produceert wanneer het voertuig getest wordt. Daar is over nagedacht: dat lijkt dus op voorbedachte rade, ofwel kwade opzet. Immers, de bedoeling was de milieutoezichthouder en de consument een rad voor ogen te draaien, om daar zelf beter van te worden. Het wederrechtelijke voordeel zit dan in het verkopen van auto’s als ‘clean diesel’ terwijl ze dat niet zijn. De klant kreeg een vuile auto met een verborgen gebrek, de samenleving een hoger risico op gezondheidsschade. Zulk gedrag zit op de grens van moedwillige wanprestatie en strafbare oplichting.  

Lees verder:

• Misstap VW is voorbeeld van ‘gaming the system’, NRC

'Yates Memo maakt veroordeling individuen bij corruptie mogelijk'

In de Verenigde Staten is de Foreign Corrupt Practices Act (FCPA) een middel om corruptie over de grens aan te pakken. Echter, het zijn vooral de bedrijven die gestraft worden en niet individuen; het veroordelen van individuen voor buitenlandse corruptie is nog vrij ongewoon. Meestal treffen bedrijven een schikking met justitie en gaat het personeel ongestraft. Daarmee zijn volgens sommige critici de boetes voor corruptie ingecalculeerde kosten geworden voor veel bedrijven. Daarom werd afgelopen week in de Verenigde Staten een nieuw beleid gepresenteerd met betrekking tot individuele verantwoordelijkheid in alle corruptiezaken, inclusief buitenlandse corruptie. Dit nieuwe beleid, beter bekend als de “Yates Memo”, signaleert het einde van het incalculeren van corruptiekosten voor bedrijven. De memo stelt verschillende regels op voor individuele aansprakelijkheid voor zakelijke misstappen. Ten eerste maakt de memo duidelijk dat de focus in corruptieonderzoeken vanaf het begin op individuen moet liggen. Zodoende moet het makkelijker worden de verantwoordelijkheid van individuen te bepalen. Ten tweede moet een betrokken bedrijf alle relevante informatie betreffende betrokken individuen vrijgeven om als meewerkend te worden aangemerkt. Voorheen kon een bedrijf claimen dat het meegewerkt had aan het onderzoek wanneer het alleen informatie over bepaalde individuen had vrijgegeven. Ten derde stelt de memo vast dat schikkingen tussen bedrijven en justitie niet als vervanging kunnen worden gezien voor eventuele zaken tegen individuen. In geen enkele regeling mogen elementen worden opgenomen die individuen zouden vrijpleiten. Ook mogen schikkingen met bedrijven niet plaatsvinden zonder dat er een plan is om de individuele zaken op te lossen. Ten vierde moeten strafrechtelijke en civiele advocaten samenwerken en alle mogelijke oplossingen beschouwen, ook een gevangenisstraf of een boete voor een individu.

Met de memo wordt het voor bedrijven belangrijker om due diligence toe te passen op de acties van individuen. Verder zullen individuen langer nadenken voor zij bij corruptie betrokken raken; ze kunnen nu immers individueel worden berecht voor deze acties. Wel moet worden aangemerkt dat het risico bestaat dat bedrijven corruptiezaken op hun werknemers afschuiven. Voorheen was dit andersom het geval: in veel gevallen werden de werknemers ontzien in de veroordeling doordat bedrijven weinig informatie over individuele betrokkenheid loslieten. Ook leidt dit nieuwe beleid er mogelijk toe dat het vertrouwen van de burger in het rechtssysteem toeneemt. In eerdere zaken waarbij een schikking werd getroffen werd nog wel eens gespeculeerd over de mogelijkheid dat aanklagers en bedrijfsadvocaten onder één hoedje speelden.

De Yates Memo is een goede stap in het aanpakken van corruptie door bedrijven. Zowel bedrijven als werknemers zullen met het nieuwe beleid beter opletten dat ze niet over de schreef gaan. Ook voor de strijd tegen buitenlandse corruptie is dit een grote vooruitgang: vanaf nu kunnen individuen die hun handen vuil hebben gemaakt daadwerkelijk verantwoordelijk worden gehouden. Niet langer kunnen zij zich verschuilen achter het bedrijf dat een schikking treft. Ook Nederland kan een hoop opsteken van de memo. In Nederland is nog nooit een individu veroordeeld voor buitenlandse corruptie. Het invoeren van soortgelijk beleid zou daarom zeker een interessante optie zijn.

Bron: Transparency International

'Corruptiebestrijding in de praktijk'

Met de FIFA-zaak staat de bestrijding van corruptie weer uitgebreid in de belangstelling. En wederom blijkt dat de arm van de Amerikaanse autoriteiten lang is. Dat zou voor de Nederlandse compliance officer geen verassing meer mogen zijn. Wel is het verassend dat er vanuit deze zaak links naar Nederland blijken te zijn. Mede daardoor doet de FIFA-zaak mij denken aan de Shot-Show case van enkele jaren geleden, waarbij bij de auteur de vraag rees of de FIFA-zaak wel succesvol kan worden afgesloten door de Amerikaanse justitie. In dit artikel wordt dat verder uitgewerkt. Tot slot volgen nog enkele woorden van advies voor de Nederlandse compliance officer, als opmaat voor een serie artikelen over het tegengaan van corruptie. Lees hier het volledige artikel:

• Corruptiebestrijding in de praktijk door Geert Vermeulen in  Tijdschrift De Compliance Officer

'Should FCPA Enforcers Focus on Bribe-Paying Employees or Their Corporate Employers?'

These days most (though not all) resolutions in Foreign Corrupt Practices Act cases involve corporate defendants paying fines or other penalties to the government. Usually (again, not always) the government does not bother prosecuting the employees who paid the bribes. (While the government has recently made individual liability in corporate criminal cases more of a point of emphasis — as exemplified by the DOJ’s Yates Memo — the targets in those cases are typically senior executives who orchestrated bribe-paying schemes, not the lower-level executives or employees who actually paid the bribes.) The government also uses various legal tools to encourage lower-level employees blow the whistle on their employers. Lees verder:

• Should FCPA Enforcers Focus on Bribe-Paying Employees or Their Corporate Employers?, GAB | The Global Anticorruption Blog

Beslissingen naar aanleiding van tweede regiezitting in zaak Van Rey

In januari 2015 zijn in de strafzaak tegen voormalig wethouder Van Rey en twee medeverdachten een groot aantal onderzoekswensen gedaan. De rechtbank heeft toen onder andere het horen van tientallen getuigen toegestaan.

Op de zitting van 8 september jongstleden is een aantal openstaande en nieuwe verzoeken besproken. In de zaak van Van Rey is één extra getuige toegewezen. Alle andere verzoeken zijn afgewezen. In de zaak van een van de medeverdachten zijn de twee gevraagde extra getuigen toegewezen. In de zaak van de andere medeverdachte waren geen nieuwe verzoeken gedaan.

De afgewezen verzoeken in de zaak van Van Rey hadden voor een groot deel betrekking op de zogenoemde ‘Teeven-tap’. Dit betreft het telefoongesprek van 20 september 2012 tussen de voormalig Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie, Teeven, en de verdachte Van Rey dat niet zou zijn opgenomen toen de telefoon van de verdachte Van Rey werd afgeluisterd.

Het argument van de verdediging dat het ‘gewoonweg té toevallig is dat nu juist in dit onderzoek een zo belangrijk telefoongesprek tussen de Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie en de verdachte Van Rey door een storing niet wordt opgenomen’ is door de rechtbank als een te magere onderbouwing van de verzoeken bestempeld.

De inhoudelijke behandeling van de zaak zal naar het zich nu laat aanzien plaats hebben in de maanden april/mei 2016.

• Rechtbank Rotterdam 29 september 2015, ECLI:NL:RBROT:2015:6902